ΤΟ ΑΜΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΗ ΚΗΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΧΕΙΡΩΝ. Άνδρας αυτοκτόνησε όταν είδε το σπίτι του να καίγεται στην Ανθούσα – «Πάλευε μόνος του, δεν υπήρχε πυροσβεστική».

αα) Άνδρας αυτοκτόνησε όταν είδε το σπίτι του να καίγεται στην Ανθούσα

Περικλέους ΗΛΙΑ Νταλιάνη, Θεολόγου. Μια ανθρώπινη τραγωδία γράφτηκε στην Ανθούσα, εκεί όπου η μεγάλη φωτιά συνεχίζει το καταστροφικό της έργο, καθώς ένας ηλικιωμένος άνδρας βρέθηκε νεκρός μέσα σε λίμνη αίματος στο περικυκλωμένο από τη φωτιά σπίτι του στις 20/07/2022. Το σπίτι του 84 άνδρα είχε καεί άλλες δύο φορές και δυστυχώς δεν άντεξε το γεγονός και αυτοκτόνησε (εάν δεν πρόκειται ενδεχομένως για κάποια εγκληματική τυχών ενέργεια).

Όπως ανέφερε η σύζυγός του στον ΑΝΤ1, “ο άνδρας έφτασε χθες το βράδυ στο σπίτι του για να δει σε τι κατάσταση βρίσκεται. Όλη τη νύχτα έμεινε εκεί (με ανδρεία) προσπαθώντας μόνος του και παρά την ηλικία του, να κρατήσει τις φλόγες μακριά από το σπίτι του”. Ένα σπίτι που είχε ακόμη ζημιές από την τελευταία φωτιά και ο 84χρονος προσπαθούσε ακόμη να φτιάξει.

«Δεν εμφανίστηκε κανένα πυροσβεστικό όχημα για να σβήσει τη φωτιά, κανένα», ανέφερε χαρακτηριστικά γυναίκα.

Ο άνδρας βρέθηκε μέσα σε λίμνη αίματος και σύμφωνα με την αστυνομία φέρει τραύμα από περίστροφο όπλο.

Ο 84χρονος, ο οποίος ήταν συνταξιούχος καπετάνιος, αποφάσισε να βάλει τέλος στη ζωή του σύμφωνα με το ρεπορτάζ, γιατί δεν άντεξε να βλέπει την περιουσία του να καίγεται, για τρίτη φορά. Ο ίδιος είχε εκκενώσει το σπίτι του, ωστόσο επέστρεψε να δει σε τι κατάσταση βρίσκεται, βλέποντάς το να καίγεται.

β) ΤΟ ΚΑΤ’ ΕΙΚΌΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΘ’ ΟΜΟΊΩΣΙΝ ΚΑΙ Η ΆΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΆ ΘΕΌΝ ΖΩΉΣ.

Δυστυχώς πολλοί άνθρωποι δένονται με τα υλικά αγαθά. Η αυτοκτονία είναι ασυγχώρητη αμαρτία για την Εκκλησία, πρώτον, διότι ο αυτόχειρας αρνείται την Θεία Πρόνοια, δεύτερον, ΔΙΌΤΙ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΊ ΝΑ ΜΕΤΑΝΟΉΣΕΙ, τρίτον, διότι αφαιρεί εγωιστικός την ζωή του, την οποία μας έδωσε ως δωρεά ο Τριαδικός Θεός, ο οποίος δια του Αγίου Πνεύματος “μας ενεφύσηξε ψυχή ζώσα”. Είναι σημαντικό να πούμε ότι ο Θεός δεν δημιουργεί την ψυχή ως κάτι το ξεχωριστό, όπως το σώμα από το χώμα, αλλά εμφυσεί στον άνθρωπο την πνοή της ζωής και ο τελευταίος καθίσταται πλέον ψυχή ζώσα (Γεν. 2,7). Η ψυχή ζώσα είναι ο άνθρωπος στην ολότητά του, στην υλική και πνευματική ταυτόχρονα διάστασή του.

Το “κατ εικόνα” αναφέρεται κυρίος στην ψυχή. Δηλαδή στο θείο και αθάνατο εκείνο μέρος του ανθρώπου και μετέπειτα ως συνέχεια αναφέρεται κατ΄επέκτασιν και στο γήινο και υλικό σώμα, εφόσον αυτό είναι ενωμένο με την ψυχή μας.

Συνεπώς το σημείο της γενέσεως που λέει “7 καὶ ἔπλασεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς,” μας μιλάει για το σώμα και το σημείο εκείνο της γενέσεως που λέει “ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς, καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν” (Γεν. 2,7), εδώ μας μιλάει για την ψυχή.

Ο “Μ”. Βασίλειος (330-379 κ.ε.) έκανε εννέα ομιλίες αναλύοντας την Γένεση 1.1-1.25, και αναφέρθηκε και στην δημιουργία του ανθρώπου (1.26-27).

