Περικλέους Ηλ. Νταλιάνη Θεολόγου, Αγιογράφου, Ιεροψάλτη
Ο ΜΕΓΆΛΟΣ ΑΓΙΑΣΜΌΣ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΊΩΝ
Στις 19 Ιανουαρίου εκάστου έτους, με το νέο ημερολόγιο εορτάζεται ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός, ο Άγιος που νίκησε την παναίρεση του εωσφορικού Παπισμού.
Την ίδια ημέρα όμως, οι Ορθόδοξες Εκκλησίες και τα Πατριαρχεία, που ακολουθούν το παλαιό ημερολόγιο (όπως της Αντιόχειας, των Ιεροσολύμων, της Μόσχας, της Σερβίας, της Γεωργίας, της Πολωνίας, του Άγίου Όρους κ.λπ.), εορτάζουν την Δεσποτική εορτή των Θεοφανείων, καθότι το ημερολόγιο γράφει 06 Ιανουαρίου με το Παλαιό ημερολόγιο.
Ο ΜΕΓΆΛΟΣ ΑΓΙΑΣΜΌΣ ΤΩΝ ΥΔΆΤΩΝ ΚΑΙ Ο ΜΙΚΡΌΣ ΑΓΙΑΣΜΌΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΜΗΝΙΏΝ
Τα Θεοφάνεια τόσο κατά την παραμονή όσο και ανήμερα της εορτής (στις 05 + 06 Ιανουαρίου), τελούμε τον Μεγάλο Αγιασμό (ο οποίος είναι ο ίδιος αγιασμός της ίδιας αξίας και δυνάμεως και τις δύο αυτές ημέρες), ο οποίος μένει άφθαρτος και αναλλοίωτος εις τους αιώνες, όταν το απλό νερό και χαλάει και αλλοιώνεται και εξατμίζεται. Επίσης ο Μεγάλος Αγιασμός φοβίζει τους δαίμονες και λύνει τα μάγια. Την περίοδο των Θεοφανείων οι μάγοι έχουν φοβερούς πονοκεφάλους και δεν μπορούν να τελέσουν μάγια! Άλλωστε οι ευχές της Εκκλησίας είναι χαρακτηριστικές σχετικά με την αποκατάσταση του παλαιού σκοτεινού πεπτωκότος αμαρτωλού ανθρώπου και την γέννηση του νέου μετανοημένου ανθρώπου, δια του Βαπτίσματος των τριών καταδύσεων εκ του ύδατος.
“Σήμερον τοῦ παλαιοῦ θρήνου ἀπηλλάγημεν, καὶ ὡς νέος Ἰσραὴλ διεσώθημεν. Σήμερον τοῦ σκότους ἐλυτρώθημεν, καὶ τῷ φωτὶ τῆς θεογνωσίας καταυγαζόμεθα. Σήμερον ἡ ἀχλὺς τοῦ κόσμου καθαίρεται τῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν.
Σήμερον λαμπαδοφεγγεῖ πᾶσα η κτισις ἄνωθεν. Σήμερον ἡ πλάνη κατήργηται, καὶ οδὸν ἡμῖν σωτηρίας ἐργάζεται ἢ τοῦ δεσπότου ἐπέλευσις. Σήμερον τὰ ἄνω τοῖς κάτω συνεορτάζει, καὶ τὰ κάτω τοῖς ἄνω συνομιλεῖ.
Σήμερον ἢ ἱερὰ καὶ μεγαλόφωνος τῶν Ὀρθοδόξων πανήγυρις ἀγάλλεται. Σήμερον ὁ δεσπότης πρὸς τὸ βάπτισμα ἐπείγεται, ἵνα ἀναβιβάσῃ πρὸς ὕψος τὸ ἀνθρώπινον. Σήμερον ὁ ἀκλινὴς τῷ ἰδίῳ οἰκέτῃ ὑποκλίνεται, ἵνα ἡμᾶς ἐκ τῆς δουλείας ἐλευθερώσῃ”. Είναι λοιπόν φανερό ότι όλα τα ανωτέρω ιερά λόγια, ομιλούν για το Βάπτισμά μας, με το οποίο συνδέεται ο ΜΕΓΆΛΟΣ ΑΓΙΑΣΜΌΣ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΊΩΝ.
Από την άλλη έχουμε τον μικρό αγιασμό, ο οποίος πίνεται και τελείται στις πρωτομηνιές, δηλαδή την πρώτη ημέρα κάθε μήνα. Ο μικρός αγιασμός έχει μικρότερη ποσότητα θείας Χάριτος από τον Μεγάλο Αγιασμό, αλλά της ίδιας ποιότητας Χάριν, γι’ αυτό και λέγεται “Μικρός Αγιασμός”, ώστε οι πιστοί να αγιάζουν τα σπίτια τους και τους ιδίους. Αυτός προήλθε σε περιόδους όπου οι πιστοί δεν ήταν εύκολο να λάβουν τον Μεγάλο Αγιασμό, λόγω επιδρομών αλλοφύλων, μακροχρόνιων πολέμων, θανατηφόρων ασθενειών κ.λπ.
Η ΤΆΞΗ ΤΟΥ ΜΕΓΆΛΟΥ ΑΓΙΑΣΜΟΎ ΚΑΙ Η ΒΆΠΤΙΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΗΧΟΥΜΈΝΩΝ
Ο Μεγάλος Αγιασμός έρχεται κατά την εκκλησιαστική σειρά και τάξη, αμέσως μετά την Θεία Κοινωνία, ενώ αντίθετα ο Μικρός Αγιασμός πίνετε μετά το αντίδωρο, κάτι που φανερώνει και την διαφορά της δυνάμεως των δύο αγιασμών. Παρόλα ταύτα ορισμένοι ημιμαθείς κληρικοί ή θεολόγοι, φτάνουν στην ασέβεια, του να ταυτίζουν σε αξία τους δύο αγιασμούς και έτσι υποβιβάζουν τον Μεγάλο Αγιασμό σε μικρό. Μικρό είναι “το μυαλό τους”.
Προφανώς δεν γνωρίζουν ότι ο Μεγάλος Αγιασμός των Θεοφανείων, είναι το νερό του Βαπτίσματός μας, το οποίο το πίνουμε την ημέρα αυτή ως ανάμνηση του Βαπτίσματός μας, διότι τόσο στην εορτή της Αναστάσεως, όσο και στην εορτή των Φώτων, γινόταν η βάπτιση των κατηχουμένων. Οπότε πριν την Βάπτιση προηγείτο αυστηρά νηστεία. Η νηστεία γινόταν και για την μετάνοια και προετοιμασία ως προς το Βάπτισμα, όσο και για την τιμή της εορτής. Στην Εκκλησία δεν έχουμε μονοφυσιτισμό. Γι’ αυτό και την νηστεία την συνέχιζαν οι βαπτισμένοι Ορθόδοξοι χριστιανοί και τις επόμενες χρονιές όπου ακολουθούσαν μετά την βάπτισή τους. Ως ευχαριστία, αλλά και ως συνεχή μετάνοια και άσκηση!
Επίσης τους πρώτους αιώνες η εορτή των Χριστουγέννων εορταζόταν μαζί με τα Θεοφάνεια. Οπότε η νηστεία που γινόταν ήταν συνδεδεμένη τόσο με την εορτή των Χριστουγέννων όσο και με την εορτή των Θεοφανείων ταυτοχρόνως, έως ότου από τον τέταρτο αιώνα χωρίστηκαν οι δύο αυτές εορτές στις 25 Δεκεμβρίου και στις 06 Ιανουαρίου η κάθε μία αντίστοιχα.
Η ΕΟΡΤΉ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΊΩΝ ΚΑΙ Η ΝΗΣΤΕΊΑ ΣΉΜΕΡΑ
Ορισμένοι μεγαλόσχημοι κληρικοί και μοναχοί σήμερα, μην γνωρίζοντας καλά την λειτουργική παράδοση, καθώς και την Ιερά ιστορική Παράδοση της Εκκλησίας μας, ή από πνεύμα νεωτερισμού, υποστηρίζουν την πλάνη, ότι δήθεν “η νηστεία της παραμονής των Θεοφανείων, δεν συνδέεται με τον Μεγάλο Αγιασμό, αλλά μόνο με την εορτή”, κάνοντας το θεολογικό λάθος, να αποσυνδέουν αφενός μεν τον Μ. Αγιασμό από την εορτή των Θεοφανείων, λες και πρόκειται για δύο “διαφορετικά πράγματα”, παρότι πρόκειται για το αυτό εορταζόμενο θεολογικό γεγονός. Είναι δηλαδή σαν να αποσυνδέει κάποιος τα Χριστούγεννα, από τον γεννηθέντα Χριστό. Αλλά όμως και η Δεσποτική εορτή της Περιτομής του Κυρίου την 01 Ιανουαρίου είναι μεγάλη εορτή, αλλά σε αυτή την εορτή δεν νηστεύουμε! Όμως νηστεύουμε πριν τα Χριστούγεννα και πριν τα Θεοφάνεια. Επίσης και την παραμονή τελούμε τον Μεγάλο Αγιασμό, αλλά την ημέρα αυτή μόνο ραντίζουμε τα σπίτια και δεν πίνουμε τον Αγιασμό, γεγονός που δείχνει ότι η Εκκλησία δεν μας επιτρέπει να πιούμε τον Αγιασμό χωρίς την νηστεία. Γι΄ αυτό ο Μ. Αγιασμός πίνεται την ημέρα της εορτής των Θεοφανείων και αφού έχει ακολουθήσει η νηστεία της προηγούμενης ημέρας, κάτι που διαψεύδει τους νεωτεριστές “λειτουργιολόγους”.
Επίσης κάποιοι νεότεροι έχουν βγάλει την θεωρία, “ότι η νηστεία των Θεοφανείων, γίνεται μόνο και μόνο για να αναπληρώσει δήθεν τις χαμένες νηστείες του Αγίου Δωδεκαημέρου (δηλαδή τις Τετάρτες και Παρασκευές, όπου γίνεται κατάλυση εις πάντα). Αν και αυτό μπορεί να γίνεται πρακτικά ως δευτερεύων λόγος και αποτέλεσμα, παρόλα ταύτα όμως δεν είναι η κύρια αιτία.
