Η συναρπαστική και ταυτόχρονα πικρή ιστορία μιας άλλοτε ακμάζουσας ελληνικής παροικίας – Κάποτε αριθμούσε 7.000 άτομα, πλέον ρίχνει αυλαία οριστικά

Γιώργος Καραγιάννης

02.05.2023

«Αυτά που είδα στον δρόμο δεν περιγράφονται… Ξυπνάω στον ύπνο μου ιδρωμένος. Σκυλιά να τρώνε πτώματα, δεν υπήρχε κάποιος να τους σκεπάσει»… Ο δρ Μαγκντί-Μάκης Ουανής, Ελληνοσουδανός μαιευτήρας-γυναικολόγος, είναι ένας από τους περίπου 170 Ελληνες που έζησαν την κόλαση του Σουδάν. Ενας από αυτούς που κατάφεραν να αποδράσουν από την κόλαση και να επιστρέψουν στα ελληνικά χώματα με τα ελληνικά φτερά.

Αυτή η απόδραση ήταν και η τελευταία έξοδος. Ηταν η τελευταία πράξη της εξαφάνισης του ελληνικού στοιχείου από την αφρικανική χώρα, η οποία έχει άρρηκτους δεσμούς με τον Ελληνισμό, που κάποτε μεγαλουργούσε σε αυτή και καθόριζε -καλώς εννοουμένως- τη μοίρα της. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι από αυτούς για τους οποίους έγινε η επιχείρηση εκκένωσης, μόνο περίπου 60 είναι οι μόνιμοι κάτοικοι που διατηρούσαν οικογένειες ή και επιχειρήσεις στο Σουδάν. Οι υπόλοιποι ήταν εργαζόμενοι που βρίσκονταν εκεί για συγκεκριμένο διάστημα.

Η ακμή

«Αλλη γλώσσα μιλάμε, μάζεψέ τα να πάμε πιο καλά στο Χαρτούμ», έλεγε ο Δάκης στο τραγούδι του «Αλαλούμ». Διόλου τυχαία, καθώς, ως Αιγυπτιώτης, ο ίδιος ήξερε πως για τους Ελληνες της Αιγύπτου το Χαρτούμ, όπως και ολόκληρο το Σουδάν, ήταν κάποτε ο νούμερο ένα προορισμός. Αλλωστε η ελληνική κοινότητα του Σουδάν έχει τις ρίζες της μισό αιώνα μετά την αιγυπτιακή και τουρκική κατάκτηση της χώρας το 1820. Τότε ήταν που οι πρώτοι Ελληνες, κυρίως έμποροι και στρατιωτικοί, εγκαταστάθηκαν στο Σουδάν.

Αυτή όμως η πρώτη γενιά Ελλήνων δεν ήταν γραφτό να ριζώσει στη χώρα η οποία ήδη σπαρασσόταν από τις εμφύλιες συγκρούσεις μεταξύ των φυλάρχων. Και ενώ ήδη είχαν αναπτύξει φιλικούς δεσμούς με τους ντόπιους φέρνοντας νέες μεθόδους στην αγροτική παραγωγή και είχαν αποκτήσει οικονομική δύναμη, το 1885 κλήθηκαν να πρωτοστατήσουν στην υπεράσπιση του Χαρτούμ.

Ηταν η χρονιά που οι Σουδανοί Δερβίσηδες, υπό την ηγεσία του αυτοαποκαλούμενου Ελ Μάχντι (το όνομά του σημαίνει «Ο Μεσσίας»), επιχείρησαν να καταλάβουν την πόλη. Ο Βρετανός στρατηγός Τσαρλς Τζορτζ Γκόρντον, ο οποίος επιχειρούσε να εγκαταστήσει τη Βρετανική Αυτοκρατορία στην πόλη, όρισε τους Ελληνες ως επίλεκτη φρουρά και υπεύθυνο οργάνωσης της άμυνας του Χαρτούμ τον Ελληνα πρόξενο Νικόλαο Λεοντίδη. Ωστόσο, οι περισσότεροι Ελληνες έπεσαν στα χέρια του Ελ Μάχντι, ο οποίος και τους σφαγίασε….

ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