Ο Άγιος Κωνσταντίνος, Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης και η Αίρεση του Μονοθελητισμού

Βιογραφία

Έχεις άληκτον εις Eδέμ προεδρίαν,
Kωνσταντίνε πρόεδρε της Kωνσταντίνου.

Πρόκειται για τον Πατριάρχη Κωνσταντίνο τον Α’, που διαδέχτηκε τον Ιωάννη τον Ε’ το έτος 674. Είχε κάνει προηγούμενα διάκονος και σκευοφύλακας. Πατριάρχευσε δύο χρόνια και τρεις μήνες. Δεν έχουμε πολλά βιογραφικά του στοιχεία. Βέβαιο είναι όμως, ότι διακρινόταν για το αυστηρά Ορθόδοξο φρόνημα του, τον ζήλο για την υπεράσπιση της Εκκλησίας κατά των κακοδόξων, των μονοθελητών, επίσης για τον άφιλοχρήματο και φιλόπτωχο χαρακτήρα του.

Η Αίρεση του Μονοφυσιτισμού και κατ’ επέκταση του Μονοθελητισμού και Μονοενεργητισμού

Ο Μονοθελητισμός ήταν θρησκευτική αίρεση η οποία αναπτύχθηκε τον 7ο αιώνα και πρέσβευε ότι ο Χριστός είχε δύο φύσεις, την ανθρώπινη και τη θεϊκή, αλλά μία θέληση. Εισηγητής του υπήρξε ο πατριάρχης Σέργιος, υποστηρικτής ο αυτοκράτορας Ηράκλειος και εκφραστής ο διαδεχθείς στον πατριαρχικό θρόνο, Πύρρος. Οι Σέργιος και Πύρρος συντάσουν την «Έκθεση», κείμενο μονοθελητικού περιεχομένου, η οποία επικυρώθηκε στο πλαίσιο Πατριαρχικής Συνόδου στην Κωνσταντινούπολη. Δημοσιεύτηκε το 638 με την υπογραφή του Ηρακλείου, θεωρώντας ότι θα έβρισκε αποδοχή ανάμεσα στους χριστιανούς υπηκόους της αυτοκρατορίας – ανεξαρτήτως δόγματος, και ως μια συγκαταβατική λύση με στόχο την άσκηση μεγαλύτερης επιρροής στις επαρχίες της Ανατολής.

Παρόλο που πρωταρχικός στόχος της Έκθεσης υπήρξε η ένωση των μονοφυσιτικών επαρχιών της ανατολής με την Αυτοκρατορία, απέτυχε να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος μεταξύ του ορθόδοξου δόγματος της πρωτεύουσας και του Μονοφυσιτισμού των ανατολικών επαρχιών, επιδεινώνοντας μάλιστα την ρήξη μεταξύ τους και καθιστώντας ευκολότερη την αραβική επέκταση στις περιοχές αυτές.

Ο Σ. Ευστρατιάδης όμως, έχει άλλη άποψη περί του Αγίου αυτού και εικάζει ότι πρόκειται περί του Αγίου Κωνσταντίνου Γ’ του Λειχούδη, γράφοντας περί αυτού τα έξης: «Ο Νικόδημος και κατ’ αυτόν και ο Γεδεών αποδέχονται ότι ούτος είναι ο Κωνσταντίνος Α’ ο πατριαρχεύσας από του 674-676 ο από διακόνου και σκευοφύλακος της μεγάλης εκκλησίας εις τον πατριαρχικόν θρόνον αναβάς εις διαδοχήν Ιωάννου του Ε’. Αλλά εν τω Συναξαριστή Delehaye “μνήμη Κωνσταντίνου του νέου πατριάρχου Κωνσταντιπόλεως”· γίνεται λοιπόν διάκρισις μεταξύ παλαιοτέρου ομωνύμου πατριάρχου και νεωτέρου και ως τοιούτον θα δεχθώμεν Κωνσταντίνον τον Γ’ (ο Β’ ην εικονομάχος) τον Λειχούδην, Ιερατεύσαντα από του 1059-1063, τον άλλοτε πρωτοβεστιάριον και πρόεδρον της συγκλήτου, και είτα εύνούχον και μοναχόν, τον διαδεχθέντα Μιχαήλ τον Κηρουλλάριον. Υπήρξεν ενάρετος και Ιδρυτής μονής της Θεοτόκου εν Κωνσταντινοπόλει, ως μαρτυρεί ο Ψελλός εν τω προς τον πατριάρχην επιταφίω αυτού λόγω (ιδ. Σάθα, Μεσαίων. Βιβλ. Δ’, σ. 445} και επομένως δικαιολογείται η μετά των οσίων κατάταξις αυτού».

Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, πρόκειται για τον Άγιο Κωνσταντίνο Γ’ τον Λειχούδη. Ο Άγιος Κωνσταντίνος ο Α’ εορτάζεται στις 9 Αυγούστου.

Αγιογραφίες

Άγιος Κωνσταντίνος