Ο ΠΡΟΦΉΤΗΣ ΗΛΙΑΣ Ο ΖΗΛΩΤΉΣ ΚΑΙ Η ΘΕΊΑ ΜΕΤΑΜΌΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΉΡΟΣ

Προφήτης Ηλίας ο Θεσβίτης

 

 

 

Ημερομηνία Εορτής:	20 Ιουλίου
Τύπος εορτής:	Σταθερή. Εορτάζει στις 20 Ιουλίου εκάστου έτους.
Άγιοι που εορτάζουν:	Προφήτης Ηλίας ο Θεσβίτης
Περικλέους ΗΛ. Νταλιάνη, Θεολόγου

Βιογραφία

 

Ἐπέσχεν ὄμβρον, πῦρ τρίτον φέρων κάτω,
Σχίζει δὲ ῥεῖθρον Ἠλίας τρέχων ἄνω.
Δίφρῳ ἀνηρπάγης περὶ εἰκάδα, Ἠλία ἱππεῦ.

 

 

 

Μέσα στη χορεία των Προφητών της Παλαιάς Διαθήκης ξεχωριστή είναι η θέση του προφήτη Ηλία. Ο προφήτης Ηλίας είναι ζηλωτής της πίστεως και είδη από την Παλαιά διαθήκη τέλεσε Ανάσταση νεκρού, θέλωντας έτσι να προεικονήσει την Ανάσταση του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού. Δυστυχώς σήμερα υπάρχουν Βαπτισμένοι Χριστιανοί, οι οποίοι δεν πιστεύουν στην Ανάσταση του Χριστού και των νεκρών, αλλά πιστεύουν στις Αιγυπτιακές δεισιδαιμονίες και πλάνες μια εκ των οποίων είναι και η πλάνη της μετεμψύχωσης ή μετενσάρκωσης, μέσω της οποίας ο διάβολος Πλανά τους ανθρώπους κάνοντάς τους να νομίζουν οι αφελείς, ότι “θα ζήσουν και άλλες ζωές” με αποτέλεσμα να μένουν αμετανόητοι. Ο Απόστολος Παύλος μας λέει ότι μια φορά γεννιόμαστε και μια φορά πεθαίνουμε και μετά θάνατον δεν υπάρχει μετανοία από τον νεκρό. Μόνο τα καλά έργα και οι προσευχές των συγγενών του μπορούν να τον ωφελήσουν. Στην Καινή Διαθήκη το όνομα του προφήτη Ηλία αναφέρεται πολλές φορές από τον ίδιο τον Ιησού Χριστό. Ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του Προδρόμου, είπε πως ο Ιωάννης θα ερχόταν «ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ἠλίου» (Λουκ., κεφ. α, στ. 17), θα είχε δηλαδή τα γνωρίσματα και το ζήλο του προφήτη Ηλία. Ο Ιησούς Χριστός, όταν έδωσε μαρτυρία για τον πρόδρομο Ιωάννη κι έπλεξε το εγκώμιο του, είπε πως αυτός ήταν στο πνεύμα του Ηλία των οποίο περίμεναν οι Ιουδαίοι.
Ο προφήτης Ηλίας εφάνη και στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού μαζί με τον προφήτη Μωυσή.
Έτσι οι τρεις μαθητές Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης επάνω στο Όρος Θαβώρ, κατά τη θεία Μεταμόρφωση, είδαν τους δύο Προφήτες, τον Μωϋσή και τον Ηλία, να συνομιλούν με τον Ιησού Χριστό. Με τον τρόπο αυτό ο Χριστός φανέρωσε ότι είναι ο Κύριος και των νεκρών, αφού ο Μωυσής είχε πεθάνει, αλλά και των ζωντανών, αφού ο Ηλίας δεν πέθανε βρισκόμενος εις τους ουρανούς και θα θανατωθεί επί των ημερών του ανθρώπου – Αντιχρίστου πριν την Δευτέρα εν δόξη Παρουσία του Κυρίου, όπως η Αγία Γραφή, ο Απόστολος Παύλος και η Αποκάλυψη του Ιωάννου μας διδάσκουν. Επίσης στην Μεταμόρφωση ο Κύριος έδειξε ότι είναι ο Κύριος και των Προφητών της Παλαιάς διαθήκης, αλλά και του νόμου που αυτοί έδωσαν στους ανθρώπους ως θεία όργανα και ως προετοιμασία για την έλευση του Μεσσία Ιησού Χριστού. Όλα αυτά φανερώνουν την ξεχωριστή θέση του προφήτη Ηλία ανάμεσα στους Προφήτες και μέσα στη συνείδηση του λαού. Ακόμα και στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού, ακούοντας τη διδασκαλία και βλέποντας τα θαύματά του, έβλεπαν τον προφήτη Ηλία, που είχε ξανάρθει. Ο Ιησούς Χριστός ρώτησε· «Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;». Κι οι μαθητές είπαν: «Ἰωάννην τὸν βαφτιστήν, ἄλλοι δὲ Ἠλίαν….». Γι’αυτό ο Χριστός τους διευκρίνισε ότι δεν είναι ο προφήτης Ηλίας, αλλά ο Θεάνθρωπος Μεσσίας και ο Υιός του Θεού Πατρός, ο ομοούσιος με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, ο Χριστός ο οποίος έδρασε ως άσαρκος στην Παλαιά διαθήκη και ως ενανθρωπήσας στην Καινή διαθήκη.

