Η ΑΛΗΘΙΝΉ ΏΡΑ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΏΣΕΩΣ ΚΑΙ Η ΑΛΗΘΙΝΉ ΏΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΆΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΥΡΊΟΥ ΗΜΏΝ ΙΗΣΟΎ ΧΡΙΣΤΟΎ.

Περικλέους Ηλία Νταλιάνη Θεολόγου, Ιεροψάλτη, Αγιογράφου, Συγγραφέως…

Υπάρχουν πολλές παρερμηνείες σχετικά με τα βιβλικά κείμενα, είτε από άγνοια, είτε από αιρετικό φρόνημα. Λένε κάποιοι ότι ο Χριστός σταυρώθηκε στις 12:00 το μεσημέρι και παρέδωσε το Πνεύμα του στις 03:00 το μεσημέρι, ερμηνεύοντας την 6η και 9η ώρες των τεσσάρων Ευαγγελίων, ως 12η και 3η αντίστοιχα, σύμφωνα με τους δικούς μας σημερινούς υπολογισμούς. Λάθος υπολογισμοί κατά την ταπεινή μου άποψη, διότι έτσι δημιουργείται σύγχυση ως προς την ακριβή ώρα της Αναστάσεως.

Σύμφωνα με αυτούς τους υπολογισμούς και τα Ελληνικά δεδομένα, έχει επικρατήση να λέμε το Χριστός Ανέστη στις 00:00 τα μεσάνυχτα κάτι που από δογματικής πλευράς δεν είναι λάθος, αν και αυτό γίνεται μέσα στα πλαίσια του κοσμικού τυπικού, τόσο για λόγους συντόμευσης της ακολουθίας, όσο και διότι ο κόσμος βιάζετε να φάει την μαγειρίτσα (και μάλιστα αυτοί που δεν έχουν νηστεύσει ή έχουν νηστεύσει ελάχιστα). Αντίθετα στο μοναχικό τυπικό έχουμε ολονύχτια αγρυπνία.

Στην πρώτη περίοδο της Εκκλησίας, την νύχτα και ημέρα αυτή της Αναστάσιμης Κυριακής γινόταν η Βάπτιση των κατηχούμενων, η οποία κρατούσε έως το πρωί, οπότε βρίσκονταν όλοι αυτοί οι πιστοί και μέσα στην πραγματική ώρα της Αναστάσεως του Κυρίου, ακόμη και εάν δεν την γνώριζαν με μαθηματική ακρίβεια. Στον κόσμο όμως επειδή συντόμευσαν την ακολουθία, για να δικαιολογήσουν το γεγονός, είπαν με απλοϊκότητα ότι ο Χριστός Αναστήθηκε ακριβώς στις 12 (00:00) τα μεσάνυχτα. Ας δούμε αν είναι έτσι αναλύοντας τα θεολογικά και ιστορικά γεγονότα και δεδομένα.

Η Πρώτη Παρερμηνεία με βάση το Ευαγγέλιον του Μάρκου

Πως ξεκινάει η παρεξήγηση; Ξεκινάει κυρίως από παρερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. Ο Μάρκος είναι ο μόνος ευαγγελιστής ο οποίος ομιλεί αρχικά για 3η ώρα, ως ώρας της σταυρώσεως (Μαρκ. 15,25 ἦν δὲ ὥρα τρίτη καὶ ἐσταύρωσαν αὐτόν.), ενώ οι άλλοι τρεις Ευαγγελιστές ο Ματθαίος, Λουκάς και Ιωάννης, ομιλούν ως ώρα της σταυρώσεως την έκτη ώρα και ως ώρα που παρέδωσε το πνεύμα του ο Χριστός την ενάτη ώρα. Παρόλα αυτά ο Μάρκος καταλήγει στο τέλος στην ίδια ώρα με τους άλλους ευαγγελιστές. Λέγει ο Μάρκος Μαρκ. 15,33 “Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ᾿ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης·”. Άρα υπάρχει συμφωνία μεταξύ των τεσσάρων ευαγγελιστών. Η διαφορά είναι ότι ο Μάρκος αρχίζει από την τρίτη ώρα, διότι σύμφωνα και με τον καθηγητή Π. Τρεμπέλα, ο Μάρκος ως τρίτη ώρα αναφέρει την ώρα της αρχής των παθών και όχι της τελικής σταυρώσεως…«Τι μπορούμε λοιπόν να πούμε; Ότι το «ήταν ώρα τρίτη» δεν πηγαίνει στο «και τον σταύρωσαν», αλλά ανεβαίνει στην αρχή των παθών του Σωτήρα. Ήταν λοιπόν, λέει, ώρα τρίτη, όταν δηλαδή άρχισε να πάσχει από τους στρατιώτες του Πιλάτου… Επομένως η μεν αναφορά της τρίτης ώρας στον Μάρκο φανερώνει την αρχή των δεσποτικών παθημάτων· ενώ η αναφορά της έκτης στον Ιωάννη δείχνει το τέλος τους, το οποίο είναι η σταύρωση», λέγει ο Π. Τρεμπέλας και συνεχίζοντας τονίζει ότι η δήθεν αυτή διαφορά προέκυψε λόγω κακής αντιγραφής. Λέγει ο Τρεμπέλας στο Υπόμνημα των Ευαγγελίων ότι: “Υπάρχουν και οι γραφές: Ώρα δε ην ωσεί έκτη· ώρα ην ωσεί έκτη· ώρα δε ως έκτη. Επιπλέον για συμβιβασμό με το Μάρκου ιε 25, όπου ως ώρα της σταύρωσης καθορίζεται η τρίτη «ο Ευσέβιος Καισαρείας… λέει ότι αυτό είναι αντιγραφικό σφάλμα [….] Ο καλλιγράφος αντί για το γράμμα Γάμμα… έγραψε το επίσημο, αυτό που ονομάζουν οι Αλεξανδρινοί Γαβέξ, το οποίο δηλώνει την έκτη ώρα» (αμ), και έτσι το «γράμμα που δηλώνει την τρίτη ώρα, επειδή κυρτώθηκε η απλωμένη σε μήκος ευθεία, μεταβλήθηκε στη σημασία του επισήμου, το οποίο δηλώνει την έκτη ώρα» (Σβ).
Με άλλα λόγια ο αντιγραφέας εξέλαβε το Γ΄ που υπήρχε αρχικά αντί για την ς΄ έκτη ώρα. Αλλά η γραφή έκτη μαρτυρείται αυθεντικότατα”, τονίζει ο Π. Τρεμπέλας.

Όμως ανεξάρτητα από αυτή την φαινομενική διαφορά, ο Μάρκος συμφωνεί με τους άλλους ευαγγελιστές, στο ιερό κείμενό του, ότι δηλαδή ο Χριστός παρέδωσε το πνεύμα του την ενάτη ώρα… Βλέπε το κείμενο: Μαρκ. 15,34       καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωΐ Ἐλωΐ, λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον, ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου, εἰς τί με ἐγκατέλιπες; (Μαρκ. 15,34             Και κατά την ενάτη ώραν του απογεύματος εφώναξε με μεγάλην φωνήν ο Κυριος· “Ελωΐ, Ελωΐ, λιμά σαβαχθανί”, το οποίον εις την ελληνικήν γλώσσαν ερμηνεύεται “Θεέ μου, Θεέ μου διατί με εγκατέλιπες;”)

Μαρκ. 15,35       καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. (Μαρκ. 15,35             Και μερικοί από αυτούς που έστεκαν εκεί, όταν ήκουσαν τον λόγον αυτόν, έλεγαν· “κύτταξε, φωνάζει τον Ηλίαν”. (Αυτοί δεν εγνώριζαν την εβραϊκήν γλώσσαν δια να εννοήσουν την φράσιν. Αλλά και αν την εγνώριζαν θα τους ήτο εντελώς αδύνατον να εισχωρήσουν στο ανερμήνευτον μυστήριον της εγκαταλείψεως του Κυρίου).

Μαρκ. 15,36       δραμὼν δὲ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθείς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτὸν λέγων· ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχεται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. (Μαρκ. 15,36             Ετρεξε δε ένας, εγέμισε με ξύδι ένα σφουγγάρι και αφού το έβαλε γύρω από ένα καλάμι, τον επότιζε λέγων· “αφήστε, δια να ίδωμεν, εάν θα έλθη ο Ηλίας να τον κατεβάση από τον σταυρόν”.)

Μαρκ. 15,37       ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν μεγάλην ἐξέπνευσε. (Μαρκ. 15,37             Ο δε Ιησούς αφού αφήκε φωνήν μεγάλην εξέπνευσε.)

Μαρκ. 15,38       Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως κάτω. (Μαρκ. 15,38             Και αμέσως το καταπέτασμα του ναού, που εχώριζε τα άγια από τα αγία των αγίων, εσχίσθη εις τα δύο από επάνω έως κάτω.)