Σχολιάζοντας ο Μ. Βασίλειος το χωρίο «είπεν ο Θεός· ποιήσωμεν άνθρωπον κατ’ εικόνα ημετέραν και καθ ̉ ομοίωσιν», λέγει: «ημείς μεν γαρ εσμέν η ψυχή κι ο νους, καθ̉ ον κατ ̉ εικόνα του κτίσαντος γεγενήμεθα». Ο Θεός εμφυσά στον άνθρωπο την πνοή Του και αυτομάτως τον ζωοποιεί, δηλαδή εμφυτεύεται στον άνθρωπο η ψυχή και του μεταλαμπαδεύει την πνευματική «φύση», που αυτό είναι το «κατ ̉ εικόνα».[1-2]

Τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος λοιπόν, έπλασαν τον άνθρωπο κατ’ εικόνα δηλαδή ως πνευματικό ον. Ο Βασίλειος με επιμονή καταπολεμεί τις περί αναγκαιότητας η ειμαρμένης δοξασίας των Στωϊκών, σχετικά με τον άνθρωπο. Κατ’ αυτόν μόνο τα υλικά και άψυχα, τα οποία στερούνται και προαιρετικής κινήσεως, είναι « δοῦλα τῆς ἐπικειμένης ἀνάγκης, καθ’ ἥν ἀπαραλλάκτως ἀεί περί τά αὐτά ἀναστρέφεται» και όχι ο αυτεξούσιος άνθρωπος, Εἰς 48 Ψαλμ. 8, PG 29, 449C.[Ὅτι οὐκ ἔστιν αἴτιος τῶν κακῶν ὁ Θεός, 7, PG 31, 345Β].

Ας δούμε και το καθ’ ομοίωσιν :

Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός λέγει στην περί του ανθρώπου διδασκαλία «εκ γης μεν το σώμα διαπλάσας, ψυχήν δε λογικήν και νοεράν δια του οικείου εμφυσήματος δους αυτώ, όπερ δη θείαν εικόνα φαμέν˙ το μεν γάρ «κατ ̉ εικόνα» το νοερόν δηλοί και αυτεξούσιον, το δε «καθ ̉ ομοίωσις την της αρετής κατά το δυνατόν ομοίωσιν». Εδώ μας λέει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, ότι το καθ’ ομοίωσης δηλώνει την δυνατότητα του ανθρώπου να μπορεί να ομοιάζει με τον Θεό ως προς την αρετή και κυρίως ως προς την μίμηση του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού, ο οποίος είχε την τέλεια και αναμάρτητη ανθρώπινη φύση.

Ο ∆αµασκηνός και η πλειοψηφία των Πατέρων, εντοπίζουν το «κατ’
εικόνα» του ανθρώπου, κυρίως στη νοερή και αυτεξούσια φύση του, ενώ το «καθ’
οµοίωσιν» στη δυνατότητά του να οµοιάσει «κατά χάρη» στο ∆ηµιουργό Θεό, µέσα
από µία διαρκή πορεία τελειώσεως, στην ελευθερία δηλαδή του ανθρώπου να
κινηθεί αυτεξούσια είτε προς την αρετή, είτε προς την κακία.

[Βαρλαάμ και Ιωασάφ, PG 96, 905ΒC, «εἶτα δημιουργεῖ τὸν ἄνθρωπον χερσὶν ἰδίαις, χοῦν μὲν λαβὼν ἀπὸ τῆς γῆς εἰς διάπλασιν τοῦ σώματος, τὴν δὲ ψυχὴν λογικὴν καὶ νοερὰν διὰ τοῦ οἰκείου ἐμφυσήματος αὐτῷ δούς, ἥτις κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν τοῦ Θεοῦ δεδημιουργῆσθαι γέγραπται· κατ’ εἰκόνα μέν, διὰ τὸ νοερὸν καὶ αὐτεξούσιον, καθ’ ὁμοίωσιν δὲ διὰ τὴν τῆς ἀρετῆς κατὰ τὸ δυνατὸν ὁμοίωσιν. τοῦτον τὸν ἄνθρωποναὐτεξουσιότητικαὶ ἀθανασίᾳ τιμήσας·»· PG 96, 1188CD: «ἐκ μὴ ὄντων τὰ πάντα παραγαγὼν ὁ Δημιουργός, κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν αὐτοῦ πλάσας τὸν ἄνθρωπον καὶ τοῦτον τῷ αὐτεξουσίῳ τιμήσας, τῶν ἐν παραδείσῳ καλῶν μετέχειν πεποίηκεν»· πρβλ. Γέν. 1,26-28:]

Οι αυτόχειρες λοιπών βάζουν τέλος σε αυτή την πορεία της τελειώσεως προς τον Θεό, αφού εγωιστικός αφαιρούν οι ίδιοι την ζωή τους [3].

Ο Μέγας Αθανάσιος συνεχίζοντας λέγει ότι: «το δε εμφύσημα εκείνο, ψυχήν εδημιούργησεν εν τω ανθρώπω, λογικήν και νοεράν», ενώ ο Ωριγένης αναφέρει «ότι δε το κατ ̉ εικόνα αι πράξεις χαρακτηρίζουσι, και ουχί η του σώματος μορφή», και συμπληρώνει «τον αυτόν τρόπον ου του πρώτου μόνο γέγονε κατ ̉ εικόνα, αλλά παντός ανθρώπου˙ το γαρ ποιήσωμεν άνθρωπον κατ ̉ εικόνα, και καθ ̉ ομοίωσιν ημετέραν, φθάνει επί πάντας ανθρώπους».