Ο προφήτης Ηλίας έζησε τον 9 π.Χ. αιώνα και ήταν γιος του Σωβάκ και καταγόταν από τη Θέσβη (γι’ αυτό και ονομάστηκε Θεσβίτης), το σημερινό El Istib, της περιοχής Γαλαάδ και άνηκε στην φυλή του Ααρών. Όταν γεννήθηκε, ο πατέρας του είδε μία θεία οπτασία: Δύο άνδρες λευκοφορεμένοι τον ονόμαζαν Ηλία, τον σπαργάνωναν με φωτιά και του έδιναν φλόγα να φάει. Τότε ο πατέρας του, πήγε στα Ιεροσόλυμα και αφού περιέγραψε την οπτασία στους ιερείς, εκείνοι του είπαν ερμηνεύοντας την οπτασία, ότι ο γιος του θα γίνει προφήτης και θα κρίνει το Ισραήλ με δίκοπο μαχαίρι και φωτιά.

Ο Προφήτης Ηλίας άσκησε το προφητικό του χάρισμα επί 25 έτη στα χρόνια του βασιλέα Αχαάβ, που βασίλεψε στα 873 – 854 π.Χ. Ο Αχαάβ και μάλιστα η γυναίκα του Ιεζάβελ ήσαν άνθρωποι ασεβείς και ειδωλολάτρες κι εναντίον τους ήταν ο πόλεμος του προφήτη Ηλία, αφού αυτοί πίστευαν στον σεληνιακό Ψευδόθεο Βάαλ, ο οποίος ταυτίζεται με τον βελίαρ ή διάβολο. Η Ιεζάβελ, λοιπόν που δεν ήταν ισραηλίτισσα και γινόταν αιτία να νοθεύεται η πίστη από ειδωλολατρικά έθιμα, κυνήγησε πολύ τον προφήτη Ηλία, γι’ αυτό κι εκείνος αναγκαζόταν διαρκώς να φεύγει και να κρύβεται στα βουνά όπου τον τάιζαν τα κοράκια. Η Ιεζάβελ κυνηγούσε τον προφήτη Ηλία, όπως η Ηρωδιάδα τον Ιωάννη τον Πρόδρομο.
Ο Ηλίας ως πιστός στον αληθινό Θεό χωρίστηκε από τους ασεβείς και τους ειδωλολάτρες, όπως και ο Απόστολος Παύλος μας διδάσκει στην Προς Κορίνθιους Β’ επιστολή, ΣΤ’, 16 “τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ Θεοῦ μετὰ εἰδώλων; ὑμεῖς γὰρ ναὸς Θεοῦ ἐστε ζῶντος, καθὼς εἶπεν ὁ Θεὸς ὅτι ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι αὐτῶν Θεός, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι λαός.
διὸ ἐξέλθατε ἐκ μέσου αὐτῶν καὶ ἀφορίσθητε, λέγει Κύριος, καὶ ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε, κἀγὼ εἰσδέξομαι ὑμᾶς καὶ ἔσομαι ὑμῖν εἰς πατέρα, καὶ ὑμεῖς ἔσεσθέ μοι εἰς υἱοὺς καὶ θυγατέρας, λέγει Κύριος παντοκράτωρ”.