Η αυθαίρετη ερμηνεία λοιπών των υποστηρικτών της ώρας που αναφέρει ο Μάρκος, στηρίζεται στο γεγονός του ότι δεν λαμβάνουν υπόψιν τους το γεγονός, του ότι οι τρείς Ευαγγελιστές αναφέρουν αρχικά άλλη ώρα από τον Μάρκο. Ουσιαστικά είναι σαν να λένε ότι οι τρεις Ευαγγελιστές σφάλλουν ενώ μόνο ο Μάρκος έχει δίκιο. Και σαν να μην φτάνει αυτό η αυθαιρεσία τους προχωρά στο γεγονός να προσαρμόσουν την 6η και 9η ώρα των τριών ευαγγελιστών, στην 12η (και 3η ώρα όπως και εδώ εσφαλμένα νομίζουν) με βάση το Ευαγγέλιον του Μάρκου. Με τον τρόπο αυτό δεν μπορούν να υπολογίσουν σωστά την ώρα της Αναστάσεως.

Η Προτεσταντική παρερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου

Εδώ όμως υπάρχει και μία άλλη πλάνη η οποία προέρχεται από την προτεσταντική θεολογία, η οποία εσφαλμένα θεωρεί ως πρώτο κατά την σειρά συγγραφής ευαγγέλιο, το ευαγγέλιον του Μάρκου, ενώ η Ιερά Παράδοση ορίζει ότι το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο είναι μία μικρή αντιγραφή του κατά Ματθαίου Ευαγγελίου. Δηλαδή ο Ματθαίος έγραψε το πρώτο από τα τέσσερα ευαγγέλιό του, το οποίο γράφτηκε σε δύο εκδόσεις, η πρώτη ήταν στα εβραϊκά και μετά το ευαγγέλιό του γράφτηκε ως δεύτερη έκδοση και στα Ελληνικά…Ο Μάρκος εν συνεχεία αντέγραψε στα Ελληνικά ένα μέρος από το ευαγγέλιο του Ματθαίου για τους Ελληνιστές Ιουδαίους και για τους εθνικούς. Τα Ευαγγέλια του Ματθαίου και του Μάρκου, έχουν κοινούς 600 στίχους (δηλ. παράλληλες διηγήσεις με διάφορους βαθμούς ομοιότητας). 

Άρα προέχει η ώρα που έδωσε ο Ματθαίος σχετικά με την σταύρωση και όχι αυτή που δίνει ο Μάρκος, με αποτέλεσμα μέρος της ακαδημαϊκής και όχι μόνο προτεσταντίζουσας θεολογίας να βρίσκεται σε πλάνη, σχετικά με την ώρα της Σταυρώσεως και κατ’ επέκτασιν της Αναστάσεως. Μάλιστα οι Ευαγγελιστές λένε ότι από την ώρα έκτη έως την ώρα ενάτη, έπεσε βαθύ σκότος: «Από δε τής έκτης ώρας σκότος εγένετο επί πάσαν την γην έως ώρας ενάτης» (Ματθ. κζ΄, 45). Το ίδιο λένε και οι δύο άλλοι Ευαγγελιστές, ιδίως ο δε Ευαγγελιστής Λουκάς γράφει «τού ηλίου εκλείποντος» (Λουκ. κγ΄, 44).

Η Χρονική Σειρά συγγραφής των Ευαγγελίων

Ο Ειρηναίος ο Επίσκοπος Λυώνος (περ. 130–202 μ.Χ.), ένας από τους σημαντικότερους Πατέρες της Εκκλησίας, αποτελεί μια από τις πηγές που αναφέρουν τη σειρά συγγραφής των Ευαγγελίων (και φυσικά υπάρχουν και άλλοι που συμφωνούν μαζί του).

Σύμφωνα με το έργο του «Κατά Αιρέσεων» ( (Κατά Αιρέσεων 1.5.1, κ.λπ. Adversus Haereses), ο Ειρηναίος αναφέρει τα εξής:

Ο Ματθαίος έγραψε το Ευαγγέλιό του στους Εβραίους στη δική τους διάλεκτο (Εβραϊκή/Αραμαϊκή), ενώ ο Πέτρος και ο Παύλος κήρυτταν τότε το Ευαγγέλιο στη Ρώμη. Μετά τον θάνατο αυτών, ο Μάρκος, ο μαθητής και ερμηνευτής του Πέτρου, κατέγραψε και αυτός όσα κήρυττε ο Πέτρος και ακολουθεί ένα τμήμα του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου. Στη συνέχεια, ο Λουκάς, ο ακόλουθος και μαθητής του Παύλου, κατέγραψε στο βιβλίο του το Ευαγγέλιο που κήρυττε ο Παύλος. Τέλος, ο Ιωάννης, ο μαθητής του Κυρίου, έγραψε το δικό του Ευαγγέλιο κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Έφεσο. Άρα και η ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΟΜΟΛΟΓΕΊ, ότι ο Ματθαίος έγραψε το Ευαγγέλιό του πρώτος, ενώ ο Πέτρος και ο Παύλος κήρυτταν τότε στη Ρώμη και τον υπόλοιπο κόσμο και έτσι θεμελίωναν την Εκκλησία.

Και ο Παπίας Επίσκοπος Ιεραπόλεως, μαρτυρεί ότι το πρώτο Ευαγγέλιο το έγραψε ο Ματθαίος.

Στο πρώτο μισό του δεύτερου αιώνα, ο Παπίας, ένας επίσκοπος της Ιεράπολης, έγραψε μια πεντάτομη πραγματεία που ομονάστηκε Κυριακῶν Λογίων Ἐξηγήσις (Εξήγηση των Λογίων [δηλ. συλλογών με τους λόγους του Κυρίου). Αποτελούνταν από 5 επιμέρους «βιβλία»/κεφάλαια. Ο Ειρηναίος αναφέρει ότι ο Παπίας επεδίωκε να εντοπίσει τα αληθινά λόγια των μαθητών του Ιησού Χριστού, δηλαδή τα γνήσια αποστολικά κείμενα, σε αντιδιαστολή με τα ψευδεπίγραφα, ή νόθα, ή Απόκρυφα.

Μολονότι το έργο του έχει πλέον χαθεί, μεμονωμένα αποσπάσματα έχουν σωθεί σε παραθέσεις και αναφορές του Ειρηναίου, του Ευσέβιου, καθώς και άλλων. Ο Ιστορικός Ευσέβιος αναφέρει ότι: «Διαβεβαιούμενος ὑπὲρ αὐτῶν ἀλήθειαν. Οὐ γὰρ τοῖς τὰ πολλὰ λέγουσιν ἔχαιρον ὥσπερ οἱ πολλοί, ἀλλὰ τοῖς τἀληθῆ διδάσκουσιν, οὐδὲ τοῖς τὰς ἀλλοτρίας ἐντολὰς μνημονεύουσιν, ἀλλὰ τοῖς τὰς παρὰ τοῦ κυρίου τῇ πίστει δεδομένας καὶ ἀπ’ αὐτῆς παραγινομένας τῆς ἀληθείας». (Ευσέβιος Καισαρείας, Εκκλησιαστική Ιστορία 3.39.3, 4)

Βλέπε και Eusebius, Ecclesiastical History 3.39.1-7,14-17 (c. 325): Σχετικά με το Ευαγγέλιο του Ματθαίου και του Μάρκου γράφει ότι:

“5 καὶ τοῦθ’ ὁ πρεσβύτερος ἔλεγεν· Μάρκος μὲν ἑρμηνευτὴς Πέτρου γενόμενος, ὅσα ἐμνημόνευσεν, ἀκριβῶς ἔγραψεν, οὐ μέντοι τάξει τὰ ὐπὸ τοῦ κυρίου η λεχθέντα ἢ πραχθέντα. οὔτε γὰρ ἤκουσεν τοῦ κυρίου οὔτε παρηκολούθησεν αὐτῷ, ὕστερον δὲ, ὡς ἔφην, Πέτρῳ· ὃς πρὸς τὰς χρείας ἐποιεῖτο τὰς διδασκαλίας, ἀλλ’ οὐχ ὥσπερ σύνταξιν τῶν κυριακῶν ποιούμενος λογίων, ὥστε οὐδὲν ἥμαρτεν Μάρκος οὕτως ἔνια γράψας ὡς ἀπεμνημόσευσεν. ἐνὸς γὰρ ἐποιήσατο πρόνοιαν, τοῦ μηδὲν ὧν ἤκουσεν παραλιπεῖν ἢ ψεύσασθαί τι ἐν αὐτοῖς.(Εκκλησιαστική Ιστορία 3.39.15 κ.εξής)

16 ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρηται τῷ Παπίᾳ περὶ τοῦ Μάρκου· περὶ δὲ τοῦ Ματθαῖου ταῦτ’ εἴρηται· Ματθαῖος μὲν οὖν Ἑβραΐδι διαλέκτῳ τὰ λόγια συνετάξατο, ἡρμήνευσεν δ’ αὐτὰ ὡς ἧν δυνατὸς ἕκαστος.” (Εκκλησιαστική Ιστορία 3.39.16).

Βλέπε περισσότερα και Πατρολογία “Παπίας, Απόστολικοί πατέρες τόμος 4, εισαγωγή,μτφρ. σχόλια του Παναγιώτη Παπαευαγγέλου,εκδ. Ελευθέριος Μερετάκης Το Βυζάντιον, Θεσσ/ίκη, 1994 σελ.16-18,594-615….

