Με το όνομα «Μονή του Εσφιγμένου» υπήρχε ήδη Μονή από τον 10ο αιώνα και φαίνεται ότι βρισκόταν σε ακμή. Σύμφωνα με την παράδοση το μοναστήρι ιδρύθηκε από την αυτοκράτειρα Πουλχερία (408-450) και πολλοί από τους ιδρυτές μοναχούς προέρχονταν από το αρχικό μοναστήρι που είχε καταστραφεί από κατολίσθηση. Κατά τον 14ο αιώνα ηγούμενος του μοναστηριού είχε αναδειχθεί ο Γρηγόριος Παλαμάς. Επίσης εγκαταβίωσε σ’ αυτό για κάποιο διάστημα ο Πατριάρχης Αθανάσιος Α΄. Ερημώθηκε πολλές φορές από πειρατικές επιδρομές, κυρίως εκ των Αγαρηνών, αλλά απέκτησε σημαντική δύναμη μετά τον 18ο αιώνα. Το καθολικό κτίστηκε το 1810 στη θέση παλαιότερου ναού που κατεδαφίστηκε, ενώ η τοιχογράφηση έγινε από τους Γαλατσάνους ζωγράφους το 1811 και 1818. Το μοναστήρι κατελήφθη από τους Τούρκους κατά την επανάσταση του 1821, όπου υπέστη από τους εισβολείς μεγάλες καταστροφές και το μεγαλύτερο μέρος της αδελφότητας εκτελέστηκε ή αναγκάστηκε να το εγκαταλείψει. Παλιότερο κτίριο της Μονής είναι η τράπεζα που διατηρεί τοιχογραφίες του 16ου-17ου αιώνα.
Εκτός από το καθολικό και την τράπεζα η Μονή διαθέτει μια πολύ καλή συλλογή βυζαντινών και μεταβυζαντινών εικόνων, από τις οποίες ξεχωρίζει η ψηφιδωτή εικόνα του Χριστού. Η βιβλιοθήκη περιλαμβάνει πολλά και σπάνια χειρόγραφα, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζει το υπ’ αριθμόν 14 για τις σπάνιες μικρογραφίες του.
Μετά τη συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα και του Πάπα Παύλου ΣΤ΄ στην Ιερουσαλήμ το 1965 και την αντικανονική άρση των αναθεμάτων με τους αιρετικούς Λατίνους, οι μοναχοί της Ιεράς Μονής Εσφιγμένου έπαψαν να μνημονεύουν τον Οικουμενικό Πατριάρχη όπως ομοίως έκαναν και οι άλλες ιερές μονές του Αγίου Όρους. Μετά το 1972 αποχώρησαν αρχικά από την Ιερά Κοινότητα, το ανώτατο διοικητικό όργανο της Αθωνικής Πολιτείας, όπως επίσης αργότερα διέκοψαν την επικοινωνία και με τις υπόλοιπες αγιορείτικες μονές, όταν αυτές άρχισαν να μνημονεύουν ξανά τον νέο Πατριάρχη Δημήτριο, οι οποίες όμως πρώτα απομόνωσαν τους μοναχούς της Μονής Εσφιγμένου, ως δήθεν “σχισματικούς”. Στην Μονή είχε μονάσει και ο Άγιος Παίσιος για αρκετά χρόνια, αλλά έφυγε από την Μονή, γι’αυτό οι ζηλωτές δεν τον παραδέχονται ώς Άγιο, παρότι ο Άγιος Παίσιος είχε διακόψει το μνημόσυνο του Πατριάρχου Αθηναγόρα μαζί με την μονή Σταυρονικήτα. Επίσης ο Άγιος Παίσιος δεν ξαναδέχτηκε τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, μετά το συλλείτουργο του Πατριάρχου με τον αιρεσιάρχη Πάπα της Ρώμης το 1994.
Περικλής Ηλ. Νταλιάνης Θεολόγος
ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΌ ΠΕΡΙΟΔΙΚΌ “ΓΝΏΣΕΣΘΕ ΤΗΝ ΌΝΤΩΣ ΑΛΉΘΕΙΑΝ” ΤΕΎΧΟΣ ΙΟΥΛΊΟΥ 2024
0 Σχόλια