Ο Άγιος Επιφάνιος Κύπρου λέγει «που δε εστίν η που πεπλήρωται το κατ ̉ εικόνα αυτώ μόνω έγνωσται τω Θεώ κατά χάριν τω ανθρώπω δωρησαμένω το κατ ̉ εικόνα». Έτσι η ανθρώπινη ψυχή βρίσκεται στην πιο στενή σχέση με το θείο αρχέτυπο, τόσο ώστε φτάνει να αντιπροσωπεύεται με το «κατ ̉ εικόνα». Άρα ο αυτόχειρας αρνείται και το κατ΄εικόνα και το καθ’ ομοίωσιν, αφού αρνείται τον αγώνα για την τελείωση τόσο της ψυχής του, όσο και του σώματός του, αφού ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματικό όν και οι πράξεις του σώματος έχουν αντίκτυπο και στην ψυχή. Έτσι φτάνει στο σημείο να καταστρέφει το κατ’ εικόνα που ο δημιουργός μας έδωσε ως δωρεά.

Στην αυτοκτονία παραμονεύει ο διάβολος, ο οποίος θέλει να εμφυτεύσει την απελπισία στον άνθρωπο, όπως έκανε και με τον αυτόχειρα Ιούδα, ο οποίος δεν μετανόησε, σε αντίθεση με τον Απόστολο Πέτρο, ο οποίος αρνήθηκε αρχικά τον Χριστό, αλλά μετανόησε και στο τέλος μαρτύρησε με αυτοθυσία, όταν οι δήμιοι των οδήγησαν στο μαρτύριο. Ο Άγιος Νικόλαος Αχρίδας λέει για τον Ιούδα: “Επειδή ο Ιούδας, είναι προδότης. Είναι προδότης και του Θεού και των ανθρώπων και του ίδιου του εαυτού του. Πρόδωσε το Χριστό, τους Αποστόλους, τον εαυτό του τον ίδιο ως άνθρωπο. Πρόδωσε το Χρι­στό και τους Αποστόλους στους Ιουδαίους και τον εαυτό του στο διάβολο. Γιατί είναι γραμμένο: τότε εισήλθεν εις εκείνον ο σατανάς (Ίω. 13, 27). Είναι δύ­σκολο να μετρήσει κανείς όλο το βάθος του κακού που κατέλαβε τον Ιούδα. Ήταν άπιστος και αχόρτα­γος, κλέφτης και φιλάργυρος, φίλαυτος και προδότης -τέλος, απελπισμένος και αυτόχειρας. Σκανδαλοποιός είναι ο ίδιος ο σατανάς και σαν τέτοιος, πρέ­πει να επιτελέσει το έργο του. Γι’ αυτό, ανάγκη γάρ ε­στίν ελθείν τα σκάνδαλα (Μτ. 18, 7), δι’ εκείνου και από εκείνον. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο που θα πα­ραδοθεί στο σατανά και θα γίνει όργανό του. Αλίμο­νο σε εκείνον που αντίθετα στην αγάπη του Θεού, θα δείξει την αγάπη του στον αντίπαλο του Θεού”. (ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ ΕΠΣΚΟΠΟΥ ΑΧΡΙΔΟΣ 1956 ΕΜΠΝΕΥΣΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΟΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ὉΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΥΨΕΛΗ”). Γενικά οι αυτόχειρες στην Ιερά Παράδοση της Εκκλησίας μας, ταυτίζονται με την προδοσία του Ιούδα και αυτό είναι τρομερό.

Κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά: «…τού κατά ψυχήν θανάτου απόφασις, ην εις έργον ήγαγεν ημίν η παράβασις κατά δικαιοσύνην τού κτίσαντος…»(Κεφάλαια Φυσικά, Θεολογικά, Ηθικά τε και Πρακτικά ρν΄ Migne, P.G., τόμ. 150, κολ. 1157-1160).

Ο Τατιανός ο Ασσύριος γράφει: «Ο μεν κατ’ εικόνα τού Θεού γεγονώς χωρισθέντος απ’ αυτού τού Πνεύματος τού δυνατοτέρου θνητός γίνεται». (Τατιανού προς Έλληνας 7.)

Επίσης κατά τον Άγιο Ειρηναίο: «Χωρισμός δε τού Θεού θάνατος». (Αγίου Ειρηναίου Έλεγχος Ε΄ ΧΧVΙΙ).  «Εκείνοι λοιπόν, όσοιδήποτε και αν είναι ούτοι, οίτινες δεν έχουν ό,τι σώζει και οδηγεί εις την ζωήν, θα κληθούν σαρξ και αίμα, διότι αυτοί είναι εκείνοι οι οποίοι δεν έχουν το Πνεύμα τού Θεού εν εαυτοίς.  Τοιούτοι άνθρωποι καλούνται δια τούτο υπό τού Κυρίου νεκροί, ως λέγει: ΄΄Άφετε τους νεκρούς θάψαι τους εαυτών νεκρούς΄΄, διότι ούτοι δεν έχουν το Πνεύμα, όπερ ζωοποιεί τον άνθρωπον». (Ειρηναίου Έλεγχος Ε΄, ΙΧ, 1).  «Ο άνθρωπος ουχί δε μόνον μέρος αυτού, εδημιουργήθη καθ’ ομοίωσιν τού Θεού.  Τώρα, η ψυχή και το Πνεύμα αποτελούν βεβαίως μέρος τού ανθρώπου, ουχί όμως τον άνθρωπον, διότι ο τέλειος άνθρωπος συνίσταται εις την σύμμιξιν και ένωσιν τής δεχθείσης το Πνεύμα τού Πατρός ψυχής και τής σαρκικής εκείνης φύσεως, ήτις έχει μορφωθή κατά την εικόνα τού Θεού».  (Έλεγχος Ε΄ VΙ,  1).