Από τα ανωτέρω γραφέντα του Επισκόπου Ιεραπόλεως Παπία, τα οποία διασώζει ο ιστορικός Ευσέβιος, βλέπουμε συμφωνία με τον Ειρηναίο Επίσκοπο Λυώνος, αφού και οι δύο λένε ότι ο Μάρκος μετέφερε την διδασκαλία του Αποστόλου Πέτρου και αντέγραψε ένα μέρος της εβραϊκής έκδοσης του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου, το οποίο μετέφρασε στα Ελληνικά…

Η ΣΤΑΎΡΩΣΗ ΣΤΟ ΚΑΤΆ ΛΟΥΚΆΝ ΕΥΑΓΓΈΛΙΟΝ (κγ΄ 33-38)

Η περιγραφή της Σταυρώσεως του Ιησού Χριστού στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιον, είναι κατ’ ουσίαν η ίδια με αυτές στα Ματθαίον κζ΄΄΄ 33-44 και Μάρκον ιε΄ 22-32 κεφάλαια. Έχει όμως και ιδιαίτερα ανεξάρτητα χαρακτηριστικά σε σχέση με τα άλλα τρία Ευαγγέλια. Έτσι από τους επτά λόγους, τους οποίους ο Κύριος είπε στο Σταυρό, οι τρεις αναφέρονται από μόνο τον Λουκά και αποκλειστικά από αυτόν. Λουκ. 23,44   Ἦν δὲ ὡσεὶ ὥρα ἕκτη(1) καὶ σκότος(2) ἐγένετο ἐφ᾿ ὅλην τὴν γῆν(3) ἕως ὥρας ἐνάτης, τοῦ ἡλίου ἐκλείποντος(4).
(Λουκ. 23,44   Ήταν δε ώρα εξ περίπου από την ανατολήν του ηλίου, δηλαδή μεσημέρι, και απλώθηκε σκότος εις όλην την γην έως τις εννέα το απόγευμα, διότι είχε χαθή ο ήλιος από τον ουρανόν.)
Λουκ. 23,45  καὶ ἐσχίσθη τὸ καταπέτασμα(5) τοῦ ναοῦ μέσον·
(Λουκ. 23,45   Και εσχίσθη στο μέσον το πολύτιμον παραπέτασμα του ναού.)

Λουκ. 23,54   καὶ ἡμέρα ἦν Παρασκευή (1), σάββατον ἐπέφωσκε(2).
(Λουκ. 23,54   Και ήτο ακόμη ημέρα Πρασκευή. Επλησίαζεν όμως το Σαββατον, που θα ήρχιζε με την δύσιν του ηλίου.)

Άρα και ο Απόστολος Λουκάς αναφέρει ως ώρα της Σταυρώσεως την έκτη ώρα και ως ώρα που ο Χριστός παρέδωσε το πνεύμα του την ενάτη ώρα, οπότε δεν έχουμε διαφωνία, ως προς την ώρα της Σταυρώσεως του Ιησού στους Ευαγγελιστές. Το πρόβλημα αρχίζει από τις εσφαλμένες ερμηνείες.

Το Ευαγγέλιο του Ευαγγελιστού Ματθαίου για την Σταύρωση Του Ιησού Χριστού

44 τὸ δ’ αὐτὸ καὶ οἱ λῃσταὶ οἱ συσταυρωθέντες αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν.	44 Κατά τον ίδιον τρόπον και οι λησταί, που είχαν σταυρωθή μαζή του, τον ύβριζαν.	44 Τὸ ἴδιο δὲ καὶ οἱ λῃσταί, ποὺ ἐσταυρώθησαν μαζί του, τὸν ὕβριζαν.
45 Ἀπὸ δὲ ἕκτης ὥρας σκότος ἐγένετο ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης.	45 Από δε την δωδεκάτην ώραν έως τας τρις το απόγευμα έγινε σκοτάδι εις όλην την γην.	45 Ἀπὸ τὴν δωδεκάτην δὲ ὤραν ἔγινε σκοτάδι εἰς ὅλην τὴν γῆν ἕως τάς τρεῖς τὸ ἀπογεῦμα.
46 περὶ δὲ τὴν ἐνάτην ὥραν ἀνεβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἠλὶ ἠλὶ, λιμᾶ σαβαχθανί; τοῦτ’ ἔστι Θεέ μου, Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;	46 Περί την τρίτην απογευματινήν ώραν εβόησε με φωνήν μεγάλην ο Ιησούς, λέγων· “Ηλί, Ηλί, λιμά σαβαχθανί;” Δηλαδή, Θεε μου, Θεε μου, διατί με εγκατέλιπες;”	46 Κατὰ δὲ τὴν τρίτην ἀπογευματινὴν ὥραν ἐφώναξεν ὁ Ἰησοῦς μὲ φωνὴν μεγάλην καὶ εἶπεν· Ἠλί, ἠλί, λιμᾶ σαβαχθανί; Τοῦτ’ ἔστι, Θεέ μου, Θεέ μου, διατὶ μὲ ἐγκατέλιπες;
47 τινὲς δὲ τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον ὅτι Ἠλίαν φωνεῖ οὗτος. Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον Κεφ. 27 στίχος 44 – 47	47 Μερικοί δε από εκείνους που εστέκοντο εκεί, όταν ήκουσαν τα λόγια του Ιησού (επειδή δεν εγνώριζαν την Αραμαϊκήν γλώσσαν) έλεγαν, ότι αυτός επικαλείτε τον Ηλίαν. Ερμηνευτική απόδοση Ιωάννη Θ. Κολιτσάρα	47 Μερικοὶ δὲ ἀπὸ ἐκείνους, ποὺ ἐστέκοντο ἐκεῖ καὶ δὲν ἐγνώριζαν τὴν ἀραμαϊκὴν γλῶσσαν, ὅταν ἤκουσαν αὐτό, ἔλεγαν ὅτι τὸν Ἠλίαν φωνάζει οὗτος. Ερμηνευτική απόδοση Παναγιώτη Ν. Τρεμπέλα

Άρα βλέπουμε ότι και ο Ματθαίος, ως πρώτος συγγράψας ευαγγελιστής, αναφέρει ως ώρα σταυρώσεως την έκτη ώρα και ως ώρα που ο Ιησούς Χριστός παρέδωσε το πνεύμα του, την ενάτη ώρα.

Η Δεύτερη Παρεξήγηση σχετικά με την ώρα της Σταυρώσεως

Οι Ευαγγελιστές συμφωνούν ότι το σκοτάδι κάλυψε τη γη από την έκτη (την οποία οι σημερινοί ερμηνευτές ερμηνεύουν ως ώρα 12 μ.μ. με τα δικά μας δεδομένα) έως την ένατη ώρα (την οποία οι σημερινοί ερμηνευτές ερμηνεύουν ως 3 μ.μ. με τα δικά μας δεδομένα), οπότε και παρέδωσε το πνεύμα Του. Εδώ όμως υπάρχει πιθανών και μία άλλη παρεξήγηση.  Όταν η Γραφή λέει για ενάτη ώρα, ότι παρέδωσε το Πνεύμα του ο Χριστός, εννοεί ενάτη και όχι τρεις με τα δικά μας δεδομένα, κάτι που δημιουργεί και άλλη μία παρεξήγηση σχετικά με τον υπολογισμό της ώρας της Αναστάσεως του Ιησού. Σαφώς και η ώρα της Αναστάσεως δεν είναι αυτή καθ’ εαυτή δόγμα, όμως δόγμα είναι το ότι ο Χριστός Αναστήθηκε ημέρα Κυριακή.

Ο Χριστός σταυρώθηκε την έκτη ώρα. Η ΑΓΊΑ Γραφή λέει ότι ο Χριστός σταυρώθηκε την έκτη ώρα και παρέδωσε το Πνεύμα του την εννάτη ώρα. Άρα αυτές οι ερμηνείες του γέροντα Εφραίμ κ.α. είναι προσωπικές και όχι ακριβείς. Λάθος υπολογισμοί, αφού όπως το σκέφτεσαι αν ο Χριστός πέθανε στις 03:00 το μεσημέρι της Μ.Παρασκευής, τότε ο Χριστός Αναστήθηκε στις 00:00 της Κυριακής, άρα μιλάς για δύο ημέρες και όχι για τρεις ημέρες στον τάφο, όπως η Γραφή λέει.

Και το Ευαγγέλιο του Ιωάννου ομολογεί την εν λόγω αλήθεια

Ιωάννης 19,14 ἦν δὲ παρασκευὴ τοῦ πάσχα, ὥρα δὲ ὡσεὶ ἕκτη· καὶ λέγει τοῖς Ἰουδαίοις· ἴδε ὁ βασιλεὺς ὑμῶν. (Ιω. 19,14                   Η ημέρα δε εκείνη ήτο παραμονή δια την προπαρασκευήν και προετοιμασίαν του πάσχα. Η ώρα ήτο εξ περίπου από την ανατολήν του ηλίου, δηλαδή μεσημέρι. Και λέγει ο Πιλάτος στους Ιουδαίους· “ιδού, πως κατήντησεν ο βασιλεύς σας”.)

Ιω. 19,16           “τότε οὖν παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς ἵνα σταυρωθῇ.” Άρα και ο Ιωάννης ομολογεί την έκτη ώρα της Μεγάλης Παρασκευής, ως ώρα της σταυρώσεως και την ενάτη ως την ώρα όπου ο Χριστός παρέδωσε το πνεύμα του…

Ιω. 19,31           Οἱ οὖν Ἰουδαῖοι, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τὰ σώματα ἐν τῷ σαββάτῳ, ἐπεὶ παρασκευὴ ἦν· ἦν γὰρ μεγάλη ἡ ἡμέρα ἐκείνη τοῦ σαββάτου· ἠρώτησαν τὸν Πιλᾶτον ἵνα κατεαγῶσιν αὐτῶν τὰ σκέλη, καὶ ἀρθῶσιν.

(Ερμηνεία: Ιω. 19,31                   “Οι Ιουδαίοι, εφρόντισαν εν τω μεταξύ να μη μείνουν επάνω στον σταυρόν τα σώματα των κρεμασθέντων κατά την διάρκειαν του Σαββάτου. Διότι η ημέρα αυτήν της σταυρώσεως ήτο ημέρα προπαρασκευής δια το αυριανόν Πασχα. Ητο δε μεγάλη και επίσημος η ημέρα εκείνη του Σαββάτου, που θα ήρχιζεν αμέσως μόλις εβασίλευεν ο ήλιος, διότι συνέπιπτε με την πρώτην ημέραν του πάσχα. Παρεκάλεσαν, λοιπόν, τον Πιλάτον να σπάσουν οι στρατιώται τα σκέλη των σταυρωθέντων, δια να συντομευθή έτσι ο θάνατός των, και να τους πάρουν απ’ εκεί πριν δύση ο ήλιος, δια να μη βεβηλωθή η εορτή του πάσχα.”

ΑΠΌ ΤΗΝ ΏΡΑ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΏΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΎ ΣΤΗΝ ΏΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΆΣΕΩΣ

Ο Χριστός λοιπόν σταυρώθηκε στις 06:00 το απόγευμα και παρέδωσε το Πνεύμα του στις 09:00 το βράδυ. Και αυτό γιατί τις πρωινές ώρες έγινε η δίκη και το μαρτύριο του Ιησού Χριστού και όχι η σταύρωση. Επίσης τα γεγονότα της πολύωρης δίκης του Ιησού, η μαστίγωση, η πορεία του Χριστού με το βάρος του Σταυρού προς τον Γολγοθά και εν τέλει αυτή η Σταύρωση, δεν θα μπορούσε να ολοκληρωθεί ούτε τις πρωινές ώρες, όπως επίσης ήταν δύσκολο να έχουν ολοκληρωθεί ακόμα και στις τρίς (3) το μεσημέρι…

Άρα από τις 09:00 το απόγευμα της Μ.Παρασκευής και όχι το πρωί όπως λέγεται εσφαλμένα, όπου ο Χριστός παρέδωσε το Πνεύμα του, έως τις 12:00 το βράδυ έχουμε 3 ώρες μέσα στην Μ. Παρασκευή, 24 ώρες έχουμε από το Μ. Σάββατο (εξού και Μεγάλο, τόσο στην αξία, όσο και στον χρόνο που ο Χριστός παρέμεινε στον Άδη) και έξι ώρες από την Κυριακή, δηλαδή ο Χριστός Αναστήθηκε στις 06:00 το πρωί ξημερώματα της Κυριακής, τότε που λήγει και η νηστεία κανονικά βάση των Ιερών Κανόνων, εις ανάμνηση της έκτης ημέρας της δημιουργίας και συμπληρώνοντας 33 ώρες μέσα στον τάφο, όσα ήταν και τα χρόνια που έζησε ο Ιησούς Χριστός.

ΟΡΊΖΕΙ ο Κανὼν ΠΘ´ της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου. “Τὰς τοῦ σωτηρίου πάθους ἡμέρας, ἐν νηστείᾳ, καὶ προσευχῇ, καὶ κατανύξει καρδίας ἐπιτελοῦντας, χρὴ τοὺς πιστοὺς περὶ μέσας τῆς περὶ τὸ μέγα σάββατον νυκτὸς ὥρας ἀπονηστίζεσθαι, τῶν θείων Εὐαγγελιστῶν Ματθαίου καὶ Λουκᾶ, τοῦ μέν, διὰ τοῦ, Ὀψὲ σαββάτων ῥήματος· τοῦ δέ, διὰ τοῦ Ὄρθρου βαθέος, τὴν βραδύτητα τῆς νυκτὸς ὑπογραφόντων”. Τόσο ο παρών κανών όσο και οι Ευαγγελιστές, ομιλούν για λήξη της νηστείας τα ξημερώματα της Κυριακ΄ής κάτι που φανερώνει ότι η νηστεία έληγε το πρωί αφού το πρωί γύρω στις 06:00 ξημερώνει, άρα μας δείχνουν και την ώρα της Ανάστασης, κάτι που παρερμηνεύουν οι σημερινοί ερμηνευτές…

Και ο Κανὼν Ϟ´ της Πενθέκτης έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό το γεγονός, λέγοντας, ότι κυρίως την ημέρα με το φως της Κυριακής αλλά και με την είσοδο της Κυριακής εορτάζουμε την Ανάσταση. “Ταῖς Κυριακαῖς μὴ γόνυ κλίνειν ἐκ τῶν θεοφόρων ἡμῶν Πατέρων κανονικῶς παρελάβομεν, τὴν τοῦ Χριστοῦ τιμῶντες ἀνάστασιν. Ὡς ἂν οὖν μὴ ἀγνοῶμεν τὸ σαφὲς τῆς τούτου παρατηρήσεως, δῆλον τοῖς πιστοῖς καθιστῶμεν, ὥστε μετὰ τὴν ἐν τῷ σαββάτῳ ἑσπερινὴν τῶν ἱερωμένων πρὸς τὸ θυσιαστήριον εἴσοδον, κατὰ τὸ κρατοῦν ἔθος, μηδένα γόνυ κλίνειν μέχρι τῆς ἐφεξῆς κατὰ τὴν Κυριακὴν ἑσπέρας· καθ᾿ ἣν μετὰ τὴν ἐν τῷ λυχνικῷ εἴσοδον αὖθις τὰ γόνατα κάμπτοντες, οὕτω τὰς εὐχὰς τῷ Κυρίῳ προσάγομεν. Τῆς γὰρ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐγέρσεως πρόδρομον τὴν μετὰ τὸ σάββατον νύκτα παραλαμβάνοντες, τῶν ὕμνων ἐντεῦθεν πνευματικῶς ἀπαρχόμεθα, εἰς φῶς ἐκ σκότους τὴν ἑορτὴν καταλήγοντες, ὡς ἐν ὁλοκλήρῳ ἐντεῦθεν νυκτὶ καὶ ἡμέρᾳ πανηνυρίζειν ἡμᾶς τὴν ἀνάστασιν.” Αυτό σημαίνει ότι η Εκκλησία χωρίς να εξετάζει την ακριβή ώρα της Αναστάσεως, όρισε ότι καθ’ όλη την νύχτα, αλλά και την ημέρα της Αναστάσιμης Κυριακής από τις 00:00 δηλαδή τα μεσάνυχτα και καθ’ όλη την ημέρα και νύχτα (24ωρο), αλλά και για 40 ημέρες επιπλέον, εορτάζουμε το γεγονός της Αναστάσεως, αφού και οι 40 ημέρες έως την Ανάληψη του Κυρίου είναι αναστάσιμη περίοδος.

Το δόγμα είναι η Κυριακή της Αναστάσεως – και “ευτυχώς όχι η ακριβής ώρα”

Ακριβώς επειδή η εκκλησία είδε ότι πολλοί θα διαστρέβλωναν τα πράγματα, έδωσε βάση στην ημέρα της Αναστάσεως που είναι η Κυριακή και άφησε το θέμα της ώρας για τους ειδικούς θεολόγους που έχουν εντρυφήσει στο θέμα. Γιατί σκεφτείτε τι θα γινόταν, αφού ο καθένας θα έλεγε το δικό του μαργαριτάρι.

Άρα το δόγμα είναι η ημέρα της Αναστάσεως που είναι η Κυριακή, ΔΗΛΑΔΉ Η ΗΜΈΡΑ ΤΟΥ ΚΥΡΊΟΥ! Η ώρα της Αναστάσεως είναι μία επιπλέον λεπτομέρεια, καθόλου όμως ασήμαντη. Όταν όμως κάποιοι αλλάζουν την αληθινή ώρα των θείων Παθών, τότε οδηγούνται ακόμη και σε προτεσταντικές και “Σαββατικές θεωρίες”, όπως οι αντβεντιστές της εβδόμης ημέρας, με στόχο να φέρουν ως κύρια ημέρα το εβραϊκό Σάββατο στην λατρεία της εκκλησίας, αντί της Κυριακής, οι οποίοι λένε την πλάνη ότι δήθεν “ο Χριστός σταυρώθηκε την Πέμπτη και Αναστήθηκε το Σάββατο”, αιρετικές θεωρίες, οι οποίες δεν έχουν σοβαρότητα και αγιογραφική κάλυψη…..

Το Σάββατο στην θεολογία της Εκκλησίας είναι η ημέρα των νεκρών και των ιερών μνημοσύνων, αφού η ψυχή του Χριστού ήταν στο Άδη, γι’ αυτό δεν τελούμε κανονικά μνημόσυνα μέσα στην Αναστάσιμη ημέρα της Κυριακής, κάτι δυστυχώς που σήμερα παραβιάζεται στο πνεύμα της εκκοσμικεύσεως της εποχής!

Επίσης την ημέρα της Κυριακής λόγω του Αναστάσιμου χαρακτήρα αυτής, αλλά και από την Κυριακή της Αναστάσεως έως την ημέρα της Κυριακής της Πεντηκοστής, απαγορεύονται από τους ιερούς κανόνες οι γονικλισίες και ο εσπερινός της γονικλισίας αφορά τον εσπερινό της Δευτέρας ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΎΜΑΤΟΣ, δηλαδή την επόμενη ημέρα από την Κυριακή της Πεντηκοστής…

Η Τρίτη Παρεξήγηση σχετικά με τον εσπερινό ως υπολογισμού “της αρχής των ημερών” κατά το 2021 (επί Κορωνοϊού)

Ο εσπερινός στην λειτουργική παράδοση της Εκκλησίας είναι η προετοιμασία για την επόμενη ημέρα. Όμως ο εσπερινός είναι το εσπέρας της προηγούμενης ημέρας, διότι στην νέα ημέρα εισερχόμεθα μετά τις 00:00 τα μεσάνυχτα, γι’αυτό άλλωστε και ο Πθ’ (89) και ο 90′ κανόνες της Πενθέκτης ορίζουν ότι ο εορτασμός της Αναστάσεως αρχίζει μετά το μεσονύκτιον προς τα ξημερώματα της Κυριακής. Γι’αυτό στις μεγάλες δεσποτικές εορτές, ή το Μεγάλο Σάββατο πρωί, η Αγία μας Εκκλησία τέλει την παραμονή της εορτής τον Εσπερινό μαζί με την Θεία λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και την ημέρα της εορτής (δηλαδή το επόμενο πρωί ανήμερα), τελεί τον όρθρο μαζί με την θεία λειτουργία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου.

Κατά την διάρκεια του Κορωνοϊού ο Πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης, επέβαλε στην Διαρκή Σύνοδο της “κρατούσας” Εκκλησίας και όχι μόνον (αφού και αρκετοί Παλαιοημερολογίτες έκαναν τα ίδια), να τελεστεί η Ακολουθία του Αναστάσιμου Όρθρου και της Αναστάσιμης Θείας Λειτουργίας, στις 21:00 του Μεγάλου Σαββάτου (λες και ο Κορωνοϊός έβγαινε βόλτα μετά τις 00:00, όπου κανονικά ήταν η ώρα της Ανάστασης και του Χριστός Ανέστη), με αποτέλεσμα να εορτάσουν αντικανονικά την χρονιά εκείνη την σταύρωση του Χριστού και όχι την Ανάσταση, όπως έκανε και η αρχαία αίρεση των Τεσσαρασκεδεκατιτών (η οποία εόρταζε την Σταύρωση, πάντα στις 14 του εβραϊκού μήνα Νισάν και η οποία καταδικάστηκε από την Ά εν Νικαία Οικουμενική Σύνοδο του 325), αλλά και να τελέσουν επιπλέον αντικανονικά δύο θείες λειτουργίες την αυτή ημέρα, κάτι το οποίο κάνουν οι αιρετικοί Λατίνοι, οι οποίοι θυσιάζουν δύο φορές τον Χριστό την αυτή ημέρα. Με τον τρόπο αυτό η Αναστάσιμη Κυριακή έμεινε χωρίς θεία λειτουργία, γεγονός πρωτοφανές στα ορθόδοξα χρονικά…

Για να δικαιολογηθούν αρκετοί γεροντάδες και Μητοπολίτες (όπως ο γέροντας Νεκτάριος Μουλατσιώτης, ο Μητροπολίτης Εδέσσης κ. Ιωήλ, ο Μητροπολίτης Πειραιώς κ. Σεραφείμ κ.α.), έφτασαν στο σημείο να επαναφέρουν τους ιουδαικούς υπολογισμούς, οι οποίοι υπολόγιζαν την ημέρα από εσπέρας έως εσπέρας, γεγονός λανθασμένο, αφού με τον τρόπο αυτό οι Ιουδαίοι υπολόγιζαν το δικό τους Πάσχα, με βάση την αργία του Σαββάτου, το οποίο φυσικά δεν ισχύει σε εμάς αφού έχουμε ως αργία την Κυριακή και υπολογίζουμε την Ανάσταση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, μετά το πέρας του μεσονυκτίου.

Με την λογική τους αυτή, είναι σαν να δικαιώνουν και τους αντβεντιστές της εβδόμης ημέρας, η οποίοι εμμένουν στην λατρεία του εβραϊκού Σαββάτου, υπολογίζοντας τις ημέρες με τον Ιουδαϊκό τρόπο (από εσπέρας έως εσπέρας), για να πουν μάλιστα την πλάνη, ότι “η σταύρωση του Χριστού έγινε δήθεν την Μ. Πέμπτη και όχι την Μ.Παρασκευή” (αφού και ο π. Νεκτάριος Μουλατσιώτης στις ομιλίες του τότε το 2021, προκειμένου να δικαιολογήσει την εν λόγω καινοτομία, υπολόγιζε την ημέρα της Μ. Παρασκευής εσφαλμένα από το εσπέρας της Μ. Πέμπτης έως το εσπέρας της Μ. Παρασκευής, ομοίως με τους Αντβεντιστές).

Οι Αντβεντιστές της Εβδόμης ημέρας έχουν ως κύρια ημέρα το Σάββατο. Είναι ένα Προτεσταντικό αιρετικό κίνημα, δήθεν Χριστιανικό, το οποίο δημιουργήθηκε τον 19ο αιώνα στις ΗΠΑ, προφανώς από Ιουδαίζοντες. Διακρίνονται για την τήρηση του Σαββάτου και υπολογίζουν την ημέρα, από εσπέρας έως εσπέρας, γεγονός που δεν ακολουθεί ο Χριστιανισμός, ο οποίος έχει ως κύρια ημέρα του την Αναστάσιμη Κυριακή και όλες τις Κυριακές του έτους (βλέπε και τις σχετικές μου μελέτες το 2021: Η ΑΝΆΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΊΟΥ ΗΜΏΝ ΙΗΣΟΎ ΧΡΙΣΤΟΎ ΚΑΤΆ ΤΟΝ ΆΓΙΟ ΝΙΚΌΔΗΜΟ ΤΟΝ ΑΓΙΟΡΕΊΤΗ, Η ΚΑΙΝΟΤΟΜΊΑ ΤΗΣ Δ.Ι.ΣΥΝΌΔΟΥ ΝΑ ΕΟΡΤΆΣΕΙ ΤΗΝ ΑΝΆΣΤΑΣΗ ΜΈΣΑ ΣΤΟ ΜΕΓΆΛΟ ΣΆΒΒΑΤΟ κ.α.).

Άρα το 2021, η Διαρκής “Ιερά” Σύνοδος μιμήθηκε τις αιρέσεις των Τεσσαρασκεδεκατιτών και των Αντβεντιστών τις εβδόμης ημέρας, εορτάζοντας την Σταύρωση και όχι την Ανάσταση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Ήταν σαν να “ανέστησε τον Χριστό” μετά από “δύο ημέρες”, όταν ο Χριστός Αναστήθηκε τριήμερος….

Στην υμνολογία της Εκκλησίας μας ψάλλομεν:

“Τριήμερος ἀνέστης Χριστέ, ἐκ τάφου, καθὼς
γέγραπται, συνεγείρας τὸν Προπάτορα ἡμῶν,
διό σε καὶ δοξάζει, τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, καὶ
ἀνυμνεῖ σου τὴν Ἀνάστασιν.”

ΕΝ ΚΑΤΑΚΛΕΊΔΙ ΤΑ ΣΥΜΠΕΡΆΣΜΑΤΑ:

1) Η πρώτη παρερμηνεία, “περί της ώρας του Ευαγγελιστή Μάρκου”

Παραθέτω ποιό πάνω όπως προείπα την άποψη του καθηγητού Π. Τρεμπέλα, ο οποίος εξηγεί την σύγχυση που υπάρχει στο θέμα, σε σχέση με την τρίτη ώρα που λέγει κατ’ εξαίρεση ο Απόστολος Μάρκος, ο οποίος όμως εννοεί ότι την Τρίτη ώρα άρχισαν τα μαρτύρια του Ιησού, ενώ οι άλλοι ευαγγελιστές λέγουν ότι την έκτη ώρα έγινε η σταύρωση, γεγονός που συμφωνεί όπως προείπα και ο Μάρκος στην εξέλιξη του Ευαγγελικού του κειμένου. Έτσι πολλοί πήραν την τρίτη ώρα του Μάρκου και την μπέρδεψαν με την έκτη ώρα που λένε οι άλλοι τρεις Ευαγγελιστές, αντί να ακολουθήσουν το αντίθετον όπως θα έπρεπε. Ετσι προέκυψε η πρώτη παρερμηνεία περί της τρίτης ώρας.

2) Η δεύτερη προτεσταντική παρερμηνεία, “με την λάθος σειρά συγγραφής των δύο πρώτων Ευαγγελίων”

Μετά ακολούθησε η δεύτερη παρερμηνεία, η οποία προέκυψε από την προτεσταντική ακαδημαϊκή θεολογία, η οποία άλλαξε την σειρά συγγραφής των δύο πρώτων Ευαγγελίων και αντί της σωστής σειράς πρώτα του Ευαγγελίου του Ματθαίου και μετά του Μάρκου, αυτή προέταξε πρώτα το κατά Μάρκον και μετά το κατά Ματθαίον….Και φυσικά οι θεολογικές σχολές της Χώρας μας, με προτεσταντίζοντες ή βατικάνιους θεολόγους, ακολουθούν την λάθος γραμμή και τους λάθος υπολογισμούς.