 

Πρώτο μεγάλο σημείο, που έδωσε ο προφήτης Ηλίας, ήταν που προσευχήθηκε και δεν έβρεξε για τριάμισι χρόνια. Σ’ αυτό το διάστημα ο Προφήτης κρυβόταν σε μια σπηλιά σ’ ένα χείμαρρο πέρ’ από τον Ιορδάνη. Εκεί υπήρχε λίγο νερό κι ένας κόρακας του πήγαινε τροφή κάθε πρωί. Όταν στέρεψε το νερό, έφυγε ο Προφήτης και πήγε στα Σάρεπτα της Σιδωνίας· όλα αυτά με εντολή του Θεού. Εκεί φιλοξενήθηκε σε μια χήρα γυναίκα, που είχε λίγο αλεύρι και λίγο λάδι, κι όμως έτρωγαν όλο τον καιρό και δεν έλειψαν. Η χήρα γυναίκα είχε ένα παιδί κι έτυχε να αρρωστήσει και να πεθάνει. Τότε ο Προφήτης προσευχήθηκε κι ανάστησε το παιδί της, κάτι που φανερώνει ότι και οι προφήτες πίστευαν στην Ανάσταση των νεκρών!!!

Δεύτερο μεγάλο σημείο, που έδειξε ο Προφήτης Ηλίας, ήταν που προσευχήθηκε κι ήλθε φωτιά από τον ουρανό. Με προσταγή του βασιλέα Αχαάβ, μαζεύτηκαν τετρακόσιοι ειδωλολάτρες ψευτοιερείς, που τους προστάτευε η Ιεζάβελ. Τότε ο προφήτης Ηλίας τους προκάλεσε σ’ ένα διαγωνισμό, για να δουν ποιος είναι ο αληθινός Θεός. Του είπε κι έβαλαν πάνω στο θυσιαστήριο τα ξύλα και το σφάγιο για θυσία, και άρχισαν να τρέχουν γύρω και να φωνάζουν όλη την ήμερα τον ψεύτικο θεό Βάαλ, για να ρίξει φωτιά· «και ουκ ην φωνή και ουκ ην ακρόασις». Τότε ο Προφήτης τους είπε· «Κάνετε πέρα! Τώρα θα κάνω εγώ τη θυσία μου». Έκανε δικό του θυσιαστήριο, έβαλε κι έβρεξαν καλά τρείς φορές τα ξύλα με νερό κι ύστερα προσευχήθηκε. Έπεσε τότε φωτιά από τον ουρανό κι αναποδογύρισε κι έκαψε ολόκληρο το θυσιαστήριο.