Και κατά τον άγιο Βασίλειο: «Όσον γαρ αφίστατο τής ζωής, τοσούτον προσήγγιζε τω θανάτω.  Ζωή γαρ ο Θεός.  Στέρησις δε τής ζωής θάνατος.  Ώστε εαυτώ τον θάνατον ο Αδάμ δια τής αναχωρήσεως τού Θεού κατεσκεύασε…».  (Μ. Βασιλείου: «Ομιλία ότι ουκ έστιν αίτιος τών κακών ο Θεός», 7, Migne P.G., 31, 345).

Τα παραπάνω γραφόμενα από τών αγίων πατέρων, συνοψίζει κατάλληλα και ο πατήρ Ιωάννης Ρωμανίδης ως εξής: «Αν και οι μη έχοντες Πνεύμα Άγιον ζουν, εν τούτοις είναι κατά ψυχήν νεκροί… ο θάνατος τής ψυχής είναι ο χωρισμός αυτής από τής ζωοποιού ενεργείας τού Αγίου Πνεύματος».  (Το Πρωπατορικό αμάρτημα σελ. 119.  Έκδοσις 1957).

Κατά παρόμοιο λοιπών τρόπο και οι αυτόχειρες, χωρίζονται πρώτα από το ΠΝΕΎΜΑ ΤΟ ΆΓΙΟΝ και μετά αυτοκτονούν. Πρώτα γίνεται ο χωρισμός της ψυχής από τον Θεό και μετά επέρχεται η αυτοκτονία. Εξαίρεση αποτελεί ή αυτοθυσία, όπως το να σώσει ένας γονιός το παιδί του από τις φλόγες κ.λπ.

Ευθύνες φέρνουν και οι Μητροπολίτες κυρίως, οι οποίοι δεν κατηχούν τους χριστιανούς και επίσης κηδεύουν αντικανονικός τους αυτόχειρες, θεωρώντας τους όλους ως δήθεν “τρελούς”, κάτι που σπάνια ισχύει στην πραγματικότητα. Μάλιστα ζητούν από τους συγγενείς να πάρουν από τον ψυχίατρο για τον αυτόχειρα και μάλιστα μετά τον θάνατό του ένα “τρελόχαρτο”, όταν όμως ο νεκρός εν ζωή δήλωνε υγιής. Τα τελευταία χρόνια το έχουν καταργήσει και αυτό.

γ) Η ΑΥΤΟΧΕΙΡΊΑ ΣΤΟΥΣ ΙΕΡΟΎΣ ΚΑΝΌΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΓΊΟΥΣ ΠΑΤΈΡΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΌΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΊΑΣ

Η καταδίκη της αυτοχειρίας πηγάζει και από την Παλαιά Διαθήκη, αλλά και από την Αρχαία Ελλάδα, όπου υπήρχε Νόμος, σύμφωνα με τον οποίο εκείνος που αυτοκτονούσε θαβόταν έξω από το κοινό δημόσιο νεκροταφείο χωρίς το χέρι που επιτέλεσε την πράξη της αυτοκτονίας, το οποίο θαβόταν μακριά από το σώμα του. Ανάλογη είναι και η στάση που τηρεί η Καινή Διαθήκη και οι Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας οι οποίοι καταδικάζουν την πράξη της αυτοχειρίας.

Όταν μάλιστα τα Κοιμητήρια ανήκαν στην Εκκλησία και όχι όπως σήμερα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, οι αυτόχειρες όχι μόνο δεν εκηδεύοντο με εκκλησιαστική κηδεία, αλλά εν σιωπή εθάπτοντο εκτός του περιβόλου του Κοιμητηρίου.
Η πρακτική αυτή δεν είναι μόνον προφορική παράδοση της Εκκλησίας που φτάνει μέχρι τους αγίους Αποστόλους και το Χριστό, αλλά αποτελεί και Κανονική υποχρέωση που απορρέει από γραπτό Ιερό Κανόνα.