3) Η τρίτη παρερμηνεία, “με τον λάθος υπολογισμό της εσπέρας, ως αρχή της ημέρας”

Στην τρίτη παρερμηνεία οι κορωνολάτρες κληρικοί, επανήλθαν στον Ιουδαϊκό υπολογισμό της ημέρας, εσπέρας έως εσπέρας, έτσι ώστε να δικαιολογήσουν την καινοτομία του να εορτάσουν το 2021 την Ανάσταση στις 21:00 και στις 01 Μαΐου, κατά το Μ. Σάββατο πριν να μπει η Κυριακή, αντί στις 02 Μαΐου 2021, όπου ήταν το Ορθόδοξο Χριστιανικό Πάσχα.

Άρα εόρτασαν την Σταύρωση και όχι την Ανάσταση του Χριστού, ομοίως με τις Σαββατικές αιρέσεις.

Οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας

Αλλού έχω τονίσει ότι η Εκκλησία σύνδεσε τον εσπερινό το πρωί με την προηγιασμένη θεία λειτουργία, όχι όπως εσφαλμένα λέγουν ορισμένοι κληρικοί “για τους εργαζόμενους”, διότι και το πρωί και το απόγευμα έχει ακολουθίες, τις οποίες οι εργαζόμενοι μπορούν να παρακολουθήσουν. Έτσι ο εσπερινός από το απόγευμα ήρθε το πρωί και ο Ορθρος από το πρωί μεταφέρθηκε το απόγευμα. Υπήρξε δηλαδή μία αντιστροφή των ακολουθιών….Πριν από την έναρξη της Προηγιασμένης Θείας Λειτουργίας, ψάλλονται οι Ώρες (Γ΄, ΣΤ΄, Θ΄) με το Τυπικόν.

Οι λόγοι είναι ότι: Η προηγιασμένη λειτουργία – όπου δηλαδή είναι έτοιμα τα τίμια δώρα από την Κυριακάτικη Θεία λειτουργία – γίνεται το πρωί της Μεγάλης Εβδομάδας και επίσης συνδέεται με τον εσπερινό, οπότε και ο εσπερινός ακολούθησε την πρωινή προηγιασμένη λειτουργία, αφού η κανονική Θεία λειτουργία συνδέεται κυρίως με τον Όρθρο κατά τα Σαββατοκύριακα της Μεγάλης Εβδομάδας, όπως και με την εορτή του Ευαγγελισμού (25.03), διότι η Μεγάλη Εβδομάδα είναι πένθιμος περίοδος, όπως και η Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Ακόμη και η θεία λειτουργία του Μ. Βασιλείου της Μεγάλης Πέμπτης και του Μεγάλου Σαββάτου, λόγω του πένθιμου χαρακτήρα της Μεγάλης Εβδομάδας, γίνονται και αυτές κατ’ εξαίρεση με τον εσπερινό και όχι με τον Όρθρο, όπως θα γινόταν σε κανονική λειτουργική περίοδο, όπου αυτή δεν θα ήταν πένθιμος…..

Για παράδειγμα τις Κυριακές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, επειδή η Κυριακή είναι πάντα Αναστάσιμη ημέρα και χαρμόσυνη ταυτόχρονα, τελείται η Θεία λειτουργία του Μ.Βασιλείου μαζί με τον Όρθρο και όχι με τον εσπερινό. Εξαίρεση έχουμε πάλι στις Μ.ώρες των Θεοφανείων την παραμονή στις 05.01, όπου συνδέεται η ημέρα πάλι με την νηστεία και γι’ αυτό τελείται η Θεία λειτουργία μαζί με τον Μ.Εσπερινό και τον Μεγάλο Αγιασμό κ.λπ…

Επίσης στο κοσμικό τυπικό οι μεγάλες ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας χωρίστηκαν στα δύο για να μην κουράζονται οι κοσμικοί και επιπλέον όπως έγραψα στην αρχή του κειμένου, στην πρώτη ιστορικά περίοδο αλλά και τώρα στο μοναχικό και αγιορείτικο τυπικό, γινόταν και γίνεται αγρυπνία έως το πρωί. Άρα και εδώ έχουμε μία παρεξήγηση, σχετικά με την σειρά του Όρθρου και του εσπερινού, η οποία δημιουργεί σύγχυση ως προς την ώρα της Αναστάσεως του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ακριβώς λόγω της λειτουργικής άγνοιας.

4) Η ώρα της Ανάστασης και η ακριβής ώρα της Σταυρώσεως

Οι θεωρίες λοιπόν αυτές πάσχουν από θεολογικής πλευράς, διότι όσοι λένε ότι ήταν η εννάτη πρωινή ώρα, όπου ο Χριστός παρέδωσε το πνεύμα του (ακόμη και εάν την ενάτη, την προσαρμόσουν στις τρεις το μεσημέρι), πάλι δεν είναι αρκετός χρόνος για να ολοκληρωθούν όλα αυτά τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν με την δίκη του Ιησού, την μαστίγωση, τον εξευτελισμό, την επιλογή του Βαραββά, την αργή πορεία με τον Σταυρό, την Σταύρωση και μετά τρεις ώρες την εκπνοή του Χριστού. Όλα αυτά χρειάζονται αρκετές ώρες για να γίνουν.

Εδώ μόνο και μόνο για να διαβάσουμε την περιγραφή των γεγονότων αυτών μέσα στις ιερές ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας, χρειάζονται αρκετές ώρες και ημέρες, πόσο μάλλον για να γίνουν στην πράξη. Η μήπως κάποιοι νομίζουν ότι ο Πιλάτος θα δίκασε τον Ιησού από τα χαράματα;

Άρα φρονώ ότι όταν λέει η Αγία γραφή ότι ο Χριστός σταυρώθηκε την έκτη ώρα και παρέδωσε το Πνεύμα του την εννάτη ώρα, ομιλούν για απογευματινές ώρες, όπου είχαν προλάβει να τελειώσουν η δίκη και τα θεία ΠΑΘΗ. Οι άγιοι πατέρες της εκκλησίας μας λένε ότι ο Χριστός έμεινε στον τάφο για τριάντα τρεις ώρες, όσα ήταν και τα χρόνια που έζησε επί της Γης και η Αγία Γραφή μας λέει ότι ο Χριστός Αναστήθηκε τριήμερος και όχι διήμερος (όπως είπε η πλανεμένη Δ.Ι.Σύνοδος το 2021), όπως ομοίως και το σύμβολο της Πίστεως το ομολογεί…..Αρθρο 5. “Καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρα κατὰ τὰς Γραφάς.” Και φυσικά η τρίτη ημέρα είναι η Κυριακή και όχι το Σάββατο.

5) Οι λάθος υπολογισμοί της ώρας της Αναστάσεως (“διήμερος” αντί τριήμερος)

Ο βασικός λάθος υπολογισμός τον οποίο ακολουθούν οι ανωτέρω, δηλαδή ότι στις 06:00 (12:00) το πρωί σταυρώθηκε ο Χριστός και στις 09:00 (03:00) το μεσημέρι παρέδωσε το Πνεύμα του ο Χριστός, είναι προβληματικός διότι πάλι δεν βγαίνουν οι τρεις ημέρες (ή έστω τμήματα των τριών ημερών, με ολόκληρο το Μεγάλο Σάββατο), του Χριστού μέσα στον τάφο.

Διότι με την λάθος αυτή εκδοχή, η οποία υποστηρίζει την εκπνοή του Χριστού στις 03:00 το μεσημέρι της Μ.Παρασκευής (και υπολογίζοντας κανονικά τα 33 χρόνια – 33 ώρες του Χριστού μέσα στον Άδη και τον τάφο), ο Χριστός θα έμενε 9 ώρες στον τάφο κατά την Μ.Παρασκευής και 24 ώρες κατά το Μ.Σάββατο (δηλαδή 9 + 24 = 33 ώρες).

Με τον τρόπο αυτό όμως καταργούν την τριήμερη ταφή (δηλαδή τμήματα των τριών ημερών) και εισάγουν ουσιαστικά την διήμερη ταφή καταργώντας ουσιαστικά την Αγία Γραφή, το Σύμβολο της Πίστεως κ.λπ.

Άρα όταν λέγει η Αγία Γραφή και τα τέσσερα Ευαγγέλια, ότι η σταύρωση έγινε στις 06:00 (εννοούν το απόγευμα) και όταν λένε ότι στις 09:00 έγινε η εκπνοή και η παράδοση του πνεύματος του Ιησού (εννοούν το βράδυ και όχι στις 09:00 το πρωί), κάτι που εξηγείται και από τα τμήματα που χώριζαν οι Ιουδαίοι την ημέρα, πρωί και βράδυ.

6) Ο Σωστός υπολογισμός της Αναστάσεως

Έτσι ο σωστός υπολογισμός είναι ο εξής: Από 09:00 έως 12:00 το βράδυ της Μ.Παρασκευής έχουμε 3 ώρες. Το Μ.Σάββατο έχουμε 24 ώρες και την Κυριακή έχουμε 6 ώρες (συνολικά 3 + 24 + 6 = 33 ώρες).