Ύστερα απ’ αυτό το σημείο, ο λαός έπιασε τους τετρακόσιους ψευτοϊερείς κι ο προφήτης Ηλίας τους τιμώρησε αυστηρά, διότι αυτοί ήταν σατανιστές και θυσίαζαν ανθρώπους και παρθένες στον Βελίαρ ή Βάαλ. Η Ιεζάβελ, αγριεμένη, κυνήγησε τον Προφήτη κι εκείνος έφυγε ψηλά στο Χωρήβ, εκεί που πριν πεντακόσια χρόνια ο Μωϋσής άκουσε τη φωνή του Θεού κι είδε τη βάτο να φλέγεται και να μην καίγεται. Εκεί ο προφήτης Ηλίας κρυβόταν σε μια σπηλιά κι ο Θεός τον δίδαξε ένα σπουδαίο μάθημα. Του είπε· «Ανέβα ψηλά στην κορυφή, και θα “δεις” το Θεό. Θα περάσει δυνατός αέρας· θα γίνει σεισμός· θα δεις φωτιά και θα περάσει ένα ανάλαφρο και δροσερό αεράκι. Ο Θεός δεν θα είναι ούτε στη θύελλα ούτε στο σεισμό ούτε στη φωτιά, αλλά στο ανάλαφρο αεράκι». Δηλαδή ο Θεός θέλει να πει στον Ηλία ότι δεν βρίσκεται μέσα στις δυνάμεις καταστροφής, αλλά μέσα στο αεράκι και το οξυγόνου που αναπνέουμε και μας δίνει την ζωή. Φυσικά ο Θεός μπορεί να ελέγξει τις δυνάμεις της φύσεως. Ο Ηλίας ένιωσε την παρουσία του Θεού, διότι όπως είναι φυσικό δεν θα μπορούσε να δει την ουσία του Θεού, αφού η ουσία του Θεού είναι απρόσιτη, ενώ μόνο οι ενέργειες του Θεού είναι μεθεκτές από τον άνθρωπο.

 

 

 

 

 

 

Άλλα θαυμαστά σημεία του πορφήτη Ηλία ήταν ότι διέσχισε τον Ιορδάνη ποταμό με την μυλωτή του και τέλος ότι αντί να πεθάνει ανελήφθη με άρμα πυρός στον ουρανό. Η ανάληψη του Ηλία, διαφέρει από την Ανάληψη του Χριστού, διότι ο Ηλίας ανελήφθη στην ατμόσφαιρα του Ουρανού ως απλός άνθρωπος, ενώ αντίθετα ο Χριστός Ανελήφθη εκ Δεξιών του Πατρός μετά την Ανάστασή του ως Θεάνθρωπος, μαζί με την ανεστημένη ανθρώπινη Φύση του.

 

 

 εικόνα του Προφήτου Ηλιού στο τέμπλο της Ι.Μ. Ηλιού στα Ιεροσόλυμα

 

 

 

Ο προφήτης Ηλίας, μετά από οκτώ ή δέκα χρόνια από την ανάληψη του, απέστειλε γράμματα (ίσως δι’ Αγγέλου) στον βασιλέα Iωράμ, προβλέποντας τον θάνατο του επειδή απομακρύνθηκε από την λατρεία του αληθινού Θεού: «καὶ ἦλθεν αὐτῷ ἐν γραφῇ παρὰ ᾿Ηλιοὺ τοῦ προφήτου λέγων· τάδε λέγει Κύριος Θεὸς Δαυὶδ τοῦ πατρός σου· ἀνθ’ ὧν οὐκ ἐπορεύθης ἐν ὁδῷ ᾿Ιωσαφὰτ τοῦ πατρός σου καὶ ἐν ὁδοῖς ᾿Ασὰ βασιλέως ᾿Ιούδα» (Παραλειπομένων Β’, κεφ. 21, στίχος 12).

Το δε βιβλίο Σοφία Σειράχ αναφέρει ότι: «ΚΑΙ ἀνέστη ᾿Ηλίας προφήτης ὡς πῦρ, καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ ὡς λαμπὰς ἐκαίετο…. ὡς ἐδοξάσθης, ᾿Ηλία, ἐν τοῖς θαυμασίοις σου· καὶ τίς ὅμοιός σοι καυχᾶσθαι; ὁ ἐγείρας νεκρὸν ἐκ θανάτου καὶ ἐξ ᾅδου ἐν λόγῳ ῾Υψίστου· ὁ καταγαγὼν βασιλεῖς εἰς ἀπώλειαν καὶ δεδοξασμένους ἀπὸ κλίνης αὐτῶν· ὁ ἀκούων ἐν Σινᾷ ἐλεγμὸν καὶ ἐν Χωρὴβ κρίματα ἐκδικήσεως· ὁ χρίων βασιλεῖς εἰς ἀνταπόδομα καὶ προφήτας διαδόχους μετ᾿ αὐτόν· ὁ ἀναληφθεὶς ἐν λαίλαπι πυρὸς ἐν ἅρματι ἵππων πυρίνων…. μακάριοι οἱ ἰδόντες σε καὶ οἱ ἐν ἀγαπήσει κεκοσμημένοι, καὶ γὰρ ἡμεῖς ζωῇ ζησόμεθα.» (Σοφία (Σειράχ, μη΄, 1<-11>).