Αυτός είναι ο 14ος ι. Κανών του αγίου Τιμοθέου Αλεξανδρείας, που έχει Οικουμενικό κύρος μετά την επικύρωσή του από τον 2ο Κανόνα της ‘Έκτης Οικουμενικής Συνόδου. Να τι λέγει ο ι. Κανόνας:

«Ερώτησις ΙΔ’

-Εάν τις μη έχων εαυτόν χειρίσηται, ή κριμνήση εαυτόν, ει γίνεται προσφορά περί αυτού ή ού;

Απόκρισις

-Υπέρ αυτού διακρίναι ο Κληρικός οφείλει, ει το αληθές έκφρων ων, πεποίηκε τούτο. Πολλάκις γαρ οι διαφέροντες τω πεπονθότι, θέλοντες τυχείν της προσφοράς και της υπέρ αυτού ευχής, καταψεύδονται και λέγουσιν, ότι ουκ είχεν εαυτόν. Ενίοτε δε υπό επηρείας ανθρώπων ή άλλως πως από ολιγωρίας πεποίηκε τούτο, και ου χρη προσφοράν επάνω αυτού γενέσθαι· αυτοφονευτής γαρ εαυτού εστι. Δει ουν πάντως τον Κληρικόν μετά ακριβείας ερευνήσαι, ίνα μη υπό κρίμα πέση.»

Και η Ερμηνεία του ι. Κανόνα: «Ερώτηση 14.

Αν κάποιος που δεν έχει τα λογικά του αυτοκτονήσει ή πέσει σε γκρεμό, γίνεται λειτουργία γι’ αυτόν ή όχι; Απάντηση: Ο κληρικός πρέπει να ξεχωρίσει σχετικά μ’ αυτόν αν το έχει κάνει αυτό, επειδή ήταν πραγματικά εκτός εαυτού. Γιατί πολλές φορές οι συγγενείς του σκοτωμένου θέλοντας να επιτύχουν τη λειτουργία και την προσευχή γι’ αυτόν, λένε ψέματα ότι δεν είχε τα λογικά του (Σ.Σ. όπως κάνουν και σήμερα οι συγγενείς και οι Μητροπολίτες).

Σε κάποιες περιπτώσεις αυτό το έχει κάνει επειδή επηρεάστηκε από κάποιους ανθρώπους, ή σε άλλες περιπτώσεις επειδή λιγοψύχησε και επομένως δεν πρέπει να γίνεται λειτουργία γι’ αυτόν· γιατί είναι φονιάς του εαυτού του. Πρέπει λοιπόν ο κληρικός να εξετάσει με ακρίβεια για να μην αμαρτήσει» »[4].

Αυτά ορίζει ο ι. Κανόνας. Όπως καθένας αντιλαμβάνεται δεν τίθεται καθόλου υπό συζήτηση το ζήτημα αν ο αυτόχειρας κηδεύεται ή όχι. Θεωρείται δεδομένο ότι δεν κηδεύεται. Το ενδιαφέρον του Κανόνα στρέφεται στην ειδική ευθύνη του ιερέως να ερευνήσει επισταμένως την περίπτωση, όταν προβάλλεται το επιχείρημα ότι ο αυτόχειρας ήταν παράφρων, ώστε να μην εξαπατηθεί από τους συγγενείς που ζητούν κήδευση και να γίνει επίσης εξέταση εάν αυτοκτόνησε ή φονεύτηκε.

Η αυτοκτονία ήταν πάντα το μεγαλύτερο έγκλημα μέσα στη ζωή της Εκκλησίας γιατί συνιστούσε βλασφημία στο Άγιον Πνεύμα. 

Για το σοβαρό θέµα της απόγνωσης και της αυτοκτονίας εκφώνησε µια οµιλία και ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως στη Λαµία στις 20 Νοεµβρίου 1893 σαν Ιεροκήρυκας. Ο Άγιος Νεκτάριος τονίζει στο έργο του, [1. Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, Περί αληθούς και ψευδούς µορφώσεως, Γραφή περί αυτοκτονίας, Εκδόσεις Ν. Παναγόπουλος, Αθήνα 1989.], “ότι η απόγνωση είναι η αιτία της αυτοκτονίας και όχι η φρενοπάθεια. Αυτός που αυτοκτονεί δεν είναι παράφρονας αλλά απεγνωσµένος”. Εδώ ο Άγιος απαντάει και στους σημερινούς.

“Η Εκκλησία συνεχίζει έχει εντολή να κηδεύει τους αποθνήσκοντας εν Κυρίω και γι’ αυτούς µόνο έχει τη νεκρώσιµη ακολουθία, που είναι σύµφωνη µε τη ζωή και τη πίστη του κηδευοµένου”.

Όσοι πιστεύουν, παρατηρεί ο Άγιος Νεκτάριος, “ότι οφείλει η Εκκλησία να µην είναι τόσο σκληρή και αυστηρή απέναντι στους ζώντας συγγενείς, αλλά να τους δίδει παρηγοριά και ανακούφιση µε το να κηδεύει τους αυτόχειρες, αυτοί µάλλον αγνοούν τους σοβαρούς λόγους της άρνησης της Εκκλησίας, παρότι η Εκκλησία έχει πάντοτε αγάπη και παρηγοριά και θλίβεται για το κακό που συνέβη σε ένα από τα παιδιά της. Το κακό αυτό είναι που τη δεσµεύει και την εµποδίζει από κάθε ενέργεια. Η στάση αυτή της Εκκλησίας δεν είναι εκδικητική και κολαστική, αλλά φιλάνθρωπη και θεραπευτική για τον νεκρό και τους ζώντας συγγενείς. Και αυτό πρέπει να εξηγήσει η Εκκλησία στην ποιµαντική της φροντίδα για όλους. Με το να γίνεται κηδεία στον αυτοκτονούντα επιβαρύνεται η ψυχή του νεκρού και των ζώντων συγγενών, διότι βεβηλώνεται ο ιερός χώρος της Εκκλησίας µε τα ψεύδη που λέγονται ενώπιον του Θεού” («Μετά πνευµάτων δικαίων τετελειωµένων», «Μακάριοι οι άµωµοι εν οδώ, οι πορευόµενοι εν νόµω Κυρίου» κ.λπ.).[2. Κ. Σταυριανός: «Απόγνωση και Αυτοκτονία» θέσεις και απόψεις του Αγίου Νεκταρίου, Περιοδικό Θεοδροµία, Τεύχος 5, έτος 2000].

