ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΤΑΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΥΣΕΙΣ ΕΙΣ ΤΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟΝ ΒΑΠΤΙΣΜΑ
23 Αυγούστου 2022, Περικλής ΗΛ. Νταλιάνης, Θεολόγος, Ιεροψάλτης.
ΠΡΩΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΝ ΒΑΠΤΙΣΤΗΡΙΟΝΗ εορτή της Αποδόσεως της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, γιορτάζεται λίγες μέρες μετά τον Δεκαπενταύγουστο. Είναι μεγάλη επίσης εορτή στις 23 Αυγούστου του 2022. Εφέτος η Απόδοση της εορτής πέφτει ημέρα Τρίτη με το Νέο Ημερολόγιο και ημέρα Δευτέρα με το Παλαιό. Εάν άλλες χρονιές πέσει ημέρα Τετάρτη ή Παρασκευή, επειδή είναι ημέρες νηστείας, τότε τρώμε μόνο ψάρι και όχι κρέας, αυγό, ή τυρί. Εφέτος τρώμε από όλες τις τροφές.
Είναι μεγάλη εορτή τα εννιάμερα – η Απόδοση της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και Παναγίας μας.
Κάθε χρόνο στις 23 Αυγούστου γιορτάζεται η Απόδοση της Κοίμησης της Θεοτόκου, ή αλλιώς τα εννιάμερα της Παναγίας, και η Εκκλησία κλείνει με την ίδια πανηγυρική διάθεση την Κοίμηση, την Μετάσταση και Ανάσταση της Παναγίας μας, η οποία τιμάται την 15η Αυγούστου. Τα εννιάμερα όπως ονομάζονται, είναι ουσιαστικά η Απόδοση της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, όπου επαναλαμβάνεται η ίδια ακολουθία και το ίδιο τυπικό, ακριβώς με αυτήν του Δεκαπενταυγούστου.
Πλήθος κόσμου συρρέει ξανά από όλα τα μέρη της Ελλάδος για να προσκυνήσει στα μοναστήρια την μητέρα του Θεανθρώπου ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ.
α. Παναγία Εκατονταπυλιανή, ένα από τα σημαντικότερα χριστιανικά μνημεία της Ελλάδας
Μύθοι και παραδόσεις: Στην Παροικία, πρωτεύουσα της Πάρου, σε μικρή απόσταση από το λιμάνι, βρίσκεται ο επιβλητικός ναός της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής. Πρόκειται για έναν από τους σπουδαιότερους και καλύτερα διατηρημένους χριστιανικούς ναούς, του Ελλαδικού χώρου.
Σύμφωνα με την παράδοση της Πάρου, ο ναός χτίστηκε στα μέσα του 4ου αι. από την Αγία Ελένη ή από το Μεγάλο Κωνσταντίνο, ο οποίος εκπλήρωσε το τάμα της μητέρας του. Στην ίδια τοποθεσία υπήρχε ένας ναός, πριν από τον 4ο αιώνα.
Σ’ αυτό τον ναό είχε προσκυνήσει η Αγία Ελένη, όταν πέρασε από την Πάρο, πηγαίνοντας στους Αγίους Τόπους για να βρεί τον Τίμιο Σταυρό. Η παράδοση λέει, ότι η Αγία Ελένη έκανε τάμα στην εικόνα της Παναγίας, πως αν κατάφερνε να βρει τον Τίμιο Σταυρό, θα έχτιζε στη Χάρη της, έναν μεγαλύτερο και λαμπρότερο ναό στην Πάρο. Η Αγία Ελένη πραγματοποίησε το τάμα της, ο ναός όμως, στο μεγαλύτερο μέρος του καταστράφηκε, πιθανότατα από πυρκαγιά και ανακατασκευάστηκε επί Ιουστινιανού, στα μέσα του 6ου αι. Το ιερό εικονοστάσιο που χωρίζει τον κυρίως ναό από το Ιερό Βήμα φέρεται η ιερή εικόνα της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής που θεωρείται έργο μόλις του 17ου αιώνα. Αμέσως μετά ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί στον επισκέπτη το θαυμάσιο μαρμάρινο Κιβώριο που σκέπει την Αγία Τράπεζα ενώ οι τέσσερις κίονές του φέρουν κιονόκρανα κορινθιακού ρυθμού.
ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΝΑΟΥ ΕΚΑΤΟΝΤΑΠΥΛΙΑΝΗΣ
Η ονομασία του Ναού της Εκατονταπυλιανής ή Καταπολιανής, προέρχεται από τον όρο “καταπόλα” και σημαίνει “κατά την πόλη”, καθώς πιθανότατα “δείχνει” το σημείο όπου βρισκόταν η αρχαία πόλη της Πάρου. Η σημερινή, επίσημη ονομασία του Ναού είναι Εκατονταπυλιανή, που συνδέεται και αυτή με έναν θρύλο: “Ενενήντα εννέα φανερές πόρτες έχει η Καταπολιανή. Η 100η είναι κλειστή και δεν φαίνεται. Θα φανεί και θα ανοίξει, όταν οι Έλληνες πάρουν την Πόλη”…
ΛΕΠΤΟΜΕΡΙΕΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣΥπάρχει και ένας άλλος θρύλος, που εμπεριέχει τραγικότητα και συνδέεται με τη μεγάλη Μνημειακή Πύλη, που τοποθέτησε στη βόρεια πτέρυγα του Ιερού Προσκυνήματος, λίγα μέτρα πιο πέρα από το παρεκκλήσι της Αγίας Θεοδοσίας, ο καθηγητής και αρχαιολόγος Ορλάνδος, κατά τη διάρκεια της αναπαλαίωσης της Εκατονταπυλιανής.
Κατά τις εποχές της Φραγκοκρατίας και της Τουρκοκρατίας δοκίμασε πολλές καταστροφές και λεηλασίες. Την μεγαλύτερη όμως καταστροφή, έπαθε ο ναός στους σεισμούς του 1773. Η μετέπειτα επισκευή παραμόρφωσε την αρχική επιβλητική μορφή του. Το 1959 άρχισε η αποκατάσταση της Εκατονταπυλιανής, η οποία σήμερα έχει την μορφή της εποχής του Ιουστινιανού, σταυρική βασιλική με τρούλο.
Στην Πάρο, υπάρχουν και παρεκκλήσια όπως το Παρεκκλήσιο Αγίου Νικολάου που βρίσκεται στα βόρεια του Ι. Βήματος του μεγάλου ναού. Είναι ο αρχαιότερος ναός, όχι μόνο του κτηριακού συγκροτήματος της Εκατονταπυλιανής, αλλά και ολόκληρης της Πάρου, αφού το παλιό τμήμα του κατασκευάστηκε στις αρχές του 4ου αι.
Πολλοί αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι ο μικρός αυτός ναός είναι εκείνος στον οποίο προσευχήθηκε η Αγία Ελένη, όταν, πηγαίνοντας στην Παλαιστίνη για να βρει τον Τίμιο Σταυρό, σταμάτησε στην Πάρο.
β. ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΒΑΠΤΙΣΤΗΡΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΩΝ ΤΡΕΙΩΝ ΚΑΤΑΔΥΣΕΩΝ
ΑΡΧΑΙΟ ΒΑΠΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΤΗΝ ΕΚΑΤΟΝΤΑΠΥΛΙΑΝΗ
Στη νότια πλευρά του μεγάλου ναού, βρίσκεται το βαπτιστήριο του 4ου αιώνα, το αρχαιότερο και καλύτερα διατηρημένο βαπτιστήριο σε όλη την ορθόδοξη ανατολή. Στο βαπτιστήριο υπάρχει η παλαιότερη τοιχογραφία από όσες βρέθηκαν στο νησί. Είναι του 11ου – 12ου αιώνα και εικονίζει τον Άγιο Γεώργιο. Το Βαπτιστήριο έχει σκαλιά και βαθμίδες έτσι ώστε να χωράει μέσα από το ποιό μικρό μωρό, έως τον ποιό εύσωμο και ενήλικο άνδρα, κάτι το οποίο μαρτυρεί το ότι η Ορθόδοξος Εκκλησία, από τους πρώτους αιώνες, εφάρμοζε κατ’ ακρίβειαν τις τρείς καταδύσεις και αναδύσεις ΕΚ ΤΟΥ ΎΔΑΤΟΣ εις το Βάπτισμα, έτσι ώστε να βαπτίζεται όλο το σώμα και όχι το μισό, ή δια επιχύσεως ύδατος στο κεφάλι, όπως δυστυχώς βλέπουμε να γίνεται σήμερα σε αρκετούς ναούς στα πλαίσια της εκκοσμικεύσεως του κλήρου και του λαού, αλλά και από τον επηρεασμό του Οικουμενισμού…
Οι Ιεροί κανόνες των Αγίων Αποστόλων και των Οικουμενικών Συνόδων, είναι αυστηροί ως προς την Ορθόδοξη τέλεση του Αγίου Βαπτίσματος και των Ιερών Μυστηρίων.
Ας δούμε τι γράφει το Πηδάλιο και ποιά είναι η εμπειρία της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας:
Κανών Αποστολικός 46ος :
Όποιος Επίσκοπος ή Πρεσβύτερος ήθελεν αποδεχθή ως ορθόν και αληθινόν το βάπτισμα των αιρετικών, ο τοιούτος προτάζομεν να καθαιρεθεί. Επειδή ποίαν συμφωνία έχει ο Χριστός με τον διάβολον; Ή ο πιστός μετά του απίστου;
Κανών Αποστολικός 47ος :
Επίσκοπος ή πρεσβύτερος τον κατά αλήθεια έχοντα βάπτισμα, εάν άνωθεν βαπτίση. ή τον μεμολυσμένο παρά των ασεβών εάν μη βαπτίση καθαιρείσθω… (Εδώ αναφέρεται στους οικουμενιστές, οι οποίοι από την μία δεν βαπτίζουν τους αιρετικούς, αλλά μπορεί και από την άλλη πλευρά έναν είδη βαπτισμένο ορθόδοξο χριστιανό να τον ξαναβαπτίσουν αντικανονικός.)
Κανών Αποστολικός 50ος :
Ει τις Επίσκοπος ή Πρεσβύτερος μη τρία βαπτίσματα (τρείς καταδύσεις ), μιας μυήσεως επιτελέση αλλά εν βάπτισμα ( μία κατάδυση ), το εις τον θάνατον του Κυρίου διδόμενον καθαιρείσθω…
( σ.σ. Εάν με την μία κατάδυση είναι άκυρο το εν λόγω “βάπτισμα”, τότε το χωρίς καμία κατάδυση, πως μπορεί να σταθεί, όπως γίνεται δυστυχώς σήμερα με τους παπικούς, οι οποίοι όταν έρχονται στην ορθοδοξία για να γίνουν Ορθόδοξοι, οι οικουμενιστές ιερείς και επίσκοποι μόνο τους χρίουν και δεν τους βαπτίζουν στην Ελλάδα, με εξαίρεση το Άγιον Όρος κ.λπ.; ).
Κανών Αποστολικός 68ος :
…τους γαρ παρά των τοιούτων (σ.σ. αιρετικών ), βαπτισθέντας ή χειροτονηθέντας, ούτε πιστούς, ούτε κληρικούς είναι δυνατόν.
Ο Μέγας Βασίλειος: στον 1ο Κανόνα του δέχεται το βάπτισμα των σχισματικών με την αναμύρωση ( χάριν των επισκόπων της Ασίας, δηλονότι είχαν απαράλλαχτο τον Ορθόδοξο τύπο του Μυστηρίου). Γιά τους αιρετικούς Εγκρατίτες ορίζει να βαπτισθούν εξ’ άπαντος, διότι ίδιον επινόησαν βάπτισμα, παραχαράξαντες την εν τω βαπτίσματι παράδοσιν. Άρα οι παπικοί και οι προτεστάντες οι οποίοι έχουν καταργήσει τις τρείς καταδύσεις (οι πρώτοι κάνουν ραντισμό και οι δεύτεροι μία ή μισή κατάδυση ή και καμία ακόμη), θα πρέπει να βαπτίζονται ως αβάπτιστοι από την Ορθόδοξον Εκκλησίαν, αφενός μεν διότι έχουν καταργήσει τις τρείς καταδύσεις και αφετέρου δε, λόγω της αιρέσεώς τους, η οποία τους έχει αποκόψει από τα Ιερά Μυστήρια, την Αποστολική Διαδοχή και την Ιεροσύνη μαζί με την Θεία Χάρη…Και οι ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΣΥΝΟΔΟΙ κινούνται ακριβώς στο ίδιο Αποστολικό Πνεύμα.
Ας δούμε όμως εν συντομία και το τί λένε και οι Πανορθόδοξες Σύνοδοι.
Το 1755 μ.χ. συνεκλήθη Πανορθόδοξος σύνοδος για το Ράντισμα των Παπικών.