Η Εκκλησία συνέχισε έως τις ημέρες μας την εν λόγω νηστεία των Θεοφανείων, τόσο για να τιμήσει την εορτή, όσο και για να πιούμε νηστικοί τον Μ. Αγιασμό, από ευσέβεια και ιεροπρέπεια. Διότι δεν γίνεται να λαμβάνουμε και να πίνουμε την Θεία Χάρη του Μεγάλου Αγιασμού, έχοντας φάει πρώτα αρτύσιμες τροφές. Η Γαστριμαργία είναι φοβερό αμάρτημα. Άλλωστε η εκκλησία και οι Ιεροί Κανόνες της, μας απαγορεύουν επίσης να κοινωνούμε χωρίς νηστεία, προσευχή, εξομολόγηση και εγκράτεια. Εξαίρεση αποτελούν μόνο οι καταλύσιμες περίοδοι, όταν δηλαδή μετά από τις άγιες Τεσσαρακοστές και την νηστεία αυτών, η Εκκλησία εισήγαγε μικρή περίοδο κατάλυσης τροφών, έτσι ώστε οι πιστοί να επανέλθουν από την αυστηρή νηστεία και να χαρούν τις εορτές αυτές και το εορταστικό τους πνεύμα. Αλλά και αυτές τις καταλύσιμες περιόδους, όπως είναι το Άγιο Δωδεκαήμερο, όταν κοινωνούμε, μπορεί να τρώμε το μεσημέρι της προηγούμενης ημέρας κανονικά, αλλά το βράδυ η παράδοση της Εκκλησίας λέει να τρώμε μόνο ένα φρούτο.
Άρα η νηστεία των Θεοφανείων συνδέεται και με το να πιούμε νηστικοί τον Μεγάλο Αγιασμό. Φυσικά η σημερινή εκκοσμίκευση έχει κάνει πολλούς ημιμαθείς ή άσωτους κληρικούς, να κοινωνούν την Θεία Κοινωνία χωρίς νηστεία, για να μην πω και τίποτε χειρότερο. Οπότε την βλάσφημη αυτή τακτική, την ακολουθούν και ως προς τον Μεγάλο Αγιασμό. Αλλά τι να περιμένεις από ανθρώπους οι οποίοι έκλεισαν τις Εκκλησίες και κοινωνούσαν με τις μάσκες.
ΓΙΑΤΊ ΤΕΛΙΚΆ ΝΗΣΤΕΎΟΥΜΕ ΤΑ ΘΕΟΦΆΝΕΙΑ;
Κάνοντας μία ανακεφαλαίωση, θα έλεγα ότι ο βασικός λόγος της νηστείας των Θεοφανείων, είναι το ότι “τόσο η εορτή των Χριστουγέννων, όσο και η εορτή των Θεοφανείων, ήταν αρχικά συνδεδεμένες με την νηστεία που προηγείτο των Χριστουγέννων, αφού αρχικά αυτές οι δύο εορτές εορτάζονταν μαζί ΈΩΣ ΤΟΝ ΤΈΤΑΡΤΟ ΑΙΏΝΑ”. Οπότε όταν αυτές οι δύο εορτές χωρίστηκαν μεταξύ τους για λειτουργικούς και ιστορικούς κυρίως λόγους, έμεινε να προηγείται η Τεσσαρακοστή των Χριστουγέννων, η οποία κάλυπτε τα Χριστούγεννα. Όμως επειδή και στα Θεοφάνεια γινόταν νηστεία, πριν γίνει ο χωρισμός των δύο αυτών εορτών, η Ορθόδοξη Εκκλησία κράτησε την αυστηρή νηστεία της παραμονής των Θεοφανείων, τόσο προς τιμήν της ίδιας της εορτής, όσο και προς την ανάμνηση και τον σεβασμό που πρέπει να δείχνουμε ώστε να υποδεχόμαστε μέσα μας το Άγιο και ζωοποιό Νερό του Βαπτίσματός μας, δηλαδή τον Μεγάλο Αγιασμό, εις ανάμνηση και της βαπτίσεως των ενηλίκων κατηχουμένων, η οποία γινόταν στην Εκκλησία των πρώτων αιώνων, διότι οι πιστοί τότε ήταν συνήθως μεγάλης ηλικίας και αργότερα επεκτάθηκε και ο νηπιοβαπτισμός, όταν τα μέλη της Εκκλησίας έγιναν πολλά και μικρότερης ηλικίας…
ΟΡΘΌΔΟΞΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΌ ΠΕΡΙΟΔΙΚΌ, ΓΝΏΣΕΣΘΕ ΤΗΝ ΌΝΤΩΣ ΑΛΉΘΕΙΑΝ, ΤΕΎΧΟΣ ΙΑΝΟΥΆΡΙΟΣ 2024
0 Σχόλια