Άρα ο Χριστός Αναστήθηκε όντως τριήμερος την έκτην (6ην) πρωινή της Κυριακής, εις ανάμνηση της έκτης ημέρας της δημιουργίας, που ο ίδιος τέλεσε (“δι ού τα πάντα εγένετο”, όπως λέγει το σύμβολο της Πίστεως στο δεύτερο άρθρο). 2. “Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων· φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρί, δι’ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο.”

Τέλος όπως είπα επειδή ολόκληρη η Κυριακή είναι Αναστάσιμη ημέρα, δεν είναι λάθος το να λέμε το Χριστός Ανέστη μετά τις 00:00 τα μεσάνυχτα. Όμως λάθος είναι οι υπολογισμοί οι οποίοι προσπαθούν να “αναστήσουν” τον Χριστό, θέλοντας και μη, κατά το Μ.Σάββατο όπου η ψυχή του ήταν στον Άδη, δηλαδή διήμερος, αντί τριήμερος…..

Τα άρθρα του Συμβόλου της Πίστεως 3 έως 5, το ομολογούν.

3. “Τὸν δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου καὶ ἐνανθρωπήσαντα.

4. Σταυρωθέντα τε ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, καὶ παθόντα καὶ ταφέντα.

5. Καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρα κατὰ τὰς Γραφάς.”

7) Το Άγιο Φώς

Τέλος το Άγιο Φώς των Ιεροσολύμων στον Πανάγιο Τάφο, συμβολίζει την κάθοδο του Χριστού στον Άδη και μαζί με αυτόν και του θείου Φωτός, το οποίο μας προετοιμάζει για την Ανάσταση (και όχι όπως πολλοί αιρετικός λέγουν την πρώτη Ανάσταση, από το Μ.Σάββατο, λες και ο Χριστός Αναστήθηκε “δύο φορές” – μή γέννητω).

Επίσης Θείο Φώς έχουμε στην κάθοδο του Χριστού στον Άδη, Θείο Φώς έχουμε στην Μεταμόρφωση, Θείο Φώς έχουμε στην Ανάσταση, Θείο Φώς έχουμε στην Ανάληψη, Θείο Φώς έχουμε στην Πεντηκοστή κ.α., αλλά σε διαφορετικά γεγονότα τα οποία σαφώς και συνδέονται μεταξύ τους.

Περικλής Ηλία Νταλιάνης Θεολόγος, Ιεροψάλτης, συγγραφέας

8) Ερμηνεία του Τρεμπέλα

Παραθέτω ποιό κάτω ολόκληρη την άποψη του καθηγητού Παναγιώτου Τρεμπέλα, ο οποίος εξηγεί την σύγχυση που υπάρχει στο θέμα, σε σχέση με την τρίτη ώρα που λέγει κατ’ εξαίρεση ο Απόστολος Μάρκος, ο οποίος όμως εννοεί ότι την Τρίτη ώρα άρχισαν τα μαρτύρια του Ιησού, ενώ οι άλλοι ευαγγελιστές λέγουν ότι την έκτη ώρα έγινε η σταύρωση, γεγονός που συμφωνεί όπως προείπα και ο Μάρκος στην εξέλιξη του Ευαγγελικού του κειμένου. Έτσι πολλοί πήραν την τρίτη ώρα του Μάρκου και την μπέρδεψαν με την έκτη ώρα που λένε οι άλλοι τρεις Ευαγγελιστές, αντί να ακολουθήσουν το αντίθετον όπως θα έπρεπε. Ετσι προέκυψε η πρώτη παρερμηνεία περί της τρίτης ώρας.

Γράφει ο Π. Τρεμπέλας

“Μάρκος 15,25 ἦν δὲ ὥρα τρίτη(1) καὶ ἐσταύρωσαν αὐτόν. (Ήτο δε η ώρα τρεις από την ανατολήν του ηλίου, δηλαδή εννέα πρωί (;) τότε, που τον εσταύρωσαν).
(1) Μόνος ο Μάρκος καθορίζει την ώρα της σταύρωσης, ως τρίτη δηλαδή 9 π.μ. Πολλές εξηγήσεις προτάθηκαν για συμβιβασμό της ώρας αυτής του Μάρκου με αυτήν που καθορίζει ο Ιωάννης.
«Τι μπορούμε λοιπόν να πούμε; Ότι το «ήταν ώρα τρίτη» δεν πηγαίνει στο «και τον σταύρωσαν», αλλά ανεβαίνει στην αρχή των παθών του Σωτήρα. Ήταν λοιπόν, λέει, ώρα τρίτη, όταν δηλαδή άρχισε να πάσχει από τους στρατιώτες του Πιλάτου… Επομένως η μεν αναφορά της τρίτης ώρας στον Μάρκο φανερώνει την αρχή των δεσποτικών παθημάτων· ενώ η αναφορά της έκτης στον Ιωάννη δείχνει το τέλος τους, το οποίο είναι η σταύρωση» (Ζ).
Αρκετά σοβαρή εκδοχή, όταν μάλιστα συνδυαστεί με το γεγονός, σύμφωνα με το οποίο η τότε μέτρηση των ωρών, πιθανώς με ηλιακά ρολόγια και κλεψύδρες, δεν ήταν ακριβής, και μπορούσαν στην παράδοση και διάφορες ώρες της σταύρωσης να καταγραφούν (δ). Άλλη εκδοχή προβλήθηκε, ότι οι δύο συγγραφείς εδώ ακολουθούν διαφορετικούς τρόπους υπολογισμού και αρίθμησης του χρόνου. Έτσι ο Ιωάννης είχε υπ’ όψη αρίθμηση των ωρών παρόμοια με τη δική μας και συνεπώς λέγοντας, ότι ο Πιλάτος έβγαλε έξω τον Ιησού γύρω στην έκτη ώρα (Ιω. ιθ 14) εννοούσε την και σε εμάς έκτη πρωινή.
Η εκδοχή αυτή κλονίστηκε κάπως από πρόσφατες έρευνες και ιδιαίτερα από τον Ramsay. Και άλλοι δέχτηκαν σύμφωνα με τον Ιερώνυμο, ότι η ώρα σημειωνόταν στα χειρόγραφα με γράμμα του αλφαβήτου, το οποίο κατά την αντιγραφή αλλοιώθηκε (ο).

Ιωάννης 19,14 ἦν δὲ(1) παρασκευὴ τοῦ πάσχα(2), ὥρα δὲ ὡσεὶ ἕκτη(3)· καὶ λέγει τοῖς Ἰουδαίοις· ἴδε ὁ βασιλεὺς ὑμῶν(4) (Η ημέρα δε εκείνη ήτο παραμονή δια την προπαρασκευήν και προετοιμασίαν του πάσχα. Η ώρα ήτο εξ περίπου από την ανατολήν του ηλίου, δηλαδή μεσημέρι. Και λέγει ο Πιλάτος στους Ιουδαίους· «ιδού, πως κατήντησεν ο βασιλεύς σας»).
(3) Υπάρχουν και οι γραφές: Ώρα δε ην ωσεί έκτη· ώρα ην ωσεί έκτη· ώρα δε ως έκτη. Επιπλέον για συμβιβασμό με το Μάρκου ιε 25, όπου ως ώρα της σταύρωσης καθορίζεται η τρίτη «ο Ευσέβιος Καισαρείας… λέει ότι αυτό είναι αντιγραφικό σφάλμα… αφού το μεν γράμμα γάμμα (το κεφαλαίο Γ) σημαίνει την τρίτη ώρα» (Σβ). «Ο καλλιγράφος αντί για το γράμμα Γάμμα… έγραψε το επίσημο, αυτό που ονομάζουν οι Αλεξανδρινοί Γαβέξ, το οποίο δηλώνει την έκτη ώρα» (αμ), και έτσι το «γράμμα που δηλώνει την τρίτη ώρα, επειδή κυρτώθηκε η απλωμένη σε μήκος ευθεία, μεταβλήθηκε στη σημασία του επισήμου, το οποίο δηλώνει την έκτη ώρα» (Σβ).
Με άλλα λόγια ο αντιγραφέας εξέλαβε το Γ΄(=τρίτη ώρα) που υπήρχε αρχικά αντί για ς΄ έκτη ώρα). Αλλά η γραφή έκτη μαρτυρείται αυθεντικότατα.
Κάποιοι από τους νεώτερους (ανάμεσα στους οποίους και οι Tholuck, Wieseler, Keil, Westcott) υπέθεσαν ότι ο ευαγγελιστής αριθμεί εδώ από τα μεσάνυχτα και συνεπώς πρόκειται για τη δική μας έκτη πρωινή. Είναι απίθανο όμως η διαδικασία ενώπιον του Πιλάτου, η παραπομπή του Ιησού στον Ηρώδη η φραγγέλωση και η έκδοση της απόφασης να σημειώθηκαν σε όρθρο βαθύ και σε τόσο σύντομο χρόνο ώστε πριν την ανατολή του ηλίου να έχουν συντελεστεί τα πάντα.
Πιο σωστό είναι ότι διαιρούσαν χονδρικά την ημέρα και τη νύχτα, σε 4 τμήματα, από τρεις ώρες το καθένα, το οποίο εξηγεί, γιατί σχεδόν πάντοτε στην Κ.Δ. γίνεται αναφορά των ωρών τρίτης, έκτης και ενάτης, (Δες Ματθ. κ 1-5) και γιατί οι λέξεις «ωσεί (=περίπου)», «περί» συναντιούνται συχνά στον καθορισμό των ωρών (Ματθ. κζ 46,Λουκ. κγ 44,Ιω. δ 6,Πράξ. ι 3,9). Και εδώ ο Ιωάννης προσθέτει το «ωσεί».
Ενδείκνυται λοιπόν να πάρουμε κάποιο μέσο όρο τόσο για την αφήγηση του Μάρκου, όσο και για αυτήν του Ιωάννου, και τόσο περισσότερο όσο οι απόστολοι δεν είχαν το ρολόι στα χέρια. Και όπως η τρίτη ώρα του Μάρκου, η δική μας ενάτη πρωινή, μπορεί να συμπεριλάβει όλο το χρόνο από την ογδόη μέχρι τη δεκάτη πρωινή, έτσι και η έκτη του Ιωάννη μπορεί να συμπεριλάβει τον χρόνο από την ενδεκάτη μέχρι τη δωδεκάτη μεσημβρινή. Επιπλέον πρέπει να ληφθεί υπ’ όψη και μια σπουδαία λεπτομέρεια, δηλαδή ότι ο Μάρκος, και κατά δεύτερο λόγο και ο Ματθαίος, προσέδωσαν στη φραγγέλωση την έννοια, την οποία σε παρόμοια περίπτωση είχε, θεωρώντας αυτήν ως την έναρξη της τιμωρίας (g).
Σχετική και η:
«Ο μεν Μάρκος εκθέτει σαφώς και αναμφίβολα την ώρα της απόφασης τού να σταυρωθεί ο Κύριος… Ενώ ο Ιωάννης μιας και είπε ο Μάρκος τον καιρό της απόφασης, αυτός λέει την ώρα, στην οποία σταύρωσε τον Κύριο· διότι πρόσεξε, πόσα έγιναν στο μεταξύ μέχρι αυτήν την ώρα, κατά την οποία ανέβηκε ο Κύριος στο σταυρό. Αφού ελευθέρωσε τον Βαραββά φραγγέλωσε τον Ιησού και τον παρέδωσε οπωσδήποτε στο να σταυρωθεί… όλα αυτά ήταν ικανά να καταναλώσουν το χρόνο από την τρίτη ώρα μέχρι την έκτη… Μαζί όμως με όλα αυτά, πρόσεξε και τον Ιωάννη πώς είπε Ήταν ώρα περίπου έκτη… σαν να διστάζει και να αμφιταλαντεύεται» (Θφ).”