Τους δ’ εξ αυτών αβαπτίστως βαπτιζομένους ως αβαπτίστους αποδεχόμεθα, προσερχομένους τη ορθοδόξω πίστει, κι ακινδύνως αυτούς βαπτίζομεν, κατά τους αποστολικούς και συνοδικούς κανόνας, οις αραρότως επιστηρίζεται η αγία του Χριστού και αποστολική και καθολική Εκκλησία, η κοινή μήτηρ πάντων ημών. Και επί ταύτη τη κοινή ημών διαγνώσει και αποφάνσει σφραγίζομεν τον Όρον ημών τούτο, ταις αποστολικαίς και συνοδικαίς διαταγαίς συνάδοντα, διαβεβαιούντες αυτόν δι’ ημετέρων υπογραφών. Εν έτει σωτηρίω αψνε’.
† Κύριλλος ελέω Θεού αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και οικουμενικός πατριάρχης. † Ματθαίος ελέω Θεού πάπας και πατριάρχης της μεγάλης πόλεως Αλεξανδρείας και κριτής της Οικουμένης. † Παρθένιος ελέω Θεού πατριάρχης της αγίας πόλεως Ιερουσαλήμ και πάσης Παλαιστίνης.
ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΟΥ 1829
Επιτομή – Περί του θείου βαπτίσματος και του τύπου των τριών καταδύσεων.
«… Διαβεβαιούμεν διά τούδε του Πατριαρχικού και Συνοδικού Γράμματος και αποφαινόμεθα, ίνα το θείον και ιερόν βάπτισμα, ώσπερ απανταχού των Ορθοδόξων… …Ανάγκη γάρ γίνεσθαι εντελείς μέχρι υπέρ κεφαλήν τας τρείς καταδύσεις του βαπτιζομένου…» Και ούτω το βάπτισμα τετελεσμένον εστίν ευαγγελικώς τε και κανονικώς και κατά την έν Ευαγγελίοις του Κυρίου ημών εντολήν τοις ιεροίς αυτού μαθηταίς εντειλαμένου: Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη Βαπτίζοντες αυτούς είς το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Βαπτίζοντας αυτούς είπεν ο Κύριος ουχί επριραντίζοντες η επιχέοντες.
Η γάρ κυρίως σημασία καιν έννοια του ρήματος Βαπτίζω ουδέν άλλον σημαίνουσα εστίν, ειμή εμβάλλειν τοίς ύδασι το βαπτιζόμενον και κοινότερον ειπείν, βουτών αυτό καλύπτειν ολόκληρον εν τοις ύδασι… Το δε μέχρι της οσφύος ( μέσης ) εμβυθίζειν και τη δεξιά χειρί επιρραντίζειν επί την κεφαλήν του νηπίου τρίς ύδωρ, πρώτον επιβοών το Είς το όνομα του Πατρός, τρίς δεύτερον και τρίς τρίτον και όσα άλλα παρά την κανονικήν ταύτην έκθεσιν της του ιερού τούτου μυστηρίου τελετής είς πράξιν τυχόν χωρούσι σκολιά και κακόδοξα και ουδόλως εξ΄αρχαίας εκκλησιαστικής παραδόσεως βεβαιωμένα, απαράδεκτα διόλου εστί τη Ανατολική ημών Εκκλησία, ως αντιβαίνοντα τοίς αποστολικοίς και συνοδικοίς κανόσι και αυτή τη θεία του Κυρίου ημών εντολή απάδοντα, ως ανωτέρω διείληπται και ο επιχειρών δε τη πράξει των τοιούτων σκολιών και τη Εκκλησία απαραδέκτων και μη διορθούμενος, ένοχος εστί τοίς παρά των ιερών Αποστόλων εν τη παραβάσει τούτων ωρισμένοις επιτιμίοις και αποδοκιμαστέος.
Όθεν είς ένδειξιν απελύθη και το παρόν ημέτερον Πατριαρχικόν και Συνοδικόν Γράμμα. αωκθ’ 1829 κατά μήναν Σεπτέμβριον επινεμήσεως Γ’
† Αγαθάγγελος ελέω θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης αποφαίνεται.† Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Αθανάσιος αποφαίνεται. † Ο Χαλκηδόνος Ζαχαρίας αποφαίνεται † Ο Δέρκων Νικηφόρος αποφαίνεται. (συνεχίζεται).
ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ “ΓΝΩΣΕΣΘΕ ΤΗΝ ΟΝΤΩΣ ΑΛΗΘΕΙΑΝ”, ΤΕΥΧΟΣ: ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ, 2022.
0 Σχόλια