Ο Άγιος Γέροντας Ευμένιος Σαριδάκης, που αφιέρωσε τη ζωή του στην υπηρεσία των λεπρών και άλλων βαριά ασθενών, στο νοσοκομείο λοιμωδών νοσημάτων, στην Αγία Βαρβάρα Αθηνών, και που προσευχόταν στο Χριστό να σώσει δια της μετανοίας «όλους τους παπικούς και όλους τους προτεστάντες και τους μουσουλμάνους και τους άθεους και τους ανθρώπους απ’ όλες τις θρησκείες…», άρχισε να προσεύχεται για τη σωτηρία ενός υπαλλήλου του νοσοκομείου που αυτοκτόνησε (δίνονται πλήρη στοιχεία του, μικρό όνομα Μιχάλης) και τον οποίο έβλεπε για 40 μέρες ν’ ανεβαίνει μ’ ένα πήδημα στον τρούλο της εκκλησίας και να κατρακυλάει κάτω κάνοντας τούμπες, μετά να ξανανεβαίνει και να ξαναπέφτει μην μπορώντας να ανέβει στον ουρανό λόγω της αυτοκτονίας του κ.ο.κ.

Και παρακαλούσε το Χριστό λέγοντας: «Να τον πας υποχρεωτικά (=οπωσδήποτε) στον παράδεισο. Δε μπορώ να τον βλέπω άλλο. Κι αυτόν και όλους όσοι θα πεθάνουν μέχρι το τέλος του αιώνος, να τους πας όλους στον παράδεισο» (Σίμωνος Μοναχού, π. Ευμένιος, Ο κρυφός άγιος της εποχής μας, Αθήνα 2010, σελ. 276-278, βλ. & 133-134).

Ίσως, επειδή τους αγίους τους φανταζόμαστε εσφαλμένα σαν υπερφυσικά όντα, κάποιος σκεφτεί: «Καλά, και περίμενε ο άγιος αυτός να τρομάξει απ’ το όραμα για ν’ αρχίσει να προσεύχεται για κείνη την ψυχή;». Όμως ίσως το όραμα να του δόθηκε απ’ το Θεό, ακριβώς για ν’ αρχίσει να προσεύχεται για κείνη την ψυχή, ώστε να σωθεί! Επίσης για να τον διδάξει, ότι δεν μπορούν να σωθούν όλοι, ακόμη και εάν εμείς το θέλουμε, διότι δεν ήταν δεκτικοί σωτηρίας.

Δεν αναφέρεται εάν ο Γέροντας έλαβε κάποια πληροφορία για την τύχη του αυτόχειρα. Εύχεστε και γι’ αυτόν, αδελφοί.

Με την απαγόρευση της θρησκευτικής κηδεύσεως οι γεμάτοι αγάπη προς τον άνθρωπο άγιοι Πατέρες διασφαλίζουν τα εξής σημαντικά ζητήματα:

α) Φωνάζουν σε όλους τους χριστιανούς με κραυγαλέα φωνή ότι όποιος αυτοκτονεί βλασφημεί στο Πνεύμα το Άγιο και δεν έχει άφεση αμαρτιών.

Τι τους λέει: Μόνον όποιος αγωνισθεί ρωμαλέα μέσα από τις ποικίλες αντιξοότητες της ζωής έχει δυνατότητα να σταθεί με θάρρος μπροστά στο βήμα του αδέκαστου Κριτού την ημέρα της Κρίσεως. Αυτό λένε και τα ιερά λειτουργικά κείμενα της εξοδίου ακολουθίας, τα οποία κηδεύουν τους πιστούς και όχι τους απίστους.

Όσοι Μητροπολίτες δικαιολογούν σήμερα τις αυτοκτονίες, γίνονται ακούσιοι ηθικοί αυτουργοί πολλών μελλοντικών αυτοχείρων και δίνουν το κακό παράδειγμα, αφού έτσι οι αυτόχειρες δεν θεωρούν την αυτοκτονία ως αμάρτημα. Επίσης πολλοί βαριά ασθενείς, οι οποίοι είναι ψυχασθενείς, δεν αυτοκτονούν τις περισσότερες φορές, όπως κάνουν οι υπόλοιποι αυτόχειρες.

β) Υπάρχει και άλλος, πιο πνευματικός λόγος για τον οποίον δεν πρέπει να γίνεται νεκρώσιμος ακολουθία στους αυτόχειρες, ο εξής: Η κοινωνική περιφρόνηση προς τον αυτόχειρα εμπεριέχει μια σιωπηλή προσευχή προς το Θεό να τον ελεήσει. Κάθε ταπείνωση του ανθρώπου ενώπιον του Θεού αυξάνει το Θείο Έλεος. [5].

