Ο Οσιος Νίκων ο «Μετανοείτε» (; – 998) Πολιούχος της Σπάρτης

Όσιος Νίκων ο «Μετανοεῖτε»

Ημερομηνία Εορτής:	26/11/2022
Τύπος εορτής:	Σταθερή. Εορτάζει στις 26 Νοεμβρίου εκάστου έτους.
Άγιοι που εορτάζουν:	Όσιος Νίκων ο «Μετανοείτε» (; – 998)
Πολιούχος:	Σπάρτης

 Ο όσιος Νίκων άρχισε να τιμάται ως άγιος από τα πρώτα κιόλας χρόνια μετά την οσιακή του κοίμηση, αφού στο καθο­λικό της ιστορικής Ιεράς Μονής του Οσίου Λουκά Βοιωτίας με τα περίφημα ψηφιδωτά σώζεται η αρχαιότερη εικονογραφική παράσταση, που απεικονίζει τον όσιο και χρονολογείται από τον 11ο αιώνα. Το 1875 εκδόθηκε στη Σπάρτη η ασματική ακολουθία του οσίου, την οποία επιμελήθη­κε το 1847 ο ιεροκήρυκας της περιοχής Αρχιμανδρίτης Δανιήλ Γεωργόπουλος. Ο εορτασμός της μνήμης του Οσίου Νίκωνος στην Λακωνία, ξεκίνησε το 1844 με πρωτοβουλία του Επισκόπου Λακεδαίμονος Δανιήλ Κουλουφέκη.

Είναι από το 1893 και επί αρχιερατείας του Επισκόπου Μονεμβασίας και Σπάρτης Θεοκλήτου Μηνοπούλου (του και μετέπειτα Αρχιεπισκόπου Αθηνών) που ο εορτασμός κατέστη λαμπρότερος με πραγματοποίηση λιτανείας της ιεράς εικόνος του, ενώ υπήρξε μέριμνα στο να καταστεί η εορτή του αγίου αργία.

Μάλιστα, από το 1901 και με πρωτοβουλία του δημάρχου Σπάρτης Περικλέους Σαλβαρά η εορτή του Αγίου στις 26 Νοεμβρίου αποτελεί πλέον επίσημη τοπική αργία για την πόλη της Σπάρτης, η οποία μέχρι και σήμερα τιμά και εορτάζει με κάθε επισημότητα τον πολιούχο και προστάτη της Άγιο στον μεγαλοπρεπή ιερό ναό του Οσίου Νίκωνος.

Ο περικαλλής αυτός ιερός ναός, ο οποίος αποτελεί το σημείο ευλαβικής αναφοράς για τους κατοίκους της Σπάρτης, αλλά και ολόκληρης της Λακωνίας, θεμελιώθηκε το 1929 με σχέδια του Αναστασίου Ορλάνδου και εγκαινιάστηκε το 1955 με ιδιαίτερη λαμπρότη­τα και με την παρουσία πλήθους πιστών. Ο όσιος Νίκων ο Μετανοείτε τιμάται επίσης στην Κρήτη,όπου έδρασε με ιεραποστολικό ζήλο επί επτά χρόνια, και συγκεκριμένα στον σπηλαιώδη ναό των Αγίων Ιωάννου του Προδρόμου και Νίκωνος του Μετανοείτε στον Καρτερό Ηρακλείου, στο ομώνυμο εκκλησάκι στον οικισμό Ράφτης που βρίσκεται στην περιοχή της Γέργερης Ηρακλείου και στον Καθεδρικό Ιερό Ναό Αγίας Φωτεινής Ιεράπετρας,όπου επ’ονόματί του τιμάται ο υπόγειος ναός.

Βιογραφία

Οἱ Λακεδαίμων, οὐδαμῶς Δαίμων λάκοι.
Σοβεῖ γὰρ αὐτὸν τοῖς τεραστίοις Νίκων.

Ο Όσιος Νίκων γεννήθηκε μεταξύ των ετών 920 – 925 μ.Χ. Καταγόταν από τον Πολεμωνιακό Πόντο και ήταν γιος μεγιστάνα.

Νέος ακόμα άφησε το πατρικό του σπίτι και μόνασε. Επειδή δε τον διέκρινε Ιερός ζήλος και μεγάλο χάρισμα διδακτικότητας, γύρισε όλη την Ανατολή σαν απεσταλμένος της Μονής του κηρύττοντας το Ευαγγέλιο και επαναλάμβανε τη φωνή, που αντήχησε πρώτα στην έρημο της Ιουδαίας και κοντά στις όχθες του Ιορδάνη: «Μετανοεῖτε».

Κατόπιν ο όσιος Νίκων πήγε στην Κρήτη, όπου παρέμεινε διδάσκοντας για 20 χρόνια. Για τη στερέωση του θρησκευτικού φρονήματος ο Νίκων έκτισε πολυάριθμες εκκλησίες. Αναφέρεται συγκεκριμένα η εκκλησία της Αγίας Φωτεινής, που έκτισε ο Νίκων σε απόσταση τριών ημερών πορείας από τη Γόρτυνα.

Στην συνέχει, ο όσιος Νίκων πήγε στην Πελοπόννησο, όπου κατέληξε στην πόλη των Λακώνων. Εκεί κήρυξε, έκανε διάφορα θαύματα και έκτισε ναό στο όνομα του Σωτήρος Ιησού Χριστού. Η ηθική επιρροή του στους κατοίκους, υπήρξε μεγάλη. Και στη χώρα αυτή, που αγάπησε περισσότερο και από την πατρίδα του, άφησε την τελευταία του πνοή το έτος 998 μ.Χ. Στη Σπάρτη ο Όσιος ανέπτυξε αξιόλογη δράση, ενώ την απήλλαξε με το κήρυγμά του και από τη μάστιγα των Χριστιανομάχων Ισραηλιτών, που με την άσχημη διαγωγή τους και τις βλασφημίες τους, επηρέαζαν τον πληθυσμό και αποτελούσαν εμπόδιο στην ηθικοπλαστική προσπάθεια που έκανε ο Νίκων. Επίσης έκανε και πολλά θαύματα και με την πίστη του οδήγησε τους ειδωλολάτρες και παγανιστές στον Χριστιανισμόν. Υπάρχουν πολλές πληροφορίες σχετικά με την ίαση ασθενών που πήγαιναν σ’ αυτόν ή που πήγαινε ο ίδιος σ’ αυτούς, ενώ τα θαύματα συνεχίζονται και μετά τον θάνατό του, που τοποθετείτε το 998 μ.Χ… Επίσης όσοι προσπάθησαν να τον φονεύσουν, τιμωρήθηκαν κατά Θεία Πρόνοια.

Αξίζει τέλος να σημειώσουμε ότι ο Όσιος Νίκων επισκέφτηκε και την Εύβοια. Εκεί ασχολήθηκε, όπως έπραττε παντού, με το κήρυγμα. Έλαβε αφορμή από το φαινόμενο της παλίρροιας και μίλησε «Περί της ρευστότητας και μεταβλητότητας του εγκοσμίου βίου και περί των ασταθών τρόπων των ακαταστάτων ανθρώπων». Τόπος από όπου εκήρυττε ήταν το υψηλό φρούριο του Ευρίπου (Χαλκίδος). Θαυματούργησε σώζοντας ένα παιδί που έπεσε από ψηλά από το φρούριο. Όλοι νόμιζαν ότι σκοτώθηκε. Όταν συνήλθε το παιδί είπε: Δεν σκοτώθηκα γιατί με κράτησε αυτός ο μοναχός που λέει «Μετανοείτε». Επίσης θεράπευσε μία δαιμονόπληκτη γυναίκα για τη θεραπεία της οποίας προσευχήθηκε δημόσια με τη συμμετοχή του λαού.

Λειτουργικά κείμενα

Ἀπολυτίκιον  
Ἦχος α’. Θείας πίστεως.
Χαίρει ἔχουσα ἡ Λακεδαίμων, θείαν λάρνακα, τῶν σῶν λειψάνων, ἀναβρύουσαν πηγὰς τῶν ἰάσεων, καὶ διασώζουσαν πάντας ἐκ θλίψεων, τοὺς σοὶ προστρέχοντας Πάτερ ἐκ πίστεως. Νίκων Ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.

Κοντάκιον
Ἦχος πλ. β’. Τὴν ὑπὲρ ἡμῶν πληρώσας.
Τὴν Ἀγγελικὴν μιμούμενος πολιτείαν, κόσμου τὰ τερπνὰ ὡς σκύβαλα ἐλογίσω, μετανοίας τὴν τρίβον δεικνύων ἡμῖν, θεοφόρε Νίκων Ὅσιε· διὰ τοῦτό σε γεραίρομεν, ἐκτελοῦντες νῦν τὴν μνήμην σου· ὑπάρχεις γὰρ ἀληθῶς, ἰαμάτων πηγή.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΗΛ. ΝΤΑΛΙΑΝΗΣ, ΘΕΟΛΟΓΟΣ

ΜΕΤΑΝΟΕΙΤΕ!!! ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΣ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΙ, ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ, ΠΡΩΤΟΨΑΛΤΕΣ, ΜΟΝΑΧΟΙ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟΙ ΌΧΙ ΣΤΟ ΚΟΙΝΌ ΠΑΣΧΆΛΙΟ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΙΡΕΤΙΚΟΎΣ

ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ, ΓΝΩΣΕΣΘΕ ΤΗΝ ΟΝΤΩΣ ΑΛΗΘΕΙΑΝ, ΤΕΥΧΟΣ: ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2022