Αυτό έγινε επειδή ο Αρχιεπίσκοπος πίστευε ότι ο τουρκικός στρατός θα πήγαινε στην Κύπρο για να τον αποκαταστήσει ως Πρόεδρο και ότι οι Τούρκοι προτιμούσαν εκείνον αντί του Σαμψών.Ο Κίσινγκερ διερωτόταν πώς μπορούσε να επαναφέρει τον Μακάριο χωρίς ο Αρχιεπίσκοπος να μετατραπεί σε εγκάθετο της Τουρκίας, χρησιμοποιώντας τον προσβλητικό χαρακτηρισμό «τουρκικό ανδρείκελο».Ο Μακάριος είχε συναινέσει στη βρετανοτουρκική ενεργοποίηση των εγγυητριών δυνάμεων και ζητούσε να ληφθούν “πρακτικά μέτρα”Προσδοκούσε ότι τα πρακτικά μέτρα θα ανέτρεπαν τον Σαμψών και θα τον επανέφεραν στην εξουσία. Η Τουρκία, όμως, χρησιμοποίησε την αποκατάσταση του Μακαρίου ως πρόφαση για την επέμβαση που κατέληξε σε κατοχή και διχοτόμηση.Ο Ετζεβίτ παρουσίαζε ως επίσημο στόχο την επαναφορά του Μακαρίου, αλλά παράλληλα απαιτούσε τουρκικό διάδρομο προς τη θάλασσα.Η ειρωνεία είναι ότι στην ίδια ακριβώς σύσκεψη η CIA προειδοποιούσε πως η τουρκική επέμβαση δεν θα περιοριζόταν στην αποκατάσταση του Μακάριου.Στις 17 Ιουλίου ενω γνώριζε ο Μακάριος πως η Τουρκία είχε ενεργοποιήσει επισήμως το άρθρο 4 της Συνθήκης Εγγυήσεως έδωσε την συναίνεσή του στους Τούρκους να λάβουν πρακτικά μέτρα τα οποία οδήγησαν στην Τουρκική εισβολή.Ο Μακάριος, πριν από την ομιλία του στον ΟΗΕ στις 19 Ιουλίου 1974, συναντήθηκε με την τουρκική αντιπροσωπεία στον ΟΗΕ και τους ευχαρίστησε για την κατανόηση και τη βοήθειά τους, συμφωνώντας μαζί τους ως προς την απομάκρυνση των Ελλήνων αξιωματικών.Στον ΟΗΕ ο Μακάριος δεν ζήτησε την αποτροπή της επικείμενης τουρκικής στρατιωτικής επέμβασης. Χαρακτήρισε το πραξικόπημα «εισβολή της Ελλάδας», δήλωσε ότι δεν αποτελούσε εσωτερική υπόθεση των Ελλήνων της Κύπρου και υποστήριξε ότι επηρεάζονταν και οι Τουρκοκύπριοι. Με τις διατυπώσεις αυτές προσέφερε στην Τουρκία το ισχυρότερο πολιτικό και διπλωματικό επιχείρημα για να επικαλεστεί τη Συνθήκη Εγγυήσεως και να παρουσιάσει τη δική της επέμβαση ως δήθεν αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης.Ο Μακάριος πίστεψε πως η ενεργοποίηση της Τουρκίας ως εγγυήτριας δύναμης θα ανέτρεπε τον Σαμψών, θα απομάκρυνε τους Ελλαδίτες αξιωματικούς και θα τον επανέφερε στην προεδρία. Η απομάκρυνση των αξιωματικών θα αποδυνάμωνε καθοριστικά τον έλεγχο της Αθήνας πάνω στην Εθνική Φρουρά και θα ενίσχυε κατακόρυφα την προσωπική εξουσία του Μακαρίου.Όλα αυτά δεν ήταν τότε γνωστά στους Έλληνες της Κύπρου. Ούτε ήταν γνωστό ότι ο Μακάριος είχε δώσει στις 17 Ιουλίου 1974 τη “συναίνεσή” του στον Τζέιμς Κάλλαχαν, ώστε οι Βρετανοί να συνεργαστούν με την Τουρκία για την εισβολή.(ΠΗΓΕΣ:
- FRUS, Έγγραφο 91 — Σύσκεψη Κίσινγκερ και CIA, 17 Ιουλίου 1974
Καταγράφει τον χαρακτηρισμό «ανδρείκελο των Τούρκων», τις ερωτήσεις για την επαναφορά του Μακαρίου και τις προειδοποιήσεις για προγεφύρωμα, κατοχή και διαίρεση.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v30/d91 - FRUS, Έγγραφο 90 — Δηλώσεις Ετζεβίτ, 17 Ιουλίου 1974
Καταγράφει ως επίσημο τουρκικό στόχο την επαναφορά του Μακαρίου, την απομάκρυνση των Ελλήνων αξιωματικών, τον διάδρομο προς τη θάλασσα και την απειλή στρατιωτικής επέμβασης.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v30/d90 - Βρετανικά πρακτικά Μακαρίου–Ουίλσον–Κάλαχαν, FCO 9/1892
Καταγράφουν το αίτημα για «πρακτικά μέτρα» και τη συναίνεση του Μακαρίου στη στενή βρετανοτουρκική συνεργασία.
https://simerini.sigmalive.com/article/2025/4/14/o-marinos-sizopoulos-prospoietheke-oti-o-makarios-den-eide-tous-bretanous-stis-17-iouliou-1974/ - Hansard — Δήλωση Τζέιμς Κάλαχαν, 17 Ιουλίου 1974
Επιβεβαιώνει τις διαβουλεύσεις Βρετανίας–Τουρκίας βάσει της Συνθήκης Εγγυήσεως και τον συντονισμό της δράσης τους.
https://hansard.parliament.uk/commons/1974-07-17/debates/508824e0-6929-4153-9797-1a02e8e4b526/Cyprus - Βρετανικό έγγραφο PREM 16/19
Καταγράφει την εκτίμηση του Κίσινγκερ ότι ο Μακάριος θα επέστρεφε «με την ιδιότητα τουρκικού ανδρεικέλου».
https://simerini.sigmalive.com/article/2024/7/30/cyprus-and-kissinger-following-the-truth/ - ΟΗΕ — Ομιλία Μακαρίου, S/PV.1780, 19 Ιουλίου 1974
Περιλαμβάνει τον χαρακτηρισμό του πραξικοπήματος ως «εισβολής» της Ελλάδας και την αναφορά ότι επηρεάζονταν και οι Τουρκοκύπριοι.
https://digitallibrary.un.org/record/523143 - Συνθήκη Εγγυήσεως του 1960 — Άρθρο IV
Καθορίζει τις διαβουλεύσεις και τα μέτρα των εγγυητριών δυνάμεων με αποκλειστικό σκοπό την αποκατάσταση της συνταγματικής κατάστασης.
https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20382/v382.p)
0 Σχόλια