Στην Κλίμακα του αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου, στο περί μετανοίας κεφάλαιο (Λόγος Ε’), γράφει ότι οι μοναχοί που γνώρισε ο συγγραφέας και που είχαν φτάσει να γίνουν σχεδόν άγγελοι ζητούσαν ταπεινά μετά τον θάνατό τους «ούτε και σε μνήμα να τους βάλουν!» [6] αλλά να τους πετάξουν χωρίς μεταθανάτιες τιμές. Ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος ζητά να μην τον κηδεύσουν με τιμές, να μην ανάψουν κεριά ή θυμίαμα κ.λ.π. για να τον λυπηθή ο Θεός.

Στο Ευχολόγιο, που χρησιμοποιεί σήμερα κάθε ιερέας, υπάρχουν ευχές σε ψυχορραγούντα. Είναι σπαρακτικές κραυγές αγίων ασκητών που εύχονται να καταφρονηθεί το σώμα τους για να βρει έλεος από το Θεό η ψυχή τους. Τι λέγουν; «Μη ουν το σώμα μου θάψητε εν τη γη· εάσατε άταφον, όπως φάγωσι κύνες την καρδίαν μου» [7]. Άταφο ζητά να μείνει το σώμα του ο αμαρτωλός για να τον λυπηθεί ο Θεός. Επομένως, από φιλανθρωπία της Εκκλησίας δεν κηδεύονται οι αυτόχειρες.

Ένας μακαριστός αγιορείτης γέροντας, ο π. Άνθιμος Αγιαννανίτης, όταν ρωτήθηκε από συγγενείς ενός νεαρού αυτόχειρα, αν πρέπει να μνημονεύεται στη λειτουργία (για κηδεία ούτε συζήτηση βέβαια) απάντησε: «Να μην τον μνημονεύουμε στη Λειτουργία. Είναι καλύτερα για την ψυχή του. Όταν δει ο Πολυέλεος ότι δεν τον τιμάμε, θα τον ελεήσει ο ίδιος, ενώ όταν εμείς τον τιμάμε, δεν θα τον ελεήσει Αυτός…»[8]

Ο άγιος Γέροντας Παΐσιος κάνει μια συγκλονιστική αναφορά:

«…Αλλά εμείς πρέπει να κάνουμε πολλή προσευχή για όσους αυτοκτονούν, για να κάνη κάτι ο Καλός Θεός και γι’ αυτούς, γιατί δεν ξέρουμε πως έγινε και αυτοκτόνησαν, ούτε σε τι κατάσταση βρέθηκαν την τελευταία στιγμή. Μπορεί, την ώρα που ξεψυχούσαν, να μετάνoιωσαν, να ζήτησαν συγχώρηση από τον Θεό και να έγινε δεκτή η μετάνοιά τους, οπότε την ψυχή τους να την παρέλαβε Άγγελος Κυρίου.
Είχα ακούσει ότι ένα κοριτσάκι σε ένα χωριό πήγε να βοσκήση την κατσίκα τους.

»Την έδεσε στο λιβάδι και πήγε πιο πέρα να παίξη. Ξεχάστηκε όμως στο παιχνίδι και η κατσίκα λύθηκε και έφυγε. Έψαξε, αλλά δεν την βρήκε και γύρισε στο σπίτι χωρίς την κατσίκα. Ο πατέρας του θύμωσε πολύ, το έδειρε και το έδιωξε από το σπίτι. “Να πας να βρης την κατσίκα, του είπε. Αν δεν την βρης, να πας να κρεμασθής”.

“Ξεκίνησε το ταλαίπωρο να πάη να ψάξη. Βράδιασε και αυτό ακόμη δεν είχε γυρίσει στο σπίτι. Οι γονείς, βλέποντας ότι νύχτωσε, βγήκαν ανήσυχοι να βρουν το παιδί. Έψαξαν και το βρήκαν κρεμασμένο σε ένα δένδρο. Είχε δέσει στον λαιμό του το σχοινί της κατσίκας και κρεμάστηκε στο δένδρο. Το κακόμοιρο είχε φιλότιμο και πήρε κατά γράμμα αυτό που του είπε ο πατέρας του. Το έθαψαν μετά έξω από το κοιμητήρι. Και προσθέτει ο Άγιος Παίσιος:

“Η Εκκλησία φυσικά καλά έκανε και το έθαψε απ’ έξω, για να φρενάρη όσους αυτοκτονούν για το παραμικρό, αλλά και ο Χριστός καλά θα κάνη, αν το βάλη μέσα στον Παράδεισο” (Γέροντος Παϊσίου Αγιορείτου, Λόγοι, τόμ. Δ΄).

