Η Σιωπή σε θέματα πίστεως εἶναι ἀθεΐα, Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς

(Τοῦ Ἃγιου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ)

« Η σιωπή μας στά θέματα τῆς πίστεως εἶναι αθεΐα… ‘ ‘Ἡ σιωπή, λέγει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, στά θέματα τῆς πίστεως εἶναι τό τρίτο εἶδος τῆς ἀθεΐας »
«Μόνο ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία κρατᾶ ἀκέραια καί ἀνόθευτη τήν διδασκαλία καί τόν τρόπο τῆς σωτηρίας μας. »
« Τά ἄλλα χριστιανικά συστήματα καί οἱ ἄλλες λεγόμενες “χριστιανικές ὁμολογίες” ὅσο ποσοστό (δήθεν) ἀλήθειας καί ἄν διατηροῦν, ἐφόσον δέν συνδέονται ὀργανικά μέ τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, εἶναι πλάνες.» (σ.σ. Δεν μπορεί να υπάρξει αλήθεια μέσα στην πλάνη)
« Ἀδικοῦμε τήν Ὀρθοδοξία καί προσβάλλουμε τήν Ἀλήθεια ὅταν ἀνομάζουμε «ἀδελφές Ἐκκλησίες» τίς ποικιλώνυμες χριστιανικές ὁμολογίες (ὃπως δυστυχῶς κατἀ παράβαση τῆς διδασκαλίας τῶν ἁγίων πατέρων μας, ἒχουν χαρακτηριστεῖ ὡς «ἀδελφές Ἐκκλησίες», ὃλες αὐτές οἱ αἱρετικές ὁμολογίες, ἀπό τήν Μεγάλη Ὀρθόδοξον Σύνοδον τῆς Κρήτης).

Ἀλλά καί τούς ἴδιους τούς αἱρετικούς βλάπτουμε καί ἀδικοῦμε ὅταν τούς δημιουργοῦμε τήν ἐντύπωση ὅτι βρίσκονται στήν ἀλήθεια, ἐνῶ εἶναι ἐκτός Ὀρθοδοξίας…»
Ἃγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς
Ἐπίκαιρο καί διαχρονικό τό μήνυμα τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, ἠχεῖ ὡς ἐγερτήριο σάλπισμα ἐπισημαίνοντας τά τρία εἴδη ἀθεΐας πού μᾶς ἀπειλοῦν καί σήμερα:
1) Ἁθεΐα εἶναι νά ἀρνεῖσαι τόν Θεό.
2) Ἀθεΐα εἶναι νά μήν πιστεύεις ὀρθόδοξα τόν Ἰησοῦ Χριστό, νά εἶσαι αἱρετικός.
3) Ἀθεΐα εἶναι νά εἶσαι ὀρθόδοξος, νά μήν ἀγωνίζεσαι γιά τά ὀρθόδοξα δόγματα καί νά σιωπᾶς.
Ἄν θέλουμε, λοιπόν, σήμερα νά ἀναγνωρίζουμε στον Ἃγιο Γρηγόριο Παλαμᾶ καί γενικά στούς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας τήν θέση πού τούς ἀνήκει, ὀφείλουμε νά κρατοῦμε καί νά διακηρύττουμε ανόθευτη τήν δική τους πίστη.

Συμβουλή τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου
« Ἐάν ὁ ἐπίσκοπος ἢ ὁ πρεσβύτερος οἱ ὂντες ὁφθαλμοί τῆς Ἐκκλησίας κακῶς ἀναστρέφωνται καί σκανδαλίζωσι τόν λαόν, χρῆ [πρέπει] αὐτούς ἐκβάλλεσθαι (νά τούς καθαιρεῖτε) . Συμφέρον γάρ έστιν ἂνευ αὐτῶν συναθροίζεσθαι εἰς εὐκτήριον οἲκον, ἢ μετ’ αὐτούς ἐμβληθῆναι (παρά μαζί τους νά ριφθῆτε ),ὡς μετά Ἂννα καί Καϊάφα εἰς τήν γέεναν τοῦ πυρός» ( Ἃγ. Αθανάσιος ὁ Μέγας. P.G.35,33. & Ἃγιος Ἀθανάσιος ὁ Μέγας, Ἐκ τοῦ κατά αἱρέσεων ΒΕΠΕΣ 33,199.)
Μακριά λοιπόν ἀπό τούς κακούς ποιμένες,ἀπό τούς λυκοποιμένες, μᾶς διδάσκει ὁ ἃγιος Ἀθανάσιος ὁ Μέγας. Μακριά ἀπό τούς αἱρετικούς, τούς σχισματικούς καί τούς πλανημένους. Ἀκολουθοῦμε χωρίς δισταγμούς,τήν διδασκαλία τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς ἐκκλησίας μας.
Λάλει και μη σιωπήσης (Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης).