(Υπομνήματα Π.Ν. Τρεμπέλα)

ΕΥΑΓΓΈΛΙΟΝ ΙΩΑΝΝΟΥ

(Ευαγγελική περικοπή για την Εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού,Ιωάν. ιθ΄ 6-11, 13-20, 25-28)

Η Σταύρωση του Κυρίου και ο θάνατός Του επάνω στο Σταυρό
6 Ὅτε οὖν εἶδον αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ὑπηρέται, ἐκραύγασαν λέγοντες· Σταύρωσον σταύρωσον αὐτὸν. λέγει αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος· Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς καὶ σταυρώσατε· ἐγὼ γὰρ οὐχ εὑρίσκω ἐν αὐτῷ αἰτίαν. 7 ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι· Ἡμεῖς νόμον ἔχομεν, καὶ κατὰ τὸν νόμον ὀφείλει ἀποθανεῖν, ὅτι ἑαυτὸν Θεοῦ υἱὸν ἐποίησεν. 8 Ὅτε οὖν ἤκουσεν ὁ Πιλᾶτος τοῦτον τὸν λόγον, μᾶλλον ἐφοβήθη, 9 καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν καὶ λέγει τῷ Ἰησοῦ· Πόθεν εἶ σύ; ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπόκρισιν οὐκ ἔδωκεν αὐτῷ. 10 λέγει οὖν αὐτῷ ὁ Πιλᾶτος· Ἐμοὶ οὐ λαλεῖς; οὐκ οἶδας ὅτι ἐξουσίαν ἔχω σταυρῶσαί σε καὶ ἐξουσίαν ἔχω ἀπολῦσαί σε; 11 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς· Οὐκ εἶχες ἐξουσίαν οὐδεμίαν κατ’ ἐμοῦ, εἰ μὴ ἦν δεδομένον σοι ἄνωθεν· διὰ τοῦτο ὁ παραδιδούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει.

13 Ὁ οὖν Πιλᾶτος ἀκούσας τοῦτον τὸν λόγον ἤγαγεν ἔξω τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐκάθισεν ἐπὶ τοῦ βήματος εἰς τόπον λεγόμενον Λιθόστρωτον, Ἑβραϊστὶ δὲ Γαββαθᾶ· 14 ἦν δὲ παρασκευὴ τοῦ πάσχα, ὥρα δὲ ὡσεὶ ἕκτη· καὶ λέγει τοῖς Ἰουδαίοις· Ἴδε ὁ βασιλεὺς ὑμῶν. 15 οἱ δὲ ἐκραύγασαν· Ἆρον ἆρον, σταύρωσον αὐτόν. λέγει αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος· Τὸν βασιλέα ὑμῶν σταυρώσω; ἀπεκρίθησαν οἱ ἀρχιερεῖς· Οὐκ ἔχομεν βασιλέα εἰ μὴ Καίσαρα. 16 τότε οὖν παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς ἵνα σταυρωθῇ. 17 Παρέλαβον δὲ τὸν Ἰησοῦν καὶ ἤγαγον· καὶ βαστάζων τὸν σταυρὸν αὑτοῦ ἐξῆλθεν εἰς τὸν λεγόμενον κρανίου τόπον, ὃς λέγεται Ἑβραϊστὶ Γολγοθᾶ, 18 ὅπου αὐτὸν ἐσταύρωσαν, καὶ μετ’ αὐτοῦ ἄλλους δύο ἐντεῦθεν καὶ ἐντεῦθεν, μέσον δὲ τὸν Ἰησοῦν. 19 ἔγραψε δὲ καὶ τίτλον ὁ Πιλᾶτος καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ· ἦν δὲ γεγραμμένον· Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. 20 τοῦτον οὖν τὸν τίτλον πολλοὶ ἀνέγνωσαν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν τῆς πόλεως ὁ τόπος ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς· καὶ ἦν γεγραμμένον Ἑβραϊστί, Ἑλληνιστί, Ρωμαϊστί.

25 Οἱ μὲν οὖν στρατιῶται ταῦτα ἐποίησαν. εἱστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ Ἰησοῦ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς μητρὸς αὐτοῦ, Μαρία ἡ τοῦ Κλωπᾶ καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνή. 26 Ἰησοῦς οὖν ἰδὼν τὴν μητέρα καὶ τὸν μαθητὴν παρεστῶτα ὃν ἠγάπα, λέγει τῇ μητρί αὐτοῦ· Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου, 27 εἶτα λέγει τῷ μαθητῇ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου. καὶ ἀπ’ ἐκείνης τῆς ὥρας ἔλαβεν ὁ μαθητὴς αὐτὴν εἰς τὰ ἴδια. 28 Μετὰ τοῦτο εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς ὅτι πάντα ἤδη τετέλεσται, ἵνα τελειωθῇ ἡ γραφή, λέγει· Διψῶ.

30 Ὅτε οὖν ἔλαβε τὸ ὄξος ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Τετέλεσται, καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκε τὸ πνεῦμα. 31 Οἱ οὖν Ἰουδαῖοι, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τὰ σώματα ἐν τῷ σαββάτῳ, ἐπεὶ παρασκευὴ ἦν· ἦν γὰρ μεγάλη ἡ ἡμέρα ἐκείνου τοῦ σαββάτου· ἠρώτησαν τὸν Πιλᾶτον ἵνα κατεαγῶσιν αὐτῶν τὰ σκέλη, καὶ ἀρθῶσιν. 32 ἦλθον οὖν οἱ στρατιῶται, καὶ τοῦ μὲν πρώτου κατέαξαν τὰ σκέλη καὶ τοῦ ἄλλου τοῦ συσταυρωθέντος αὐτῷ· 33 ἐπὶ δὲ τὸν Ἰησοῦν ἐλθόντες ὡς εἶδον αὐτὸν ἤδη τεθνηκότα, οὐ κατέαξαν αὐτοῦ τὰ σκέλη, 34 ἀλλ’ εἷς τῶν στρατιωτῶν λόγχῃ αὐτοῦ τὴν πλευρὰν ἔνυξε, καὶ εὐθέως ἐξῆλθεν αἷμα καὶ ὕδωρ. 35 καὶ ὁ ἑωρακὼς μεμαρτύρηκε, καὶ ἀληθινὴ αὐτοῦ ἐστιν ἡ μαρτυρία, κἀκεῖνος οἶδεν ὅτι ἀληθῆ λέγει, ἵνα καὶ ὑμεῖς πιστεύσητε…(συνεχίζεται)

Περικλής Ηλία Νταλιάνης Θεολόγος, Ιεροψάλτης, συγγραφέας

ΓΝΏΣΕΣΘΕ ΤΗΝ (ΌΝΤΩΣ) ΑΛΗΘΕΙΑΝ, ΜΆΡΤΙΟΣ 2026

(ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ, α) “ΓΝΩΣΕΣΘΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑΝ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ”, β)”Καὶ γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς“, ΚΑΘΏς και γ) Περικλής Ηλία Νταλιάνης, Θεολόγος).