 

 

 

 Λειτουργικά κείμενα

 

 Ἀπολυτίκιον  
Ἦχος δ’. Ταχύ προκατάλαβε.
Ὁ ἔνσαρκος Ἄγγελος, τῶν Προφητῶν ἡ κρηπίς, ὁ δεύτερος Πρόδρομος, τῆς παρουσίας Χριστοῦ, Ἠλίας ὁ ἔνδοξος, ἄνωθεν καταπέμψας, Ἐλισαίῳ τὴν χάριν, νόσους ἀποδιώκει, καὶ λεπροὺς καθαρίζει, διὸ καὶ τοῖς τιμῶσιν αὐτόν, βρύει ἰάματα.

 

Κοντάκιον
Ἦχος β’. Αὐτόμελον.
Προφῆτα καὶ προόπτα τῶν μεγαλουργιῶν τοῦ Θεοῦ, Ἠλία μεγαλώνυμε, ὁ τῷ φθέγματί σου στήσας τὰ ὑδατόῤῥυτα νέφη, πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν, πρὸς τὸν μόνον φιλάνθρωπον.

Μεγαλυνάριον
Δεύτε τον πυρίπνουν και ζηλωτήν, τον διά τεθρίππου, αρπαγέντα από της γής, της του Xριστού δευτέρας, Πρόδρομον παρουσίας, Hλίαν τον Θεσβίτην, ύμνοις τιμήσωμεν.

Έτερον Μεγαλυνάριον
Ζήλῳ οὐρανίῳ πυρποληθείς, φλέγεις τὴν ἀπάτην, ὡς πυρίπνους καὶ ζηλωτής· ὅθεν ἀνυψώθης ἐν ἅρματι πυρίνῳ, ὦ Ἠλιοὺ Προφῆτα, πρὸς βίον ἄφθαρτον.

Ὁ Οἶκος
Τὴν πολλὴν τῶν ἀνθρώπων ἀνομίαν, Θεοῦ δὲ τὴν ἄμετρον φιλανθρωπίαν, θεασάμενος ὁ Προφήτης Ἠλίας, ἐταράπτετο θυμούμενος, καὶ λόγους ἀσπλαγχνίας πρὸς τὸν εὔσπλαγχνον ἐκίνησεν. Ὀργίσθητι βοήσας, ἐπὶ τοὺς ἀθετήσαντάς σε, Κριτὰ δικαιότατε. Ἀλλὰ τὰ σπλάγχνα τοῦ ἀγαθοῦ, οὐδόλως παρεκίνησε πρὸς τὸ τιμωρήσασθαι τοὺς αὐτὸν ἀθετήσαντας· ἀεὶ γὰρ τὴν μετάνοιαν πάντων ἀναμένει, ὁ μόνος φιλάνθρωπος.

 

 

 Κάθισμα

 

 

Ἦχος πλ. δ’. Τὴν Σοφίαν καὶ Λόγον.
Ὡς Προφήτης τοῦ ὄντως θείου φωτός, τοὺς προφήτας τοῦ ψεύδους καταβαλών, ἐν τούτῳ διήλεγξας, Ἀχαὰβ ἀνομήσαντα, μὴ προσκυνεῖν διδάξας, τῷ Βάαλ πανένδοξε, καὶ εὐχῇ αἰτήσας, ἐξ ὕψους τὰ νάματα· ὅθεν καὶ πυρίνῳ, ἀνελήφθης Ἠλία, ὀχήματι μετάρσιος, διφρηλάτης πρὸς Κύριον· διὰ τοῦτο βοῶμέν σοι· Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, τῶν πταισμάτων ἄφεσιν δωρήσασθαι, τοῖς ἑορτάζουσι πόθῳ, τὴν ἁγίαν μνήμην σου.