Έτσι απαντούν οι πατέρες μας στις μεταθανάτιες ψευτοαγάπες, των σημερινών ψευδοποιμένων. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Μασόνος και λατινόφρωνας Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Αθηναγόρας, είχε κηδεύσει τον βλάσφημο Νίκο Καζαντζάκη. Τελικά η Εκκλησία της Ελλάδος δεν τόλμησε να προχωρήσει στον αφορισμό του Νίκου Καζαντζάκη, καθώς ήταν αντίθετος σε κάτι τέτοιο ο οικουμενικός πατριάρχης Αθηναγόρας.  ( βλ. και Βικιπαίδεια, «Η αλήθεια για το ΜΗ αφορισμό του Καζαντζάκη και το επίσημο έγγραφο». ekriti. 18 Φεβρουαρίου 2014. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Δεκεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2015).

Πριν δύο χρόνια Μητροπολίτης της επαρχίας Πελοποννήσου, έκανε κανονικά τα μνημόσυνα σε έναν άνδρα, ο οποίος ήταν μέλος του ΚΚΕ και είχε εγγράφως πρότινος αρνηθεί την εκκλησιαστική κήδευση. Τι να πούμε για την περίπτωση του φιλοσόφου εκείνου των Αθηνών, ο οποίος έκανε ευθανασία και τον κήδευσε προκλητικά γνωστός οικουμενιστής Μητροπολίτης των Αθηνών!!!

Τέλος πώς μπορούμε για λογαριασμό του θανόντος να ψευδόμαστε μέσα στην Εκκλησία [8] λέγοντας, «Επεπόθησεν η ψυχή μου του επιθυμήσαι τα κρίματα σου εν παντί καιρώ». «Αθυμία κατέσχε με από αμαρτωλών των εγκαταλιμπανόντων τον νόμο σου», αφού ο ίδιος υπήρξε πρωτοστάτης της αποστασίας από το Θεό. Πώς μπορούμε να πούμε για λογαριασμό του θανόντος κατ’ αυτόν τον τρόπο «Μέτοχος εγώ ειμί πάντων των φοβουμένων σε και των φυλασσόντων τας εντολάς σου». Πώς μπορεί ψεύτικα η Εκκλησία του Χριστού να πανηγυρίσει ψάλλοντας «Μακαρία η οδός η πορεύει σήμερον…ή το αιωνία η μνήμη κ.λπ.».

[1]. Μεγάλου Βασιλείου, Εἰς Ἑξαήμερον 8, 2 και 9, 6 SC 26, 6· 434, 520 CPG 29, 165D· 168A·

[2]. Εἰς Εξαήμ. 9,6, PG 29, 204BC. Βλ. Εἰς 14 Ψαλμ.1, PG 29, 252AC. Ὅτι οὐκ ἔστιν τῶν κακῶν ὁ Θεός 7, PG 31, 334C.

[3].Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού, Περί των οκτώ της πονηρίας πνευμάτων, PG 95, 97A: Εισαγωγή δογμάτων στοιχειώδης 10, PG 95, 112Α: «πᾶν γὰρ λογικὸν αὐτεξούσιον, καὶ τοῦτό ἐστι τὸ κατ᾿ εἰκόνα θεοῦ.»· Βαρλαάμ και Ιωασάφ, PG 96, 905C: «καθ’ ὁμοίωσιν δὲ διὰ τὴν τῆς ἀρετῆς κατὰ τὸ δυνατὸν ὁμοίωσιν.»·

[4]. Προδρόμου Ι. Ακανθόπουλου,Κώδικας Ιερών Κανόνων και Εκκλησιαστικών Νόμων, β΄ έκδοση, Θεσσαλονίκη, ΑΦΟΙ Κυριακίδη, 1995, σελ. 605 και ΙΕΡΌΝ ΠΗΔΆΛΙΟΝ.

[5]. Στο Γεροντικό υπάρχει μια χαρακτηριστική περίπτωση ενός ζευγαριού που ο μεν σύζυγος τάφηκε ταπεινά και πήγε στον Παράδεισο, ενώ η γυναίκα του που ήταν αμετανόητη, παρά την μεγαλοπρεπή κηδεία που έγινε με Δεσποτάδες, παπάδες και πολύ λαό, πήγε στην Κόλαση. Γεροντικό, έκδοση ζ΄, Θεσσαλονίκη, Λυδία, 1989, σελ.166-172.

[6]. Αγίου Ιωάννου Σιναΐτου, Κλίμαξ, μετάφρ. Αρχιμ. Ιγνατίου, έκδοση ε΄, Ωρωπός Αττικής, εκδ. Ι. Μ. Παρακλήτου, 1991, σελ. 127

[7]. Μικρόν Ευχολόγιον, έκδοσις Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, έκδοση 11η. 1992, σελ. 223.

[8]. Πρεσβυτέρου Θεμιστοκλέους Χριστοδούλου, Τα ιερά Μνημόσυνα, Αθήνα, εκδόσεις Ομολογία, 2002, σελ. 215.

*π. Λάμπρου Φωτόπουλου, “Αυτοκτονία και Ιερατική συνείδηση”, Αθήνα 2007

ΟΡΘΌΔΟΞΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΌ ΠΕΡΙΟΔΙΚΌ, ΓΝΏΣΕΣΘΕ ΤΉΝ ΌΝΤΩΣ ΑΛΉΘΕΙΑΝ,

ΤΕΎΧΟΣ ΙΟΎΛΙΟΣ-ΑΎΓΟΥΣΤΟΣ-ΣΕΠΤΈΜΒΡΙΟΣ.