Ο Ἃγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης εἶναι κατηγορηματικός: «Εἶναι ἐντολή Κυρίου νά μή σιωπᾶ κάποιος σε περίσταση πού κινδυνεύει η Πίστη. Διότι ἡ ἁγία Γραφή λέγει “Λάλει και μή σιωπήσης” [Πράξ. 18, 9]. Και “Εάν ὑποχωρήση δέν ευδοκεί η ψυχή μου σ’ αυτόν” [Εβρ. 10,38]. Kαί “Αν αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα κράξουν” [Λουκ. 19, 40]. Ώστε όταν πρόκειται περί πίστεως, δέν εἶναι δυνατόν νά πεῖ κανείς “Εγώ ποιός εἶμαι πού θά μιλήσω;”
Καί άλλοῦ γράφει: «Kατά τόν καιρό τοῦτον πού διώκεται ὁ Χριστός , ὁφείλει κάποιος νά ἀγωνίζεται, ὃχι μόνον ἂν εἶναι ἀνώτερος σέ αξίωμα καί στήν γνώση, μιλώντας καί διδάσκοντας τόν λόγον τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀλλά κι ἂν ακόμη εὑρίσκεται σέ θέση μαθητοῦ, ἒχει χρέος να φανερώνει μέ θάρρος τήν αλήθεια και νά ομιλῆ με ἐλευθερία. Δεν εἶναι λόγος ἐμοῦ τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ἀλλά τοῦ θείου Χρυσοστόμου μαζί μέ ᾶλλους Πατέρας».
Ἃγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης
Και ὃπως μᾶς προειδοποιεῖ και ὁ Άπόστολος Παῦλος, θα πρέπει να προσέξουμε πάρα πολύ σε ὃλα ἐκεῖνα πού μετά άπό αὐτόν θα ἒλθουν νά μᾶς διδάξουν διάφοροι σοφοί ἐπίσκοποι , ἀρχιεπίσκοποι ,ἀκόμη ἲσως καί ἂγγελοι,καί νά τά ἀπορρίψουμε, ἐάν αὐτά πού θά μᾶς ποῦν δέν θά συμφωνοῦν μέ τίς διδασκαλίες τῶν Ἁγίων μας Πατέρων. ( ….. ἀλλά καί ἂν ἐμεῖς ἢ ἀκόμη καί κάποιος ἂγγελος ἀπό τόν οὐρανό σᾶς διδάξει κάτι ἂλλο ἐκτός ἀπό αὐτό πού σᾶς ἒχουμε διδάξει έμεῖς οἱ ἀπόστολοι, ἂς ἒχει τό ἀνάθεμά μας.) (Γαλάτας α΄8,9).
Δ.Ρ.

Το τίμιο σώμα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, μετά από την εκταφή, υπήρξε άφθαρτο, δηλαδή δέν σάπισε, αλλά ευωδίαζε και θαυματουργούσε. Στούς λατίνους όμως, τους υποτελείς του Πάπα, ήταν χονδρό αγκάθι η ενθύμιση του Αγίου και μάλιστα ολόσωμου. Γι αυτό πολλες φορές τον συκοφαντούσαν λέγοντας, πως για τα αμαρτήματά του έμεινε «άλυωτος», δέν δέχθηκε από απέχθεια η γη να τον διαλύσει «στα εξ ων συνετέθη»! Τον 19ο αιώνα μ.Χ. ο ναός του Αγίου καταστράφηκε από φωτιά και το τίμιο σκήνωμά του κάηκε αφήνοντας μόνον τα οστά ανέπαφα!

Τον Μάιο του 1351, η πατριαρχική σύνοδος αθώωσε οριστικά τον Παλαμά και καταδίκασε τους αντιπάλους του. Η σύνοδος αυτή διέταξε να καθαιρεθούν και να φυλακιστούν οι μητροπολίτες Εφέσου και Γάνου.

Ως Πέμπτη Σύνοδος της Κωνσταντινούπολης ονομάστηκε μια σειρά από έξι συνόδους που πραγματοποιήθηκαν στην βυζαντινή πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη μεταξύ 1341 και 1351, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την ησυχαστική έριδα, μια διαμάχη σχετικά με το μυστικιστικό δόγμα του Ησυχασμού. Αναφέρονται επίσης ως Ησυχαστικές ή Παλαμιτικές σύνοδοι, καθώς συζήτησαν τη θεολογία του Γρηγορίου Παλαμά, στην οποία αντιτάχθηκε ο Βαρλαάμ Καλαβρός, και άλλων. Η σύνοδος του 1351 (η οποία έχει κύρος Οικουμενικών Συνόδων), καταδίκασε τους Λατίνους και δικαίωσε τους Ησυχαστές και τον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά.