Περικλέους Ηλ. Νταλιάνη, Θεολόγου.
Α) ΤΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ
Για το Θαύμα του Αγίου Φωτός στα Ιεροσόλυμα, έχω γράψει παλαιότερη αναλυτική εργασία και σχετικές αναφορές. Το Άγιον Φώς το οποίο βγαίνει από τον Πανάγιο Τάφο το Μεγάλο Σάββατο το μεσημέρι, είναι ένα αληθινό Θαύμα, το οποίο συμβολίζει το ΆκτιστοΝ Φώς της δημιουργίας του κόσμου, από τον Τριαδικό Θεό. Δηλαδή συμβολίζει το Φως που απορρέει προς εμάς, από τις Άκτιστες Θείες Ενέργειες του Θεού και όχι από κάποιο κτιστό φως, όπως του Ηλίου, της Φωτιάς, ενός ηλιακού κατόπτρου (όπως γίνεται στην τελετή αφής της Ολυμπιακής φλόγας) ή μίας απλής λάμπας. Το Άγιον Φώς, είναι αυτό το φώς της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (6 Αυγούστου). Σύμφωνα με αυτές τις αγιογραφικές αναφορές, ο Ιησούς μαζί με τους τρεις αποστόλους, τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, ανέβηκαν σε ένα βουνό (το όρος της Μεταμορφώσεως, το οποίο αναγνωρίζεται ως το όρος Θαβώρ) για να προσευχηθούν. Εκεί οι τρεις απόστολοι σταμάτησαν για να ξεκουραστούν και κοιμήθηκαν. Όταν ξύπνησαν είδαν τον Ιησού να φωτοβολεί με λαμπρό φως και τα ρούχα του να έχουν γίνει λευκά όπως και το φώς, με αποτέλεσμα να τυφλωθούν από την δύναμη και την λάμψη του φωτός και να πέσουν κάτω στην γή. Οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας λένε ότι οι τρείς Απόστολοι είδαν μόνο ένα μέρος του Θείου Φωτός, όσο μπορούσαν να αντέξουν, όπως ομοίως και ο κάθε πιστός λαμβάνει την ανάλογη Θεία Χάρι, αναλόγως την δεκτικότητα και την πίστη του. Άλλη Χάρι λαμβάνει π.χ. ένας μεγάλος Άγιος της Εκκλησίας λόγω της αγιότητός του και άλλη ένας ο οποίος αγωνίζεται να σωθεί μέχρι το τέλος της ζωής του, χωρίς αυτό να είναι βέβαιο. Επίσης ο Χριστός γνωρίζει την ποσότητα της χάριτος που λαμβάνει έκαστος.
Όπως σημειώνει ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: «Eπήρε δε τρεις μόνους Aποστόλους, ως προκρίτους και υπερέχοντας. O μεν γαρ Πέτρος επροκρίθη, επειδή ηγάπα πολλά τον Xριστόν. O δε Iωάννης, επειδή ηγαπάτο από τον Xριστόν. O δε Iάκωβος, επειδή εδύνετο να πίη το ποτήριον του θανάτου, το οποίον και ο Kύριος έπιεν».
Μαζί του βρίσκονταν και συνομιλούσαν δύο άντρες, ο Προφήτης Μωυσής (βλέπε 4 Σεπτεμβρίου) και ο Προφήτης Ηλίας (βλέπε 20 Ιουλίου). Στη συνέχεια τους κάλυψε πυκνό νέφος και ακούστηκε μια φωνή από τον ουρανό να αναφέρει «Οὗτος ἐστὶν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε», δηλαδή αυτός είναι ο γιός μου ο αγαπημένος, σε αυτόν πρέπει να υπακούτε.
Γράφει χαρακτηριστικά ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: «Έφερε δε εις το μέσον τους τον Mωυσήν και τον Ηλίαν, διά να διορθώση τας σφαλεράς υποψίας, οπού είχον οι πολλοί περί αυτού. Kαθότι, άλλοι μεν έλεγον τον Kύριον, πως είναι ο Ηλίας. Άλλοι δε, πως είναι ο Iερεμίας. Διά τούτο λοιπόν επαράστησεν εις το Θαβώρ τους πρώτους και κορυφαίους Προφήτας, διά να γνωρίσουν οι μαθηταί, και διά των μαθητών όλοι οι άνθρωποι, πόση διαφορά είναι αναμεταξύ του Xριστού, και των Προφητών. O μεν γαρ Xριστός, είναι Δεσπότης. Oι δε Προφήται, είναι δούλοι. Kαι ίνα μάθουν, ότι ο Kύριος έχει την εξουσίαν του θανάτου και της ζωής. Διά τούτο, από μεν τους αποθαμένους, έφερε τον Mωυσήν. Aπό δε τους ζωντανούς, έφερε τον Ηλίαν» (σ.σ. διότι ο Ηλίας ανελήφθη ζωντανός «ως εις τον ουρανόν» και θα επιστρέψει κατά την εποχή του ανθρώπου Αντιχρίστου, όπου θα κηρύξει στους ανθρώπους και θα θανατωθεί από τον αντίχριστο).
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ηλίας εικονίζεται να ανεβαίνει στον ουρανό, με ένα πύρινο άρμα με άλογα, το οποίο συμβολίζει το ΆκτιστοΝ Φώς (και όχι φυσικά κάποιο «διαστημόπλοιο», όπως λένε κάποιοι φαντασιόπληκτοι νέοεποχίτες, καθότι ο Θεός δεν έχει ανάγκη τα τεχνητά αντικείμενα ακόμη και της ποιο εξελιγμένης τεχνολογίας, αφού είναι υπεράνω αυτών). Εδώ πρέπει να τονίσω ότι διαφέρει η Ανάληψη του Σωτήρος από αυτήν την προσωρινή ανύψωση του προφήτου Ηλία. Στην Παλαιά Διαθήκη διαβάζουμε για τον Ηλία. «Και εγένετο αυτών πορευομένων, επορεύοντο και ελάλουν (Ηλίας και Ελισσαιέ)· και ιδού άρμα πυρός και ίπποι πυρός και διέστειλεν ανά μέσον αμφοτέρων και ανελήφθη Ηλιού εν συσσεισμώ ΩΣ εις τον ουρανόν» (Δ’ Βασ. Β’ 11).
Ερμηνεύων ο Μέγας Αθανάσιος, λέγει: «Εν δε τω ανάγειν Κύριον τον Ηλίαν ΩΣ εις τον ουρανόν· ιδού μικρά λέξις (το ΩΣ) έστησε τον Ηλίαν προς τα άνω φερόμενον· αρκεί γαρ τω Προφήτη τιμηθήναι τω τύπω· προ γαρ του Δεσπότου τον οικέτην ουρανός ουχ υποδέχεται· ουδείς γαρ αναβέβηκεν εις τον Ουρανόν, ειμή ο Υιός του ανθρώπου ο ων εν τω Ουρανώ· ετηρείτο γαρ τη των ανθρώπων απαρχή δια τον των ανθρώπων Ποιητήν ο Ουρανός. Ούτω μεν ουν τοις περί τον Ενώχ και Ηλίαν ο Θεός αγαθή ελπίδι εύφρανε τους ανθρώπους, δι’ ων ανθρώποις ούσι τον του αέρος δρόμον ιππήλατον ήπλωσε» (Λογ. Β’ εις την Ανάληψιν). Άρα ο Άγιος μας λέει ότι αυτή η προσωρινή ανύψωση του προφήτου Ηλία στην επιφάνεια του αέρος (η οποία τονίζεται δια του «ΩΣ»), έγινε για να τιμηθεί ο προφήτης και για να προεικονίσει την Ανάληψη του Θεανθρώπου «εκ δεξιών του Πατρός». Ομοίως και το Θείον Φώς το οποίο οι μαθητές είδαν στο Όρος Θαβώρ ήταν μία μικρή μόνο «γεύση» και εμπειρία του Θείου Φωτός, από το οποίο μόνο ένα μέρος μπορούμε να αντιληφθούμε λόγω των μικρών δυνατοτήτων μας σε σχέση με τον Τριαδικό Θεό, ο οποίος είναι μεθεκτός κατά τις θείες Ενέργειές του, αλλά αμέθεκτος (δηλαδή απλησίαστος) κατά την Θείαν Ουσίαν του. Βλέπε και 1 que no admite participación del mundo suprasensible, etc. τάς τε ἀμεθέκτους αἰτίας καὶ τὰς μεθεκτάς Chrysipp.Stoic.2.308, ἡ δὲ σοφία τῶν χωριστῶν ἐστι καὶ παντελῶς ἀμεθέκτων Alex.Aphr.in Metaph.637.12, cf. Procl.Inst.23, Dam.Pr.104, 136ter, Simp.in de An.218.5, Ascl.in Metaph.115.36, ὁ ἀ. νοῦς Cat.Cod.Astr.9(1).121. 2 adv. ἀμεθέκτως = sin admitir participación en el mismo sent. ἀμεθέκτως μὲν γὰρ μετέχουσι τῆς ἀληθείας τὰ νοητά Ascl.in Metaph.115.36.
Ο Θεός είναι άγνωστος καθ᾽ Εαυτόν, κατά την ουσία Του, αλλά είναι γνωστός από τις ενέργειές Του. Είναι επιγραμματική αυτή η διατύπωση του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, που έκανε σε διάλογό του με τον αντίπαλό του Νικηφόρο Γρηγορά: «Του Θεού το μεν άγνωστόν εστί το δε γνωστόν, και το μεν άρρητον το δε ρητόν· άγνωστός εστί ο Θεός εκ των κατ᾽ αυτόν, γνωστός δε εκ των περί αυτόν φυσικών ενεργειών». «Ημείς εκ των ενεργειών γνωρίζειν λέγομεν τον Θεόν… Αι γαρ ενέργειαι αυτού προς ημάς καταβαίνουσιν». (Επιστολή Μεγάλου Βασιλείου 234, 1. ΒΕΠ 55,283).
α) Ο ΚΥΡΙΟΣ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΗΣ
Ο Ιησούς Χριστός σύμφωνα με το γεγονός της Μεταμορφώσεως, είναι ο Κύριος του Ουρανού και της Γής και ο Κύριος των ζώντων και τον νεκρών, γι’ αυτό άλλωστε αποκαλείτε και Παντοκράτωρ. Επίσης ο Χριστός παρουσιάζει στους μαθητές του τον Προφήτη Μωυσή, για να τους δείξει ότι δεν ήρθε «για να καταλύσει τον νόμο και τους προφήτες», όπως των κατηγορούσαν οι Αιρετικοί Φαρισαίοι, αλλά αντιθέτως «για να πληρώσει αυτούς», δηλαδή για να τους συμπληρώσει και για να εκπληρώσει τις προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης.“Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας· οὐκ ἦλθον καταλῦσαι ἀλλὰ πληρῶσαι.” (Ματθ. Κεφ. 5ο, 17). Η λέξη “πληρώσαι”, στο στίχο αυτό σημαίνει “να συμπληρώσω” και “να εκπληρώσω” ταυτόχρονα.
Ο Χριστός ήρθε στον κόσμο για να εκπληρώσει την υπόσχεση που έδωσε ο Θεός στην Παλαιά Διαθήκη μέσω των προφητών, ότι θα στείλει τον Μεσσία του για να σώσει τον κόσμο, αλλά και για να μας δώσει τον νόμο της Χάριτος και της Καινής Διαθήκης, συμπληρώνοντας τους Προφήτες, αλλά και την Παλαιά Διαθήκη.
Όταν οι μαθητές συνήλθαν κάπως από την έκπληξη του Θείου Φωτός, ο πάντα ενθουσιώδης Απόστολος Πέτρος, θέλοντας να διατηρηθεί αυτή η αγία δωρεά που προκαλούσε η ακτινοβολία του Κυρίου, ικετευτικά είπε να στήσουν τρεις σκηνές. Μια για τον Κύριο, μια για το Μωϋσή και μια για τον Ηλία. Πριν προλάβει, όμως, να τελειώσει τη φράση του, ήλθε σύννεφο που τους σκέπασε και μέσα απ’ αυτό ακούστηκε φωνή που έλεγε: «Οὗτος ἐστὶν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε» (Λουκά, θ’ 28-36).
Β) Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΦΩΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΟΥ ΤΑΦΟΥ, ΜΕ ΤΙΣ ΑΚΤΙΣΤΕΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΝΗΤΕΣ ΤΟΥΣ
Το Άγιο Φώς το οποίο βγαίνει μέσα από τον Πανάγιο Τάφο, το Μεγάλο Σάββατο, συμβολίζει την εις Άδου Κάθοδον της ψυχής του Χριστού, μετά την Σταύρωση και τον σωματικό του θάνατο, αφού ο Χριστός έπαθε ως άνθρωπος και όχι ως Θεός, διότι η Θεϊκή Φύση του, ήταν απαθής και δεν μπορούσε να δει την φθορά. Το Άγιο Φώς των Ιεροσολύμων, συμβολίζει λοιπόν την κάθοδο του Χριστού στον Άδη και το Θεϊκό Φώς που φώτισε το σκότος του Άδου. Ορισμένοι το συνδέουν και το συγχέουν άμεσα με την Ανάσταση για να πουν την αίρεση, ότι δήθεν “η Ανάσταση έγινε μέσα στο Εβραϊκό Σάββατο”!…. Δυστυχώς υπάρχει μεγάλη άγνοια στο ποίμνιο, ακόμη και αυτών των βασικών σημείων και δογμάτων της πίστεως. Η Ανάσταση όμως έγινε την ημέρα της Κυριακής, οπότε το Άγιο Φώς του Μεγάλου Σαββάτου, μας προετοιμάζει για την Ανάσταση. Σαφώς και κατά την εν δόξη Ανάσταση του Σωτήρος Χριστού, έχουμε και εκεί το Θείο Φως, το οποίο όμως ήταν ασύγκριτα μεγαλύτερο από το Φως της Μεταμορφώσεως, αλλά και από το θείον Φως της καθόδου εις τον Άδη, διότι ο Χριστός Αναστήθηκε ως Θεάνθρωπος με όλη την Θεία δόξα του, ενώ οι δύο προηγούμενες περιπτώσεις έγιναν πριν την Ανάσταση και την Ανάληψή του. Δεν είναι τυχαίο ότι και το Άγιο Πνεύμα κατά την Πεντηκοστή, κατεβαίνει στα κεφάλια των μαθητών με πύρινες γλώσσες για να δηλώσει το άκτιστο Φώς.. Άρα το Άκτιστο Φώς το συναντάμε παντού στην Αγία Γραφή και την Αγία Τριάδα ώς Μία αδιαίρετη Ουσία και Θεότητα με Τρεις Υποστάσεις, ακριβώς διότι ο Θεός είναι Φώς και όχι σκοτάδι. Εδώ πρέπει να ξεχωρίσουμε το Άκτιστο Φώς από την φωτιά, την οποία αυτό εν συνεχεία αφήνει ως αποτύπωμα και ως Θείο σημείο, ώστε να κατανοήσουμε κάποια πράγματα σύμφωνα με τις ανθρώπινες δυνατότητές μας.
Δεν είναι τυχαίο, ότι το Άγιο Φώς (το οποίο στην συνέχεια μας δίνει την φλόγα) δεν καίει τους πιστούς όταν βγεί, για 33 λεπτά (όσα ήταν και τα χρόνια της ζωής του Ιησού Χριστού), από την θαυματουργική Αναλαμπή του, διότι ο Θεός θέλει να μας διδάξει δι’ αυτού, ότι το ΆκτιστοΝ Φώς είναι ανώτερο από το κτιστό φως του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο πίστευαν και πιστεύουν ακόμα οι ειδωλολάτρες, οι πολυθεϊστές και οι ηλιολάτρες. Στο Απολυτίκιο της Γεννήσεως, ο Χριστός αναφέρετε ως «ο ήλιος της δικαιοσύνης», όχι επειδή ο χριστιανισμός θέλησε όπως λέγεται να αντικαταστήσει την ελληνική εορτή της ηλιολατρίας, αλλά διότι ο Χριστός ταυτίζεται και με το ΆκτιστοΝ Φώς. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αιρετικοί παπικοί και προτεστάντες, δεν δέχονται το Άγιον Φως, διότι δεν πιστεύουν στο ΆκτιστοΝ Φώς της Αγίας Τριάδος. Η άρνηση του Αγίου Φωτός, είναι αίρεση, διότι οι παπικοί της Ρώμης και οι Ουνίτες του Φαναρίου, αρνούνται τις Άκτιστες Θείες Ενέργειες του Θεού τις οποίες τις θεωρούν “ως δήθεν κτιστές” και κατ’ επέκταση, συγχαίρουν το ΆκτιστοΝ Φώς, στην καλύτερη περίπτωση “με το κτιστό φως της δημιουργίας και των κτισμάτων”, ή στην χειρότερη περίπτωση το θεωρούν και «ως απάτη».
Ο Παπισμός Θεωρεί τη Θεία Χάρη ως κτιστή και όχι ως άκτιστη, όπως διδάσκει η Εκκλησία μας. Αυτό έχει ως τραγική συνέπεια να μην είναι δυνατή η σωτηρία του ανθρώπου, διότι το κτιστό δε μπορεί να σώσει ένα άλλο κτιστό. Επίσης αρνείται ο παπισμός την κατά χάριν θέωση του ανθρώπου και διδάσκει απλός «την ηθική του εξύψωση».
α) Η ΑΡΝΗΣΗ ΤΩΝ ΘΕΙΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΛΑΤΙΝΟΦΡΟΝΕΣ
Ο Θεός πριν την δημιουργία των ηλιακών συστημάτων είπε: Γεν. 1,3 καὶ εἶπεν ὁ Θεός· γενηθήτω φῶς· καὶ ἐγένετο φῶς. Επίσης οι παπικοί το απορρίπτουν, διότι όταν κατέλαβαν την περιοχή της Ιερουσαλήμ και προσπάθησαν με την βία να βγάλουν αυτοί το Άγιο Φώς, αυτό δεν εξήλθε, ακριβώς διότι δεν έχουν ιεροσύνη και Θεία Χάρι, λόγω της αιρέσεώς τους. Ακριβώς διότι οι Αιρέσεις, δεν έχουν ιεροσύνη, έγκυρα μυστήρια και έχουν αποκοπεί από την Αποστολική Διαδοχή. Τα ίδια είχαν γίνει και με τους Αρμένιους Μονοφυσίτες, οι οποίοι δεν είχαν μπορέσει να βγάλουν το Άγιον Φώς αρκετές φορές, μετά από την δωροδοκία που έκαναν προς τους μουσουλμάνους διοικητές τότε της Ιερουσαλήμ. Αντιθέτως οι Ορθόδοξοι Πατριάρχες, παρότι είναι πολλές φορές αμαρτωλοί άνθρωποι, βγάζουν το Άγιον Φώς, όχι λόγω της δικής τους Αγιότητας, αλλά διότι έχουν την Χάρι της Ιεροσύνης.
Αλλά και οι Φαναριώτες “Θεολόγοι” (όπως ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο “Μέγας Πρωτοπρεσβύτερος” του Φαναρίου πατήρ Γεώργιος Τσέτσης), αρνούνται το Άγιον Φώς, από Αιρετικό φρόνημα. Κατά καιρούς, και γύρω από τις ημέρες του Πάσχα, η μεταφορά του Αγίου Φωτός στην Ελλάδα γίνεται θέμα πολιτικής ή κομματικής αντιπαράθεσης. Το 2015, ο τότε βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Φίλης σχολίασε αρνητικά το γεγονός ότι το Άγιο Φως γίνεται δεκτό με τιμές αρχηγού κράτους. Ταυτόχρονα έκανε το ίδιο σχόλιο και για τα λείψανα της Αγίας Βαρβάρας που μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο “Άγιος Σάββας” στην Αθήνα. (βλέπε και δήλωση του Ν.Φίλη: «Δύο αρχηγοί κράτους μας επισκέφθηκαν επί ΣΥΡΙΖΑ, το Άγιο Φως και η Αγία Βαρβάρα», Το Ποντίκι, 11/05/2015).
Σε δημοσίευμα του ο πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο π. Γεώργιος Τσέτσης συμφωνεί με τη θέση του καθηγητή Κωνσταντίνου Καλοκύρη, ότι «πρόκειται (δήθεν) για έναν θρύλο», ο οποίος αναπτύχθηκε στους Αγίους Τόπους μετά την εισβολή των Σταυροφόρων και μέσα στα πλαίσια της διαμάχης, που υπήρχε μεταξύ των Ορθοδόξων, των Λατίνων και των Αρμενίων, καθένας από τους οποίους διεκδικούσε για τον εαυτό του το προνόμιο τού «λαμβάνειν εξ ουρανού» το Άγιο Φως. «Υπάρχει, αιώνες τώρα, διάχυτη η πεποίθηση στον ευσεβή μεν, αλλά θεολογικά και λειτουργικά απαίδευτο ορθόδοξο πιστό, που ψάχνει για «θαύματα» προκειμένου να πληρώσει το πνευματικό του κενό, ότι κατά την τελετή της αφής το άγιον φως κατέρχεται θαυματουργικά «ουρανόθεν» για να ανάψει την λαμπάδα του πατριάρχου», αλλά διευκρινίζεται, ότι ο Πατριάρχης «δεν προσεύχεται για την διενέργεια θαύματος», αλλά απλώς «“αναμιμνήσκεται” της θυσίας και της τριημέρου Αναστάσεως του Χριστού». Ο ίδιος ο Πατριάρχης «ανάβει την λαμπάδα του από την ακοίμητη κανδήλα, που βρίσκεται επάνω στον Πανάγιο Τάφο […], όπως ακριβώς πράττει ο κάθε Πατριάρχης και ο κάθε κληρικός την ημέρα της Λαμπρής». Εάν ίσχυαν οι ανωτέρω εικασίες τότε θα μπορούσαν οι ανάψουν και οι ετερόδοξοι το φώς με τον ίδιο τρόπο, κάτι όμως που ο Θεός δεν επέτρεψε.
Τέλος, οι φαναριώτες θεωρούν «ως υπερβολικές τις τιμές που παραδοσιακά και κατά εθιμικό τυπικό αποδίδονται στο Άγιο Φως, οι οποίες χαρακτηρίζονται από αυτούς ως «διασυρμός των Θείων» και γεγονός «σόλοικο που αποτελεί ασέβεια ».( βλέπε Το κείμενο του πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Πατριαρχείου π. Γεώργιου Τσέτση στο άρθρο του «Θρύλος και πραγματικότητα για το Άγιον Φως» στην εφημερίδα Το Βήμα Παρασκευής 21 Απριλίου 2006. Οι ανωτέρω χρησιμοποιούν μία ψευδεπίγραφη δήλωση του Νεόφυτου του 1769. Για τον π. Γεώργιο Μεταλληνό υπάρχει ζήτημα αξιοπιστίας για την μαρτυρία αυτή, αφού ούτε γραπτή δήλωση του πατριάρχη Εφραίμ υπάρχει, ούτε και στήριξη από τη βιβλιογραφία για τους ισχυρισμούς του Νεοφύτου περί κατάργησης της τελετής:
«Ο Νεόφυτος…μνημονεύει προφορική απάντηση του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Έφραίμ (1766-1771), στην οποία δήθεν εδήλωσε (το 1769), ότι αυτός κατάργησε την “χειροποίητον” του “Αγίου Φωτός” “μηχανουργίαν”, ως μη θαυματουργική ενέργεια, αλλά απάτη, που απέβλεπε στη “φωτεμπορία”. Γραπτή δήλωση του Εφραίμ δεν υπάρχει, άρα η διάσωσή της οφείλεται στον Νεόφυτο, όχι σε όλα αξιόπιστο συγγραφέα. Διότι είναι ανάγκη να εξιχνιασθεί η περίπτωση, «ότι ο Εφραίμ κατάργησε το έθιμο του “Αγίου Φωτός”, το επανέφεραν δε οι διάδοχοι του, διότι η γνωστή σε μας βιβλιογραφία δεν θίγει αυτό το θέμα» (βλ. και Κων. Οικονόμου, «Σημειώσεις τινές εις τον Β’ Αντιρρητικόν του Κοραή»).
Την ίδια μαρτυρία, αυτή του Νεοφύτου, σχετικά με την εξομολόγηση της αλήθειας από τον Πατριάρχη σε κάποιον ανώνυμο στο Βουκουρέστι, ο Κωνσταντίνος Οικονόμου εξ Οικονόμων την αντιμετωπίζει με ειρωνεία και ελέγχει τον Κοραή που την υιοθετεί, αποκρύπτοντας μάλιστα την πηγή του, για να φανεί, όπως λέει, ότι εκείνος πρώτος αποκάλυψε την υποτιθέμενη απάτη:
«Καν μη ήθελεν συγκρύψαι ότι ανέγνω και την περί του επιταφίου φωτός διατριβήν του Καυσοκαλυβίτου, φιλοτιμούμενος όπως αυτός φανή πρώτος του πλάσματος ελεγκτής και προσέχων μη τις άλλος κύδος άροιτο ο δε δεύτερος έλθη, είχεν αν και εξ εκείνης προσθείναι μάρτυρας του πλάσματος αυτόν τε τον Καυσοκαλυβίτην (όστις ουχί τους Φραγκοπατέρας, αλλά τους ημετέρους άντικρυς κατηγορεί) και ότι εκείνος μόνος (καθό λίαν αξιόπιστος!) συνεπιφέρει ως ομόγνωμον εαυτώ, Εφραίμ τον Ιεροσολύμων Πατριάρχην, εξομολογηθέντα δήθεν προς τίνα (ανώνυμον) την μηχανουργίαν εν Βουκουρεστίω τω 1769». Κων. Οικονόμου, «Σημειώσεις τινές εις τον Β’ Αντιρρητικόν» και στο Μεταλληνός Δ. Γεώργιος, Ό.π., σελ. 399.
Ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς στον τρίτο συνοδικό τόμο που εξεδόθη εναντίον των οπαδών του Βαρλαάμ και του Ακινδύνου συνδέει σαφώς τους νέους με τους παλαιούς αιρετικούς στο θέμα «αν είναι άκτιστη ή κτιστή η Θεία χάρη».
Λέγει ο Τόμος· «Αποδέδεικται ως ο λέγων μόνον τον Υιόν και το Πνεύμα το άγιον ακτίστους ενεργείας είναι του Θεού, ως μη κοινήν ενέργειαν δοξάζων φυσικήν των τριών υποστάσεων, ην ο Ακίνδυνος αθετεί, την Μαρκέλλου και Φωτεινού και Σωφρονίου αίρεσιν, πάλαι τεθνηκυΐαν και καταργηθείσαν, εις την Εκκλησίαν τολμά παρεισάγειν Θεού». Ο ίδιος ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς συνδέει αμέσως την αίρεση του Βαρλαάμ προς τις αρχαίες αντιτριαδικές αιρέσεις του Αρείου και του Μακεδονίου. Παρατηρεί ότι όπως εκείνοι με το να υποστηρίζουν ότι ο Υιός και το άγιον Πνεύμα είναι κτίσματα κατατέμνουν και διαιρούν την τριαδική θεότητα σε κτιστά και σε άκτιστα, έτσι και ο Βαρλαάμ με τους οπαδούς του υποστηρίζοντας ότι το φως του μέλλοντος αιώνος, το οποίο θα περιλάμψει τους δικαίους, κάθε ενέργεια και δύναμη του τριαδικού Θεού είναι κτιστά πράγματα «κατατέμνουν και αυτοί δυσσεβώς εις κτιστά και άκτιστα την μίαν θεότητα». Μου θυμίζει επίσης αυτό ΤΟ ΚΕΊΜΕΝΟ, την κακόδοξη διδασκαλία σε πολλά σημεία του Μητροπολίτη ΠΈΡΓΆΜΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ, ο οποίος διαιρεί την Αγία Τριάδα, στον «ανώτερο Πατέρα και στον κατώτερο δήθεν Υιό και το Άγιον Πνεύμα», προκειμένου να στηρίξει την αίρεση του παπικού πρωτείου του πατριάρχου της Ανατολής Βαρθολομαίου, μιμούμενος τον αιρεσιάρχη Πάπα της Ρώμης.
β) ΟΙ ΆΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ ΚΑΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΟΥΣ ΔΙΑΨΕΥΔΟΥΝ
Ο Θεός είναι Φως, κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο: «Και αυτή εστίν η επαγγελία ην ακηκόαμεν απ’ αυτού και αναγγέλλομεν υμίν, ότι ο Θεός φως εστί και σκοτία εν αυτώ ουκ εστίν ουδεμία» (Α΄ Ιω. α΄ 5).
Ερμηνεύων ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης το εν λόγο χωρίον γράφει: «Φως λοιπόν είναι ο Θεός και φως αληθινόν, με την λαμπρότητα του όποίου συγκρινόμενος ο ήλιος και όλα τα κτιστά φώτα, ευρίσκονται φώτα ψευδή. Φως είναι ο Θεός, κατά τον Αρεοπαγίτην Διονύσιον, διότι γεμίζει από κάθε νοητόν φως κάθε υπερουράνιον νουν, και διότι διώκει κάθε αγνωσίαν και πλάνην από τας ψυχάς εκείνας, εις τας οποίας λάμπει τας ακτίνας του και μεταδίδει εις αυτάς φως ιερόν (κεφ. δ’ Περί θείων ονομάτων). Φως είναι ο Θεός νοερόν, κατά τον Θεοφύλακτον και Οικουμένιον, διατί κινεί τους οφθαλμούς της ψυχής εις το να θεωρήσουν, και διατί αποστρέφει τα ομμάτια του νοός από ταύτα όλα τα υλικά και τραβίζει την όρεξιν και επιθυμίαν του άνθρώπου, εις το να αγαπά μόνον τον Θεόν με ένα ερωτικόν πάθος».
Στο σύμβολο της Πίστεως ομολογούμε ότι ο Κύριος Ιησούς Χριστός είναι «Φως εκ Φωτός». 2. Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων· φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρί, δι’ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο.». Στις περιπτώσεις αυτές το φως νοείται εν ηθική έννοια η εν οντολογική; Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής απαντά ότι «κατ’ ουσίαν αληθώς φως υπάρχων ο Θεός» και «φύσει φως ο Θεός» και «ουκ άλλο και άλλο φως υπάρχων αλλά κατ’ ουσίαν εν και το αυτό, κατά τον της υπάρξεως τρόπον τρισσοφαές». Άρα εδώ ομιλούμε για το ΆκτιστοΝ Φώς. Κατά τον άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, «ο θεοφόρος Μάξιμος ερωτηθείς περί τούτου του ρητού, ήγουν διατί ο θεολόγος Ιωάννης ανωτέρω μεν είπεν ότι ο Θεός φως εστίν, εδώ δε λέγει ότι αυτός (ήτοι ο Θεός) εν τω φωτί εστίν; Περί τούτου λέγω ερωτηθείς αποκρίνεται “Κατ’ ουσίαν φως υπάρχων ο Θεός, εν τοις εν αυτώ δια των αρετών περιπατούσιν εστίν, αληθώς φως γενομένοις. Ώσπερ ουν το κατά μέθεξιν φως ως οι άγιοι πάντες, Δια φιλοθεΐαν εν τω κατ’ ουσίαν γίνονται φωτί, (ήτοι εν τω Θεώ) ούτω το κατ’ ουσίαν, εν τω κατά μέθεξιν φωτί, δια φιλανθρωπίαν γίνεται φως. Εάν ουν εσμέν κατά την αρετήν και την γνώσιν ως εν φωτί τω Θεώ, και αυτός ο Θεός ως φως εν φωτί εστίν εν ημίν. Ο γαρ φύσει φως Θεός, εν τη μιμήσει γίνεται φωτί, ως εν εικόνι αρχέτυπον η μάλλον, φως εστίν ο Θεός και Πατήρ εν φωτί, δηλαδή τω υιώ και τω αγίω Πνεύματι. Ουκ άλλο και άλλο φως υπάρχων αλλά κατ’ ουσίαν εν και το αυτό, κατά τον της υπάρξεως τρόπον τρισσοφαές” (εν τη ογδόη λύσει των απόρων)» (Ερμηνεία εις τας επτά Καθολικάς Επιστολάς, ένθ’ ανωτ. σελ. 461, υποσημ. 10).
Ο «υπερφαής και αρχίφωτος Θεός», κατά τον άγιο Γρηγόριo τον Παλαμά, έπλασε τις λoγικές φύσεις, αγγέλους και ανθρώπους, δεκτικές του θείου φωτός και ικανές να βλέπουν το θείον φως, αφού «φως είναι την του Θεού τελειωτάτην θέαν». (Βλέπε Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, 1, 3, εν Γρηγορίου Παλαμά έργα, Ε.Π.Ε., Θεσ/νίκη 1982, τ. 2, σελ. 154, στίχο 7.
6. και Ένθ’ ανωτ. σελ. 204, στίχο 26).
Οι θείοι άγγελοι, όσο δεν εξέπεσαν, έχουν πλέον συνεχή την κοινωνία με το Tρισήλιο Φως, που είναι και «η των πνευμάτων τροφή, των τε αγγέλων και των δικαίων». Άρα Ο ΤΡΙΑΔΙΚΌΣ ΘΕΌΣ, είναι φώς κατά την πληρότητα της Ουσίας του, αλλά εμείς οι άνθρωποι μη μπορώντας να δούμε την Θεία Ουσία, αντιλαμβανόμαστε μόνο τις άκτιστες Θείες Ενέργειές του.
Προσφάτως κατά την Θεία Λειτουργία, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος (ο οποίος δεν αναγνώρισε τους σχισματικούς της Ουκρανίας), φαίνεται να είναι λουσμένος από Φώς, ακριβώς διότι μετέχει στην Χάρι του Παναγίου Τάφου, Η ΟΠΟΊΑ ΔΕΝ ΠΕΡΙΟΡΊΖΕΤΑΙ ΜΌΝΟ ΣΤΟ ΘΑΎΜΑ ΤΟΥ ΑΓΊΟΥ ΦΩΤΌΣ. (Βλέπε και σχετικό βίντεο στο YouTube, https://youtu.be/VS05or4Gapg ) “ΔΕΟΣ στον Πανάγιο Τάφο ! Λουσμένος στο Φως ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος”.
Γ) ΠΟΤΕ ΕΓΙΝΕ Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ.
Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος τιμάται στην ορθόδοξη εκκλησία, ως σημαντική δεσποτική εορτή, στις έξι Αυγούστου κάθε χρόνου. Η Μεταμόρφωση του Χριστού επάνω στο όρος Θαβώρ έγινε λίγο προ του Πάθους Του, και συγκεκριμένα σαράντα ημέρες πριν πάθει και σταυρωθεί.
Ο σκοπός της Μεταμορφώσεως ήταν να στηριχθούν οι Μαθητές στην πίστη, ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού και να μη κλονισθούν για όσα θα έβλεπαν τις ημέρες των παθών. Στα τροπάρια της Εκκλησίας φαίνεται αυτή η αλήθεια. Σε ένα ψάλλουμε: «Προ του τιμίου σταυρού σου και του πάθους,
λαβών ους προέκρινας των ιερών μαθητών προς το Θαβώριον Δέσποτα,
ανήλθες όρος». Και στο Κοντάκιο της εορτής λέγεται:
«…ίνα όταν σε ίδωσιν σταυρούμενον το μεν πάθος νοήσωσιν εκούσιον
τω δε κόσμω κηρύξωσιν ότι συ υπάρχεις αληθώς του Πατρός το απαύγασμα».
Κανονικά η Μεταμόρφωση του Χριστού έπρεπε να εορτάζεται τον μήνα Μάρτιο, ανάλογα με το πότε εορτάζεται κάθε χρόνο το Πάσχα. Επειδή, όμως, ο χρόνος αυτός συμπίπτει με την περίοδο της Τεσσαρακοστής και δεν θα μπορούσε να την εορτάσουμε πανηγυρικά, γι’ αυτό η εορτή μεταφέρθηκε την 6ην Αυγούστου, έτσι ώστε να προηγείται σαράντα ημέρες πριν από την εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβίου), η οποία είναι σαν την Μεγάλη Παρασκευή.
Η ΕΟΡΤΉ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΏΣΕΩΣ ΤΟΎ ΣΩΤΉΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΎ- ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΉΣ. Θαβὼρ ὑπὲρ πᾶν γῆς ἐδοξάσθη μέρος,
Ἰδὸν Θεοῦ λάμψασαν ἐν δόξῃ φύσιν
Μορφὴν ἀνδρουμένην κατὰ ἕκτην Χριστὸς ἀμεῖψε.
Ἀπολυτίκιον ἦχος βαρὺς
Μετεμορφώθης ἐν τῷ ὄρει Χριστὲ ὁ Θεός, δείξας τοῖς Μαθηταῖς σου τὴν δόξαν σου, καθὼς ἠδύναντο. Λάμψον καὶ ἡμῖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, τὸ φῶς σου τὸ ἀΐδιον, πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, φωτοδότα δόξα σοι.
Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος σε εικόνα του 1600, Μουσείο Μπενάκη.
ΟΡΘΡΟΣ ΚΑΙ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΔΕΣΠΟΤΙΚΗΣ ΕΟΡΤΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ
ΤΗ Ϛ‘ ΤΟΥ ΜΗΝΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Ἀνάμνησις τῆς θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ
.
ΕΙΣ ΤΟΝ ΟΡΘΡΟΝ
Μετὰ τὸν Ἑξάψαλμον,…
Συναπτὴ μεγάλη καὶ ἡ Ἐκφώνησις
Ὅτι πρέπει σοι πᾶσα δόξα…
Ἦχος βαρὺς
ὁ α’ χορὸς
Ἀμήν.
Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.
ὁ β’ χορὸς
Στίχ, α’. Ἐξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθός, ὅτι εἰς τόν αἰῶνα τό ἔλεος αὐτοῡ.
Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν…
ὁ α’ χορὸς
Στίχ, β’. Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς,
Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν…
ὁ β’ χορὸς
Στίχ, γ’. Παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καί ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν.
Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν…
ὁ α’ χορός
Μετεμορφώθης ἐν τῷ ὄρει Χριστὲ ὁ Θεός, δείξας τοῖς Μαθηταῖς σου τὴν δόξαν σου, καθὼς ἠδύναντο. Λάμψον καὶ ἡμῖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, τὸ φῶς σου τὸ ἀΐδιον, πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, φωτοδότα δόξα σοι.
ὁ β’ χορὸς
Μετεμορφώθης ἐν τῷ ὄρει…
ὁ α’ χορὸς
Μετεμορφώθης ἐν τῷ ὄρει…
Συναπτὴ μικρὰ μεθ’ ἣν Ἐκφώνησις
Ὅτι σὸν τὸ κράτος…
Μετὰ τὴν α’ Στιχολογίαν
Κάθισμα
ὁ α’ χορὸς
Ἦχος δ’- Κατεπλάγη, Ἰωσὴφ
Τὴν τῶν βροτῶν ἐναλλαγήν, τὴν μετὰ δόξης σου Σωτήρ, ἐν τῇ δευτέρᾳ καὶ φρικτῇ, τῆς σῆς ἐλεύσεως δεικνύς, ἐπὶ τοῦ ὄρους Θαβὼρ μετεμορφώθης. Ἠλίας καὶ Μωσῆς συνελάλουν σοι, τοὺς τρεῖς τῶν Μαθητῶν συνεκάλεσας, οἳ κατιδόντες Δέσποτα τὴν δόξαν σου, τῇ ἀστραπῇ σου ἐξέστησαν, ὁ τότε τούτοις, τὸ φῶς σου λάμψας, φώτισον τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
ὁ β’ χορὸς
Δόξα Πατρὶ… Καὶ νῦν… Τὸ αὐτὸ
Τὴν τῶν βροτῶν ἐναλλαγήν,…
Μετὰ τὴν β’ Στιχολογίαν
Κάθισμα ὅμοιον
ὁ α’ χορὸς
Ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Θαβώρ, μετεμορφώθης, Ἰησοῦ, καὶ νεφέλη φωτεινή, ἐφηπλωμένη ὡς σκηνή, τοὺς Ἀποστόλους τῆς δόξης σου κατεκάλυψεν΄ ὅθεν καὶ εἰς γῆν ἐναπέβλεπον, μὴ φέροντες ὁρᾶν τὴν λαμπρότητα, τῆς ἀπροσίτου δόξης τοῦ προσώπου σου, ἄναρχε Σῶτερ Χριστὲ ὁ Θεός. Ὁ τότε τούτοις, τὸ φῶς σου λάμψας, φώτισον τὰς ψυχάς ἡμῶν.
ὁ β’ χορὸς
Δόξα Πατρὶ… Καὶ νῦν… Τὸ αὐτὸ
Ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Θαβώρ,…
Μετὰ τὸν Πολυέλεον
Κάθισμα Ἦχος δ’
ὁ α’ χορὸς
Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ
Ὁ ἀνελθὼν σὺν Μαθηταῖς ἐν τῷ ὄρει, καὶ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς ἀπαστράψας, σὺν Μωϋσῆ Ἠλίας σοι παρίστανται΄ Νόμος καὶ Προφῆται γὰρ ὡς Θεῷ λειτουργοῦσιν΄ ᾧ καὶ τὴν Υἱότητα τὴν φυσικὴν ὁ Γεννήτωρ, ὁμολογῶν ἐκάλεσεν Υἱόν΄ ὃν ἀνυμνοῦμεν σὺν σοὶ καὶ τῷ Πνεύματι.
ὁ β’ χορὸς
Δόξα Πατρὶ… Καὶ νῦν… Τὸ αὐτὸ
Ὁ ἀνελθὼν σὺν Μαθηταῖς…
Τὸ α’ Ἀντίφωνον τοῦ δ’ Ἤχου.
ὁ α’ χορός
- · Ἐκ νεότητός μου πολλὰ πολεμεῖ με πάθη, ἀλλ’ αὐτὸς ἀντιλαβοῦ, καὶ σῶσον Σωτήρ μου.
ὁ β’ χορός
- · Ἐκ νεότητός μου πολλὰ πολεμεῖ με πάθη, ἀλλ’ αὐτὸς ἀντιλαβοῦ, καὶ σῶσον Σωτήρ μου.
ὁ α’ χορός
- Οἱ μισοῦντες Σιών, αἰσχύνθητε ἀπὸ τοῦ Κυρίου, ὡς χόρτος γάρ, πυρὶ ἔσεσθε ἀπεξηραμμένοι.
ὁ β’ χορός
- Οἱ μισοῦντες Σιών, αἰσχύνθητε ἀπὸ τοῦ Κυρίου, ὡς χόρτος γάρ, πυρὶ ἔσεσθε ἀπεξηραμμένοι.
ὁ α’ χορός
Δόξα Πατρί…
Ἁγίῳ Πνεύματι, πᾶσα ψυχὴ ζωοῦται, καὶ καθάρσει ὑψοῦται λαμπρύνεται, τῇ τριαδικῇ Μονάδι ἱεροκρυφίως.
ὁ β’ χορός
Καὶ νῦν…
Ἁγίῳ Πνεύματι, ἀναβλύζει τὰ τῆς χάριτος ῥεῖθρα, ἀρδεύοντα, ἅπασαν τὴν κτίσιν πρὸς ζωογονίαν.
ὁ α’ χορός
Προκείμενον Ἦχος δ’
Θαβὼρ καὶ Ἑρμὼν ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται.
ὁ β’ χορός
Θαβὼρ καὶ Ἑρμὼν ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται.
ὁ α’ χορός
Στίχ. Σοὶ εἰσιν οἱ οὐρανοί, καὶ σὴ ἐστιν ἡ γῆ.
Θαβὼρ καὶ Ἑρμὼν ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται.
Τάξις Εὐαγγελίου τοῦ Ὄρθρου
ὁ Διάκονος: Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν.
ὁ α΄ χορὸς
Κύριε ἐλέησον.
ὁ Ἱερεὺς: Ὅτι Ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ ἐν ἁγίοις ἐπαναπαύῃ,…
ὁ α΄ χορὸς
Ἀμήν. Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον.
ὁ β’ χορὸς
Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον.
ὁ α΄ χορὸς
Αἰνεσάτω πνοὴ πᾶσα τὸν Κύριον.
ὁ Διάκονος: Καὶ ὑπέρ τοῦ καταξιωθῆναι ἡμᾶς…
ὁ α’ χορὸς
Κύριε, ἐλέησον (γ’).
ὁ Διάκονος: Σοφία. Ὀρθοί, ἀκούσωμεν τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου.
ὁ Ἱερεὺς: Εἰρήνη πᾶσι.
ὁ β’ Χορὸς
Καὶ τῷ Πνεύματί σου.
ὁ Ἱερεὺς: Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν ἁγίου Εὐαγγελίου τὸ ἀνάγνωσμα
ὁ Διάκονος: Πρόσχωμεν.
ὁ α΄ χορὸς
Δόξα Σοι Κύριε, δόξα Σοι.
(Λουκ. Θ’ 28-36)
ὁ Ἱερεὺς: Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν Πέτρον, καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον,καὶ ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι. Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ προσεύχεσθαι αὐτὸν τὸ εἶδος τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἕτερον καὶ ὁ ἱματισμὸς αὐτοῦ λευκὸς ἐξαστράπτων. Καὶ ἰδοὺ ἄνδρες δύο συνελάλουν αὐτῷ, οἵτινες ἦσαν Μωϋσῆς καὶ Ἠλίας΄ οἳ ὀφθέντες ἐν δόξῃ ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ἣν ἔμελλε πληροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ. Ὁ δὲ Πέτρος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἦσαν βεβαρημένοι ὕπνῳ· διαγρηγορήσαντες δὲ εἶδον τὴν δόξαν αὐτοῦ καὶ τοὺς δύο ἄνδρας τοὺς συνεστῶτας αὐτῷ. Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ διαχωρίζεσθαι αὐτοὺς ἀπ’ αὐτοῦ εἶπεν ὁ Πέτρος πρὸς τὸν Ἰησοῦν· Ἐπιστάτα, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνὰς τρεῖς, μίαν σοὶ καὶ Μωϋσεῖ μίαν καὶ μίαν Ἠλίᾳ΄ μὴ εἰδὼς ὃ λέγει. Ταῦτα δὲ αὐτοῦ λέγοντος ἐγένετο νεφέλη καὶ ἐπεσκίασεν αὐτούς· ἐφοβήθησαν δὲ ἐν τῷ ἐκείνους εἰσελθεῖν εἰς τὴν νεφέλην. Καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. Καὶ ἐν τῷ γενέσθαι τὴν φωνὴν εὑρέθη ὁ Ἰησοῦς μόνος. Καὶ αὐτοὶ ἐσίγησαν καὶ οὐδενὶ ἀπήγγειλαν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις οὐδὲν, ὧν ἑωράκασιν.
ὁ α΄ χορὸς
Δόξα Σοι Κύριε, δόξα Σοι.
Ὁ Ν’ ψαλμὸς χύμα
ὁ α΄ χορὸς
Δόξα Πατρί… Ἦχος β’
Ταῖς τῶν Ἀποστόλων πρεσβείαις Ἐλεῆμον, ἐξάλειψον τὰ πλήθη, τῶν ἐμῶν ἐγκλημάτων.
ὁ β΄ χορὸς
Καὶ νῦν…
Ταῖς τῆς Θεοτόκου πρεσβείαις Ἐλεῆμον, ἐξάλειψον τὰ πλήθη, τῶν ἐμῶν ἐγκλημάτων.
ὁ α’ χορὸς
Πεντηκοστάριον. Ἦχος β’
Στίχ. Ἐλέησόν με, ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου, καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου.
Ὁ φωτί σου ἅπασαν τὴν οἰκουμένην ἁγιάσας, εἰς ὄρος ὑψηλὸν μετεμορφώθης ἀγαθέ, δείξας τοῖς Μαθηταῖς σου τὴν δυναστείαν σου, ὅτι κόσμον λυτροῦσαι ἐκ παραβάσεως΄ διὸ βοῶμέν σοι΄ Εὔσπλαγχνε Κύριε, σῶσον τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
Σῶσον ὁ Θεὸς τὸν λαὸν σου…Ἐλέει καὶ οἰκτιρμοῖς…
Εἴθ’ οὕτως οἱ δύο Κανόνες τῆς Ἑορτῆς.
Πρῶτος Κανών, οὗ ἡ, Ἀκροστιχίς.
Χριστὸς ἐνὶ σκοπιῇ σέλας ἄπλετον εἴδεος ἧκε.
Ποίημα Κοσμᾶ Μοναχοῦ.
ᾠδὴ α’
ὁ α’ χορός
Ἦχος δ’ Ὁ Εἱρμὸς
Χοροὶ Ἰσραήλ, ἀνίκμοις ποσί, πόντον ἐρυθρόν, καὶ ὑγρὸν βυθὸν διελάσαντες, ἀναβάτας τριστάτας, δυσμενεῖς ὁρῶντες ἐν αὐτῷ ὑποβρυχίους, ἐν ἀγαλλιάσει ἔμελπον΄ ᾌσωμεν τῷ Θεῷ ἡμῶν, ὅτι δεδόξασται.
ὁ β’ χορὸς
Ῥήματα ζωῆς τοῖς φίλοις Χριστός, καὶ περὶ τῆς θείας δημηγορῶν βασιλείας ἔφη΄ Ἐν ἐμοὶ τὸν Πατέρα ἐπιγνώσεσθε, φωτὶ ὡς ἐξαστράψω ἀπροσίτῳ, ἐν ἀγαλλιάσει μέλποντες, ᾌσωμεν τῷ Θεῷ ἡμῶν, ὅτι δεδόξασται.
ὁ α’ χορός
Ἰσχὺν τῶν ἐθνῶν κατέδεσθε, φίλοι Μαθηταί, θαυμασθήσεσθε δὲ τῷ πλούτῳ αὐτῶν, ὅτι δόξης πληροῦσθε, ὡς ὀφθήσομαι, λαμπρότερος ἡλίου ἐξαστράπτων, ἐν ἀγαλλιάσει μέλποντες΄ ᾌσωμεν τῷ Θεῷ ἡμῶν, ὅτι δεδόξασται.
ὁ β’ χορὸς
Σήμερον Χριστὸς ἐν ὄρει Θαβώρ, λάμψας ἀμυδρῶς, θεϊκῆς αὐγῆς ὡς ὑπέσχετο, Μαθηταῖς παρεγύμνου χαρακτῆρα΄ σελασφόρου δὲ πλησθέντες θείας αἴγλης, ἐν ἀγαλλιάσει ἔμελπον΄ ᾌσωμεν τῷ Θεῷ ἡμῶν, ὅτι δεδόξασται.
Δεύτερος Κανών, φέρων Ἀκροστιχίδα.
Μωσῆς Θεοῦ πρόσωπον ἐν Θαβὼρ εἶδε.
Ποίημα Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ
ᾠδὴ α’
Ἦχος πλ. δ’
ὁ α’ χορός
Ὑγρὰν διοδεύσας
Μωσῆς ἐν θαλάσσῃ προφητικῶς, ἰδὼν ἐν νεφέλῃ καὶ ἐν στύλῳ πάλαι πυρός, τὴν δόξαν Κυρίου ἀνεβόα΄ Τῷ Λυτρωτῇ καὶ Θεῷ ἡμῶν ᾄσωμεν.
ὁ β’ χορὸς
Μωσῆς ἐν θαλάσσῃ προφητικῶς,…
ὁ α’ χορός
Δόξα Πατρί…
Ὡς πέτρα τῷ σώματι σκεπασθείς, τῷ τεθεωμένῳ, τὸν ἀόρατον καθορῶν, Μωσῆς ὁ θεόπτης ἀνεβόα΄ Τῷ Λυτρωτῇ καὶ Θεῷ ἡμῶν ᾄσωμεν.
ὁ β’ χορός
Καὶ νῦν…
Σὺ ἐπὶ τοῦ ὄρους τοῦ νομικοῦ, καὶ ἐν Θαβωρίῳ, καθωράθης τῷ Μωϋσῇ, ἐν γνόφῳ τὸ πάλαι, ἐν φωτὶ δέ, νῦν ἀπροσίτῳ τῆς θεότητος.
ᾠδὴ γ’
Ὁ Εἱρμὸς
ὁ α’ χορός
Τόξον δυνατῶν ἠσθένησε, καὶ οἱ ἀσθενοῦντες, περιεζώσαντο δύναμιν, διὰ τοῦτο ἐστερεώθη, ἐν Κυρίῳ ἡ καρδία μου.
ὁ β’ χορὸς
Τόξον δυνατῶν ἠσθένησε,…
ὁ α’ χορός
Ὅλον τὸν Ἀδὰμ φορέσας Χριστέ, τὴν ἀμαυρωθεῖσαν ἀμείψας ἐλάμπρυνας πάλαι φύσιν, καὶ ἀλλοιώσει τῆς μορφῆς σου ἐθεούργησας.
ὁ β’ χορὸς
Στύλῳ πυριμόρφῳ καὶ νεφέλῃ πάλαι, ὁ ἐν τῇ ἐρήμῳ τὸν Ἰσραὴλ ἄγων, σήμερον ἐν τῷ ὄρει Θαβὼρ ἀῤῥήτως, ἐν φωτὶ Χριστὸς ἐξέλαμψεν.
Ἕτερος Κανὼν
ὁ α’ χορός
Οὐρανίας ἁψῖδος
Ἡ σκιάζουσα δόξα, ἐν τῇ σκηνῇ πρότερον, καὶ τῷ Μωϋσῇ ὁμιλοῦσα, τῷ σῷ θεράποντι, τύπος γεγένηται, τῆς ἀστραψάσης ἀῤῥήτως, ἐν Θαβώρ σου Δέσποτα Μεταμορφώσεως.
ὁ β’ χορὸς
Ἡ σκιάζουσα δόξα,…
ὁ α’ χορός
Δόξα Πατρί…
Συνανῆλθέ σοι Λόγε, μονογενὲς ὕψιστε, ἡ τῶν Ἀποστόλων ἀκρότης, ἐπὶ τοῦ ὄρους Θαβώρ, καὶ συμπαρέστησαν ὅτε Μωσῆς καὶ Ἠλίας, ὡς Θεοῦ θεράποντες, μόνε φιλάνθρωπε.
ὁ β’ χορὸς
Καὶ νῦν…
Θεὸς ὅλος ὑπάρχων, ὅλος βροτὸς γέγονας, ὅλῃ τῇ θεότητι μίξας τὴν ἀνθρωπότητα, ἐν ὑποστάσει σου, ἣν ἐν δυσὶ ταῖς οὐσίαις, Μωϋσῆς Ἠλίας τε, εἶδον ἐν ὄρει Θαβώρ.
Συναπτὴ μικρὰ μεθ’ ἣν Ἐκφώνησις
Ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν…
Κάθισμα Ἦχος δ’
ὁ β’ χορὸς
Κατεπλάγη Ἰωσὴφ
Ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Θαβώρ, μετεμορφώθης ὁ Θεός, ἀναμέσον Ἠλιού, καὶ Μωϋσέως τῶν σοφῶν, σὺν Ἰακώβῳ καὶ Πέτρῳ καὶ Ἰωάννῃ, ὁ Πέτρος δὲ συνών, ταῦτά σοι ἔλεγε΄ Καλόν ὦδέ ἐστι, ποιῆσαι τρεῖς σκηνάς, μίαν Μωσεῖ, καὶ μίαν Ἠλίᾳ, καὶ μίαν σοὶ τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ, ὁ τότε τούτοις, τὸ φῶς σου λάμψας,…
ὁ α’ χορός
…φώτισον τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
ᾠδὴ δ’
ὁ β’ χορὸς
Ὁ Εἱρμὸς
Εἰσακήκοα τὴν ἔνδοξον οἰκονομίαν σου Χριστὲ ὁ Θεός, ὅτι ἐτέχθης ἐκ τῆς Παρθένου, ἵνα ἐκ πλάνης ῥύσῃ τοὺς βοῶντάς σοι΄ Δόξα τῇ δυνάμει σου Κύριε.
ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΗΛ. ΝΤΑΛΙΑΝΗ, ΘΕΟΛΟΓΟΥ, ΙΟΥΛΙΟΣ 2022
ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
ΓΝΩΣΕΣΘΕ ΤΗΝ ΟΝΤΩΣ ΑΛΗΘΕΙΑΝ ΤΕΥΧΟΣ ΙΟΥΛΙΟΥ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
0 Σχόλια